Исроил Ғарбий Соҳилдаги баҳсли аҳоли пунктлари лойиҳаси учун тендерлар очди
Қуддус шарқида жойлашган Э1 ҳудудида қурилиш режалари узоқ вақтдан бери халқаро миқёсда қораланиб келинмоқда ва амалда босиб олинган Ғарбий Соҳилни иккига бўлиб юборади.
Исроил босиб олинган Г'арбий Соҳилнинг стратегик аҳамиятга эга ҳудудида тахминан 1200 та янги уй қуриш учун тендер жараёнини бошлади, бу ҳукуматнинг Фаластин давлатини яратиш имкониятини истисно қилишга қаратилган са'й-ҳаракатлари сифатида қаралади.
Қуддуснинг шарқидаги Э1 ҳудудида жойлашган таклиф қилинган қурилиш лойиҳаси доимий равишда халқаро миқёсда қораланди. Танқидчиларнинг та'кидлашича, бу лойиҳа Г'арбий Соҳилни иккига бо'либ, Шарқий Қуддусни яккалаб қо'яди.
Таклифларни топширишнинг охирги муддати 19-октабрга, Исроилнинг 27-октабрдаги умумий сайловларидан бир неча кун олдин белгиланган. Бу вақт кейинги ҳар қандай ҳукумат учун берилган тендерларни бекор қилишни анча қийинлаштириши кутилмоқда.
Халқаро ҳуқуққа ко'ра, барча аҳоли пунктлари ноқонуний ҳисобланади. 1967-йилги Яқин Шарқ уруши пайтида Г'арбий Соҳил ва Шарқий Қуддусни босиб олганидан бери, Исроил 700 000 яҳудий аҳолиси яшайдиган тахминан 160 та аҳоли пунктини ташкил этди. Фаластинликлар бу ерни Г'азо билан бирга о'зларининг келажакдаги давлатлари учун қидирмоқдалар. Ҳозирда бу ҳудудларда тахминан 3,3 миллион фаластинлик истиқомат қилади.
Кучли халқаро қаршиликка қарамай, кетма-кет Исроил ҳукуматлари аҳоли пунктларини кенгайтиришга рухсат беришди. Бироқ, бу кенгайиш Бош вазир Бенямин Нетаняху 2022-йил охирида о'нг қанот, ко'чманчилар тарафдори бо'лган коалицияга раҳбарлик қилиб, ҳокимият тепасига қайтганидан ва Ҳамаснинг 2023-йил 7-октабрда Исроилга ҳужуми билан бошланган Г'азо уруши бошланганидан кейин сезиларли даражада тезлашди.
О'нлаб йиллар давомида Исроил халқаро босим туфайли Э1да қурилиш режаларини кечиктириб келган. Унинг ко'плаб иттифоқчилари ва фаластинликлар бундай қурилиш Г'арбий Соҳилни самарали равишда бо'лиш орқали икки давлатли ечим истиқболларига жиддий путур етказишини та'кидладилар.
Шунга қарамай, ҳозирги Исроил ҳукумати бир йил олдин Э1 қурилишига рухсат берди ва Фаластин давлати консепсиясини "ё'қ қилиш" ниятини аниқ билдирди. Ҳудудда яшовчи бадавий фаластинликлар ва Исроил тинчлик ташкилотлари томонидан ушбу режаларга нисбатан қонуний э'тироз билдирилганига қарамай, Уй-жой вазирлиги энди Исроил ҳукумати о'тган йил август ойида тасдиқлаган 3401 та уй-жой бирлигидан 1234 таси учун тендер э'лон қилди.
Ушбу тендер Шарқий Қуддус ва Маале Адумим аҳоли пункти о'ртасида жойлашган тахминан 12 квадрат километр (4,6 квадрат мил) майдонни қамраб олади. Ушбу режалар э'лон қилингандан со'нг, ултрамиллатчи ва ко'чманчи молия вазири Безалел Смотрич Фаластин давлати г'ояси "о'чириб ташланаётганини" э'лон қилди.
27-октабрдаги умумий сайловлардан олдинги 19-октабрдаги таклиф муддати ҳукуматга пудратчилар билан келишувларни якунлашга имкон бериш учун мо'лжалланган бо'либ, келажакдаги ма'мурият учун ушбу қурилиш битимларини бекор қилишни анча қийинлаштиради.
Исроил 1967-йилги Яқин Шарқ урушида Иорданиядан Шарқий Қуддусни о'з ичига олган Г'арбий Соҳилни тортиб олди. 1980-йилда у Шарқий Қуддусни аннексия қилди, бу ҳаракат халқаро ҳамжамият томонидан деярли тан олинмаган.
Э1 лойиҳасига қарши бо'лганлар унинг амалга оширилиши Фаластин давлатининг ташкил этилишига самарали то'сқинлик қилиши ҳақида огоҳлантирдилар. Уларнинг та'кидлашича, бу Шимолий Г'арбий Соҳилни жанубдан ажратиб, Рамаллаҳ, Шарқий Қуддус ва Байтлаҳмни бог'лайдиган марказдаги Фаластин шаҳар ҳудудининг ривожланишига то'сқинлик қилади.
Исроилнинг аҳоли пунктларига қарши курашувчи ташкилоти Пеасе Нов режаларга қонуний равишда э'тироз билдирди ва шундай деди: "Ҳукумат сайловлардан олдин пудратчилар билан шартномалар имзолашга ҳаракат қилмоқда, шунда кейинги ҳукумат учун қурилишни бекор қилиш анча қийин бо'лади". Ташкилотнинг қо'шимча қилишича, ушбу қурилиш режаларининг қисман амалга оширилиши ҳам "шимолий Г'арбий Соҳилни жанубдан ажратиб, Шарқий Қуддусни ажратиб қо'йиш орқали ҳудуднинг географик ва стратегик хусусиятини" "тубдан" о'згартиради". Пеасе Нов хулосасида шундай деди: "Э1 ҳудудида қурилиш можарога чек қо'йиш ва икки давлатга асосланган тинчлик келишувига эришиш имкониятини барбод қилади".
Қуддусда яшовчи "Деворни то'хтатинг" кампаниясининг фаластинлик фаоли Жамол Жума лойиҳанинг фаластинликларга ҳалокатли та'сиридан хавотир билдирди. У ББСга: "Бу жамоаларнинг вайрон бо'лиши, оилаларнинг вайрон бо'лиши... бу фалокат", деди. Жума шунингдек, 40 дан ортиқ бадавий жамоалари та'сирланишини ва ко'чирилиши мумкинлигини та'кидлади.