Истанбулдаги Рами кутубхонаси дунёнинг энг яхши «Яшил кутубхона»си деб топилди

Истанбулдаги Рами кутубхонаси дунёнинг энг яхши «Яшил кутубхона»си деб топилди

Халқаро Кутубхоналар Ассоциациялари ва Муассасалари Федерацияси (ИФЛА)нинг 2026-йилги «Яшил кутубхона» мукофоти совриндорлари Жанубий Кореянинг Пусан шаҳрида ўтказилган Бутунжаҳон кутубхона ва ахборот конгресси (ВЛИС 2026) доирасида маълум қилинди. Танловнинг 11-нашрида 27 мамлакатдан жами 62 та лойиҳа қатнашди.

Истанбулдаги Рами кутубхонаси эса ушбу танловда «Йирик кўламли лойиҳа» йўналиши бўйича ғолиб бўлди. Кутубхона ХИХ асрга оид тарихий ҳарбий казармаларни иқлим ўзгаришларига чидамли ва ҳамма учун очиқ замонавий жамоат маконига айлантиргани учун мукофотга муносиб деб топилди.

Рами кутубхонасининг жаҳон миқёсида биринчи ўринни эгаллаши тарихий меросни асраш, экологик барқарорлик ва замонавий кутубхона хизматларини ягона маконда уйғунлаштириш мумкинлигини кўрсатади. Ушбу мукофот кутубхонанинг халқаро нуфузини ошириш билан бирга, Туркияда иқлим ва барқарорлик масалаларига кутубхоначилик соҳасида ҳам катта эътибор қаратилаётганини намоён этади.

Кутубхонадаги 1826-1828-йилларда қурилган казармаларни реставрация қилиш, таъмирлаш ва қурилиш ишлари якунлангач, бино 2023-йилда кутубхона сифатида қайта очилди. Мажмуани қайта тиклаш жараёнида унинг тарихий қиёфаси ва асл қурилиш материаллари имкон қадар сақлаб қолинди.

Рами кутубхонаси 36 000 м² ёпиқ майдон ва 4 200 кишилик ўриндиқ сиғимига эга бўлиб, Туркиянинг йирик ахборот марказларидан биридир. Мажмуада рақамли кутубхона, ёшлар кутубхонаси, катталар кутубхонаси ҳамда турли ихтисослашган кутубхоналар фаолият юритади.

Рами кутубхонасининг замонавий дизайнида экологик барқарорлик ҳам муҳим ўрин тутади. Бино 51 минг квадрат метрлик кўкаламзор ҳудуди билан Европадаги «энг катта ёпиқ ландшафт майдонига эга кутубхона» ҳисобланади. Бу ерда 700 га яқин дарахт, 99 минг туп бута, биологик ҳовуз ва қамишзорлар мавжуд. Улар шаҳардаги биологик хилма-хилликни қўллаб-қувватлаш ва маҳаллий микроиқлимни яхшилашга хизмат қилади.

Бинонинг кенг том юзаларидан йиғиладиган ёмғир суви кўкаламзорларни суғориш ва ҳожатхоналарни ювишда қайта ишлатилади. Энергия сарфини камайтириш учун кам энергия талаб қиладиган ускуналар, ЛЕД ёритиш, сенсор тизимлари ва қуёш энергиясидан фойдаланилади. Шунингдек, чиқиндилар манба жойида сараланади, хавфли чиқиндилар алоҳида бошқарилади, бир марталик пластиклардан фойдаланиш камайтирилади ва ички иш жараёнлари рақамлаштирилади.

Рами кутубхонаси маданий дастурлари ва барча учун очиқ жамоат хизматлари орқали жамиятнинг маданий, таълимий ва бадиий эҳтиёжларига жавоб беради ҳамда «тирик кутубхона» консепсиясини ўзида мужассам этади.

Бу ёндашув иқлим саводхонлигини ривожлантиришга қаратилган ташаббуслар, жумладан, экологик мавзулардаги ахборот хизматлари, ўқув машғулотлари ва амалий семинарлар орқали давом этади. Кутубхонанинг Махсус ресурслар маркази турли ёшдаги ва эҳтиёждаги фойдаланувчиларнинг кутубхона хизматларидан фойдаланиш имкониятини янада кенгайтиради. Шу билан бирга, Шифаҳане (реставрация бўлими) бўлимида ноёб қўлёзмалар ва босма материаллар сақланади ҳамда қайта тикланади. Шу тариқа бугунги авлодга етиб келган қимматли мерос келажак авлодлар учун ҳам асраб қолинади.

Рами кутубхонаси 24/7 фаолият юритиши билан ҳам ажралиб туради. Бундан ташқари, табиий офатлар вақтида у хавфсиз йиғилиш пункти сифатида хизмат қилади. Шу сабабли кутубхона нафақат маданий ва таълимий, балки жамият барқарорлиги учун ҳам муҳим жамоат маконига айланган.

Барқарорликка қаратилган ушбу кўп қиррали ташаббуслар натижасида мажмуа Туркияда «Биоспҳере Сустаинабле Мусеум Сертифисате», «Зеро Васте Сертифисате» ва «Греен Энергй Сертифисате» сертификатларини олган биринчи кутубхонага айланди.

2023 йилда очилганидан буён Рами кутубхонаси 2025-йил охиригача 8,2 миллиондан ортиқ ташриф буюрувчини қабул қилди. Унинг «яшил кутубхона» сифатидаги халқаро эътирофи кутубхона келажаги фақат китоблар билан эмас, балки инсон, жамият ва атроф-муҳит билан боғлиқ эканини яна бир бор кўрсатади.