Ишдан бўшатилган вазирнинг сўзларига кўра, Зеленскийнинг ҳукуматидаги коррупция бўйича "жавоб бериш керак бўлган саволлари" бор

Украина президенти Володимир Зеленский ўз маъмуриятидаги коррупция билан боғлиқ “жавоб бериш керак бўлган саволлар”га дуч келмоқда, деб хабар берди яқинда ишдан бўшатилган мудофаа вазири Михайло Федоров ББСга берган интервюсида.

Қуролли кучларни модернизация қилиш ва дронлар урушида кашшофлик қилгани билан эътироф этилган вазир Федоров ўтган ой Украина армияси бошлиғи билан келишмовчилик туфайли лавозимидан четлатилди. У ББСга ўтган ҳафта эълон қилинган пул ювиш бўйича тергов Зеленскийнинг яқин шериклари орасида потенциал коррупция ҳақида хабардорлиги борасида хавотирларни кучайтирганини маълум қилди.

Федоров “демократия Путиннинг гарови бўлмаслиги керак” деган фикрни яна бир бор таъкидлаган бўлса-да, у бир неча кун олдин Украинадаги сайловларни ҳимоя қилувчи видеони жойлаштирганига қарамай, ўзининг сиёсий интилишларини эълон қилишдан тийилди. Ундан аввалги ролини соғинганми, деган саволга, 35 ёшли шахс қатъий “Йўқ” деб жавоб бериб, Украинанинг Россия билан урушини бошқариш ва шу билан бирга мудофаа вазирлигини ўзгартиришдаги улкан стрессни айтиб ўтди.

Норозилик намойишлари чоршанба куни, Федоровнинг ўрнини босувчи шахс тасдиқланганидан сўнг, сиёсий ислоҳотларга чақирувчи ЁуТубе видеосини юклаганидан бир неча соат ўтгач якунланди. Украина 2022-йилда Россиянинг кенг ко'ламли босқинидан бери ҳарбий ҳолат режимида бо'либ, бу сайловларнинг то'хтатилишига олиб келди. Бироқ, Федоров сайловлар ҳақида мунозараларни бошлаш унинг "ахлоқий ҳуқуқи" эканлигини та'кидлади. "Биз буни муҳокама қилишдан қо'рқмаслигимиз керак. Демократиянинг асл моҳияти шу. Агар мен о'з фикрларимни о'з жамиятим билан баҳам ко'ролмасам ва улар ҳақида очиқ гапира олмасам, унда биз нима учун курашяпмиз?", деб со'ради у. У қо'шимча равишда агар сайловлар ҳеч қачон о'тказилмаса, "биз энди демократия эмасмиз" деб та'кидлади.

О'зининг аввалги видео баёнотида Федоров "одамлар нима учун муайян қарорлар қабул қилинишини тушунмайдиган давлатда чексиз яшай олмайдилар" деб та'кидлаган эди. У президентни то'г'ридан-то'г'ри танқид қилишдан қочди ва келажакдаги сайловларда Зеленскийни қо'ллаб-қувватлаш-қо'ллаб-қувватлашини айтишдан бош тортди.

О'тган ҳафта сиёсий коррупцияни та'кидлаган Федоровнинг видеоси қонун чиқарувчилар ва банкирларга қаратилган пул ювиш бо'йича тергов э'лон қилинган вақтга то'г'ри келди. Украинанинг коррупцияга қарши кураш бюроси пул ювишда айбланган собиқ энергетика вазирининг гаров пулларини қоплаш учун Украина валютасида 3 миллион доллардан (2,2 миллион фунт стерлинг) ортиқ маблаг'ни о'злаштириш схемасини фош қилганини ма'лум қилди. Зеленский идорасидаги юқори лавозимли амалдор, го'ёки айбдор деб топилган, кейинчалик ишдан бо'шатилди.

Федоровнинг та'кидлашича, бу иш президентнинг о'зининг яқин доирасидаги потенциал коррупция ҳақида билиши ҳақида шубҳа туг'дирган. "У бу саволга жавоб берсин... Менимча, у бундай саволларга тайёр. Буларнинг барчасидан хабардор бо'лганми ёки ё'қми, бизга ҳаммага айтиш унинг вазифаси... Мен ҳеч қандай тахмин қилишни хоҳламайман."

Президентнинг вакили ББС Невсга шундай деди: "Собиқ вазир 2019-йилдан бери ҳар бир ҳукумат таркибида бо'лганлиги сабабли, у буни го'ё усиз бу ҳукуматлар қандайдир тарзда бошқача бо'лгандек ифодалаши г'алати. Ҳамма эслаганидек, о'ша пайтда биз ундан бирон бир кучли баёнот эшитмаганмиз."

Федоров мудофаа та'минотидаги коррупция элементларини муваффақиятли ё'қ қилганини да'во қилди, аммо бу Украинанинг фронт чизиг'идаги имкониятларига та'сир қилишда давом этиши ҳақида огоҳлантирди. Собиқ вазир президент билан "бир неча ҳафта" давомида алоқада бо'лмаганини ва президентнинг шахсан коррупциялашганига оид ҳеч қандай далилга эга эмаслигини айтди. "Мен у билан ишлаган вақт давомида ундан қонунга ёки менинг ҳалоллик туйг'уларимга зид келадиган бирон бир вазифа ёки топшириқ олмаганман. Шундай қилиб, бу менинг у билан бо'лган шахсий тажрибам."

Мудофаа вазири ва илгари рақамли трансформация вазири бо'лган Федоров аскарларни "дронлар армияси" билан алмаштириш каби инновацион ёндашувлар билан тақдирланган, бу жанг майдонида одамларни қутқариб қолди ва чегарадан минглаб километр нарида жойлашган Россия ҳарбий нишонларига, нефтни қайта ишлаш заводларига ва тарқатиш омборларига узоқ масофали Украина зарбаларини амалга оширишга имкон берди. У урушнинг янги усулларини илгари суришда давом этиш ниятини тасдиқлади ва келгуси ҳафталарда Элон Маск билан учрашишга умид қилаётган Қо'шма Штатларга ташриф буюришини э'лон қилди.

Миллиардер бизнесменнинг Старлинк сун'ий ё'лдош алоқа тизими Украинанинг муваффақияти учун жуда муҳим бо'лди. Федоров Маскни Кремлга кириш имкониятидан фойдаланмасдан, Украина зарбаларига ёрдам бериш учун технологияни Россия ҳаво ҳудудига кенгайтиришга ко'ндиришга интилади. "Дунёдаги энг яхши технология компаниялари бизни қо'ллаб-қувватламоқда ва улар бу урушни тугатиш учун бизнинг г'алабамизга сармоя киритадилар. Ва биз улар билан менинг лавозимимдан қат'и назар алоқада бо'лишимиз керак. Мен улар билан ишлашда илгари муваффақиятли тажрибага эгаман ва мен о'з мамлакатим учун улар билан алоқада бо'лишим керак", деб тушунтирди у.

Федоров Буюк Британия ва Украинани қо'ллаб-қувватловчи бошқа давлатлардаги бюрократияни танқид қилиб, буни қурол етказиб беришдаги кечикишларнинг сабаби сифатида ко'рсатди. Буюк Британия уруш бошланганидан бери қурол та'минотига 16 миллиард фунт стерлинг сарфлаб, Украинанинг қат'ий тарафдори бо'либ келган. О'тган ҳафта Россия нишонларига қилинган ҳужумларда Британияда ишлаб чиқарилган дронлардан фойдаланилгани тасдиқланди. Федоров Британиянинг қо'ллаб-қувватлаши учун миннатдорчилик билдирди, аммо "бюрократия ва бюрократия"ни ва'да қилинган ускуналарни олишдаги кечикишлар билан бог'лади. "Ҳукуматлар жойлардаги реалликдан орқада қолмоқда. Бу нафақат Буюк Британия учун, балки ба'зи ёрдамларни э'лон қилган бошқа мамлакатлар учун ҳам муаммо ва биз уни йил охиригача олмаймиз."

Федоров Украинанинг энг со'нгги дрон ишлаб чиқариши учун бошқа давлатларнинг эскирган ко'никмалари ва ускуналарига таяниш о'рнига то'г'ридан-то'г'ри молиялаштиришга чақирди: "Биз энди танклардан фойдаланмаётганимизда танкларни та'мирлашга ҳожат ё'қ". У о'з вақтида етказиб бериш нафақат украиналикларнинг ҳаётини сақлаб қолишини та'кидлади. "Афсуски, бизнинг ё'қотишларимиз, қонимиз, ҳарбий тажрибамиз барчангиз учун фойдалидир. Сиз бизга берган барча ёрдамингиз эвазига бу тажрибани олишингиз мумкин".

Федоров дарҳол сиёсий амбицияларга эга эканлигини рад этди, аммо келажакда президентликка номзод бо'лишини истисно қилмади. "Ҳаммаси бу демократик сайлов жараёнини қанчалик тез қайта бошлашимизга, [...] қанча кучга эга бо'лишимга, жамоамни сақлаб қолишимга, президентнинг бу лавозимини бажара оламанми ёки ё'қми деган саволга о'зим жавоб бера оламанми ёки ё'қми, энг муҳими, одамлар менга, ҳа, биз сизга бу лавозимни бажаришингизга ишонишимиз мумкин, дейишадими ёки ё'қми."