Иситиш учун суюқ ёқилғи нархи ошиши сабабли бола боқувчи «оғир молиявий юк»ка дуч келмоқда

Энага иситиш мазути нархининг ошиши «оғир молиявий юк» яратаётганини айтмоқда

Шимолий Ирландиядаги кўплаб хонадонлар ҳали ҳам уйни иситиш мазутининг юқори нархларидан жабр кўрмоқда, бир аёлнинг сўзларига кўра, энагалар «оғир» молиявий юк остида қолган.

Энергия харажатлари ўсишда давом этар экан, Эрондаги уруш бутун орол бўйлаб одамларга амалий таъсир кўрсатмоқда.

24 сентябрь ҳолатига кўра, Шимолий Ирландияда 500 литр уйни иситиш мазутининг ўртача нархи £561.83 ни ташкил этди.

«Бу барча рўйхатдан ўтган энагалар учун оғир молиявий ва операцион юкдир, чунки мазут нархидан ташқари, озиқ-овқат маҳсулотлари ва суғурта тўловлари ҳам кескин ошди», деди Рейчел Жефферс Стюартстаун (Тирон графлиги)дан.

«Буларнинг барчаси жуда катта миқдорда ошди ва кўплаб ота-оналар агар биз тарифларимизни оширсак, бу улар учун молиявий юк бўлишини айтишмоқда».

Шимолий Ирландиядаги уйларнинг деярли учдан икки қисми (62.5%) иситиш учун мазутдан фойдаланади, бу Буюк Британия давлатлари орасида энг юқори кўрсаткичдир.

Газ ёки электр энергиясидан фарқли ўлароқ, иситиш мазути бозори тартибга солинмайди, шунинг учун глобал нархларнинг ошиши истеъмолчиларга тез таъсир қилади.

Энага Рейчел Жефферснинг айтишича, уйни иситиш харажатлари «ҳамиша хаёлингизда туради»

Ўзининг олти ёшли қизи ва етти ёшли ўғли билан бирга, Жефферс мактабдан кейин бир болага ва мактаб ёшига етмаган уч болага кун бўйи ғамхўрлик қилади.

У BBC News NI нашрига уйини иситиш мазути нархи ўтган йилдан бери «икки баравар» ошганини айтди.

Ўтган ҳафта у £560 га 500 литр мазут сотиб олди. Жефферснинг айтишича, унинг баки «ҳатто ярим ҳам тўлмаган», аммо ҳозирда нарх жуда юқори бўлгани учун уни тўлиқ тўлдира олмайди.

Жефферс иситишни одатдагидан кўра куннинг эртароқ вақтида ўчиришга мажбур бўлаётганини айтди.

Қиш ойларида Жефферс ёш болалар учун уйни иссиқ сақлаш мақсадида иситишни кун бўйи ёқиб қўйиши кераклигини айтди.

«Ёз давомида ҳам биз ундан фойдаландик, чунки иссиқ сувимиз иситиш мазути орқали ишлайди», деди у.

Жефферс ҳали энагалик тўловларини оширишига тўғри келмади, лекин бу у «муҳокама қилаётган» масаладир.

«Айбдорлик ҳисси ҳам бор, чунки сиз болага қарай бошлаганингизда, оилалар деярли оилангизнинг бир қисмига айланади, шунинг учун уларга ичингиз ачийди».

Унинг айтишича, уйни иситиш харажатлари «ҳамиша хаёлингизда туради».

Юқори харажатларнинг ўз оиласига кўрсатаётган билвосита таъсири ҳақида гапирар экан, Жефферс болаларини мактабдан ташқари тўгаракларга юбориш-юбормасликни қайта кўриб чиқишга мажбур бўлганини айтди.

«Улар фортепиано ва футболга боришади, сиз эса ўтириб, бу тўгаракларга боришга арзийдими деб ўйлайсиз?

Ва бу уларга таъсир қилади, улар ташқарида дўстларининг ҳали ҳам бораётганини кўриб, ўзларини четда қолгандек ҳис қилишади, лекин сиз, табиийки, ҳамма нарсага пул етказа олмайсиз», деди у.

CCNI энергетика бўлими раҳбари Реймонд Гормли BBC News NI нашрига уйни иситиш мазути нархи «Эрон билан уруш бошланишидан олдингига қараганда тахминан 80% қимматроқ» эканини айтди.

«Ҳозирги вақтда 300 литр тахминан £347 ни ташкил этади, уруш бошланишидан олдин эса £202 эди. Бу сизга 300 литр учун £146 фарқ борлигини кўрсатади», деди Гормли.

«Одамлар учун бундай қисқа вақт ичида 80% лик ўсишни қоплаш жуда қийин, чунки биз билганимиздек, бюджетлар шундоқ ҳам танг аҳволда», деди у.

Қисқаси, Гормли бу «ҳаммаси Яқин Шарқда нима содир бўлишига боғлиқ» эканини айтди.

«Агар тинчлик музокаралари бўлса ва сулҳ тузилса, нархлар пасайишини кўрасиз, секин бўлса ҳам, лекин пасаяди. Агар ундай бўлмаса, уруш давом этса, нархлар фақат бир томонга қараб кетади», деди у.

У мазут нархлари «ҳақиқатан ҳам янгиликларга боғлиқ» эканини қўшимча қилди.

Унинг айтишича, нархлар «бир ҳафта ичида бироз пасайган». Бироқ у қўшимча қилди: «Ўзингиз билганингиздек, нархлар тушишидан кўра анча тезроқ кўтарилади».

Гормли одамларга кундалик мазут нархларини кузатиб боришни тавсия қилмоқда.

«Агар сиз нарх тушишини кутмоқчи бўлсангиз, унда кундалик нархларни кузатиб боринг», деди у.

«Ва сотиб олишга қарор қилган пайтингизда, бир нечта мазут етказиб берувчиларнинг нархларини солиштиринг, чунки у ерда нархларда бироз фарқ бўлади».

Муносиб хонадонларга уйни иситиш мазути харажатлари учун £100 лик ваучер бериш бўйича Стормонт дастурига аризалар қабул қилиш 9 сентябрда бошланди

Биринчи марта март ойида эълон қилинган ушбу тўловни олиш учун тахминан 340,000 кам даромадли хонадон мос келиши кутилган эди.

23 сентябрь куни тушдан кейинги ҳолатга кўра, Жамиятлар вазирлиги томонидан жами 123,987 та ариза қабул қилинган.

Дастур аризалар учун 2027 йил 31 мартгача очиқ бўлади.

У умумий даромади £30,000 ёки ундан кам бўлган хонадонлар ёки пенсия кредити ва PIP каби маълум нафақаларни олувчилар учун очиқдир.

Аризаларнинг 75% ёки ундан кўпроғи автоматик равишда қайта ишланиши кутилмоқда.

Бироқ, баъзи одамлар талабларга жавоб беришларини кўрсатиш учун қўшимча маълумот тақдим этишлари керак бўлади.