Исроил Шарқий Қуддусдаги Унрва ўқув коллежини эгаллаб олди
Бу Исроил унга қарши қонун қабул қилганидан сўнг, шаҳар секторидаги Фаластин қочқинлар агентлигининг сўнгги муассасаларининг ёпилишини англатади.
Исроил хавфсизлик кучлари БМТнинг Фаластин қочқинлари агентлиги (Унрва) томонидан бошқариладиган касб-ҳунар коллежи Қаландия о'қув марказини эгаллаб олди ва ёпди, бу унинг босиб олинган Шарқий Қуддусдаги со'нгги фаолият марказининг ёпилишини англатади. Сешанба куни бо'либ о'тган рейд пайтида Исроил кучлари Қаландия қочқинлар лагерига ко'здан ёш оқизувчи газ қо'ллади.
БМТ Бош котиби Антонио Гутеррес Қаландия о'қув марказига бостириб киришни қоралади ва буни Исроилнинг агентликка қарши қонунлар қабул қилганидан кейин Унрвага таҳдид солган со'нгги ҳаракат деб баҳолади. Унинг вакили Стефан Дужаррик халқаро ҳуқуқ БМТнинг барча бинолари "дахлсиз ва ҳар қандай аралашувдан иммунитетли" эканлигини та'кидлади.
Исроилнинг о'нг қанот миллий хавфсизлик вазири Итамар Бен-Гвир сешанба куни кенг ко'ламли рейдда иштирок этди ва Унрва институти директори креслосида о'тирганини ко'рсатувчи видеони э'лон қилди. Исроил Бош вазири Бенямин Нетаняху идораси Унрва мажмуасини эвакуация қилишни буюрганини ва агентликни 2023-йил 7-октабрда Исроилнинг жанубига Ҳамас бощилигидаги ҳалокатли ҳужумда иштирок этганликда айблаганини ма'лум қилди, Унрва эса бу айбловни қат'иян рад этади.
1952-йилда ташкил этилган Қаландия ўқув маркази ҳар йили тахминан 340 нафар фаластинликларга дурадгорлик, автомобил механикаси ва сантехника каби касбий кўникмалар бўйича таълим берарди. Шарқий Қуддусда жойлашган бўлса-да, Қаландия ва Кфар Ақаб ўртасидаги, Исроилнинг ажратиш тўсиғи орқасидаги жойлашуви уни Ғарбий Соҳил бўйлаб қочқинлар лагерларидан келган ёшлар учун қулай қилди.
Коллеж ходимлари ҳайдаб чиқарилди ва Исроил расмийлари ушбу жойдан ускуналар олиб кетилаётгани ва унинг бир қисмини мактабга айлантириш режалаштирилаётгани ҳақида хабар беришди. Унрва ҳозирда Ғарбий Соҳилда 900 000 дан ортиқ рўйхатдан ўтган қочқинларга таълим, соғлиқни сақлаш ва бошқа хизматларни кўрсатмоқда.
Унрва ўз баёнотида “Қаландия ўқув марказига бу рухсациз ва чуқур ташвишли бостириб киришни сўзсиз қоралайди” ва “қуролли хавфсизлик кучларининг Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг рухсатисиз ёки розилигисиз Бирлашган Миллатлар Ташкилоти муассасасига кириши қабул қилиниши мумкин эмас” деб қўшимча қилди.
Ўтган йили кучга кирган Исроил қонунчилиги Унрвага Исроил ўз ҳудуди деб ҳисоблаган ҳудудда, жумладан, Шарқий Қуддусда миссиялар ўтказишни ёки фаолият юритишни тақиқлади. Исроил 1967-йилги Яқин Шарқ урушида Шарқий Қуддусни Иорданиядан тортиб олди ва кейинчалик уни аннексия қилди, бу ҳаракат халқаро миқёсда тан олинмаган. Қонунчилик шунингдек, барча Исроил давлат органларига УНРВА билан алоқа қилишни тақиқлади. О'тган йили Шарқий Қуддусдаги олтита УНРВА мактабини ёпиш то'г'рисида буйруқ чиқарилди ва 800 га яқин фаластинлик бола учун шахсан о'қитиш то'хтатилди.
Қаландия о'қув коллежига қилинган рейддан со'нг, БМТ вакили "бош котиб бу воқеадан жуда хавотирда, чунки бу ёшларни олган касбий та'лимидан маҳрум қилади" деб айтди.
Исроил хавфсизлик вазири атайлаб бу ҳаракатни оммага ошкор қилди ва рейдни ёритиш учун ҳукуматпараст 14-канал телевидение гуруҳини жалб қилди. Коллеждан олинган видеода Бен-Гвир: "Худога шукур, менинг сменамда УНРВА ё'қ, раҳбарият ё'қ, улар бу ерда бо'лмайди", деб э'лон қилди.
УНРВАга қарши ҳаракатлар Исроилда кенг қо'ллаб-қувватланади ва бош вазир унинг мас'улиятини та'кидловчи баёнот берди. Нетаняху шундай деди: "Менинг ко'рсатмаларимга мувофиқ ва биз қабул қилган қонунни амалга ошириш мақсадида, бугун Қуддусдаги Кафр Ақабдаги Унрва мажмуасини эвакуация қилиш бошланди." У қо'шимча қилди: "Исроил давлати ходимлари терроризм ва 7-октабрдаги қирг'инда иштирок этган ташкилотга о'з ҳудудида фаолият юритишга рухсат бермайди ва унга қарши ҳаракат қилиш учун барча зарур воситалардан фойдаланади."
Исроил разведкаси 7-октабр куни Исроил жанубига қилинган чегаралараро ҳужумда камида 19 нафар Унрва ходими иштирок этганини да'во қилди, натижада тахминан 1200 киши ҳалок бо'лди ва 251 киши гаровга олинди. БМТ тергови то'ққизта ҳолатда иштирок этиш мумкинлигини ко'рсатувчи далилларни топди, бу эса ушбу ходимларнинг шартномаларини бекор қилишга олиб келди, аммо бошқа ишларда да'воларни қо'ллаб-қувватлаш учун етарли далиллар топилмади ёки умуман ё'қлигини аниқлади. Исроил шунингдек, Унрванинг Г'азодаги ходимларининг 10 фоизи Фаластин қуролли гуруҳлари билан фаол алоқада бо'лганини ва Унрва иншоотлари Ҳамас ҳарбий мақсадларида ишлатилганини да'во қилди. Унрва аввалги айблов бо'йича Исроил расмийларидан ҳеч қачон ма'лумот ёки далиллар олмаганлигини ва уларнинг бетарафлигига путур етказадиган БМТ биноларининг ҳар қандай бузилишини доимий равишда қоралаганини та'кидлайди.
Фаластин ма'мурияти Ташқи ишлар вазирлиги халқаро ҳамжамиятни коллежни ҳимоя қилиш учун "зудлик билан ва самарали чоралар ко'ришга", "ходимларининг қайтишини та'минлашга ва Исроилнинг бу ҳужумни доимий воқеага айлантиришига ё'л қо'ймасликка" чақирди.
Унрва дастлаб 1948-йилда Исроил давлати ташкил этилишидан олдинги ва кейинги можаролар пайтида о'з ерларидан қочиб кетган ёки қувг'ин қилинган фаластинликларни қо'ллаб-қувватлаш учун ташкил этилган. Ко'пгина фаластинликлар Исроилнинг агентликка қарши ҳаракатларини фаластинлик қочқинлар масаласини ва уларнинг тарихий уйлари ва мулкларига "қайтиш ҳуқуқи"ни рад этишга уриниш сифатида талқин қилишади, бу эса Исроил-Фаластин можаросида асосий баҳсли масала ҳисобланади.