Иш ҳақи бўйича эътирозлар Бангладешдаги юзлаб кийим-кечак фабрикаларини ёпишга мажбур қилди
H&M ва Uniqlo каби брендлар учун маҳсулот ишлаб чиқарадиган ушбу фабрикалар миллионлаб кам маош оладиган ишчиларга таянади.
Иш ҳақи бўйича норозиликлар Бангладешда юзлаб кийим-кечак фабрикаларини ёпилишга мажбур қилди
Бангладешда юзлаб кийим-кечак фабрикалари ишчиларнинг юқорироқ иш ҳақи талаб қилиб ўтказган бир неча кунлик норозиликларидан сўнг ёпилишга мажбур бўлди.
Якшанба куни пойтахт Даккада намойишлар зўравонликка айланиб кетди: намойишчилар йўлларни тўсиб қўйди, фабрикаларни вандаллик билан пайҳон қилди ва транспорт воситаларига ўт қўйди. Улар, шунингдек, оломонни тарқатиш учун кўздан ёш оқизувчи газдан фойдаланган полиция билан тўқнашдилар. Полиция кейинроқ ўнлаб намойишчилар ҳибсга олинганини маълум қилди.
Ишчилар яшаш харажатлари кескин ошганини айтиб, минимал ойлик иш ҳақини ҳозирги ставкадан икки баравар кўпроқ — 30 000 такага ($242; £180) кўтаришни талаб қилмоқдалар.
Бангладеш тўқимачилик секторида қарийб тўрт миллион ишчи меҳнат қилади ва у H&M, Primark ва Uniqlo каби йирик глобал брендлар учун кийим-кечак ишлаб чиқаради.
Узоқ давом этаётган тартибсизликлар ишлаб чиқаришни издан чиқариши ва хорижий харидорларга таъсир қилиши мумкинлиги ҳақида саноат соҳасида хавотирлар ортиб бормоқда, хабар беради BSS давлат ахборот агентлиги.
Тикувчилик саноати Бангладешга йилига қарийб 40 миллиард доллар даромад келтиради ва бу ЯИМнинг тахминан 10 фоизини ташкил қилади.
Ушбу Жанубий Осиё мамлакати Хитойдан кейин дунёдаги иккинчи энг йирик кийим-кечак экспортери ҳисобланади, аммо унинг ишчилари дунёдаги энг кам маош олувчилар қаторига киради — улар ойига тахминан 13 000 така ($105; £78) ишлайдилар.
«Биз ҳукуматнинг талабларимизни қабул қилишини ва иш ҳақимизни оширишини хоҳлаймиз. [Ва] улар уй эгаларига ижара ҳақини оширмасликни уқтиришлари ҳамда асосий истеъмол товарлари нархлари ҳамёнбоп бўлиб қолишини таъминлашлари керак», — деди аёл ишчилардан бири BBC Bangla га.
«Озиқ-овқат нархлари, овқат тайёрлаш учун газ ва электр энергияси тўловларининг барчаси ошди», — деди 28 ёшли фабрика ишчиси Мамун AFP га. «Ҳукумат ё асосий истеъмол товарлари нархини тушириши ёки иш ҳақимизни ошириши керак».
Якшанба куни ҳукумат ишчиларнинг иш ҳақини кўриб чиқиш учун кенгаш тузганини маълум қилди ва Бош вазир Тариқ Раҳмон тартибсизликларни бартараф этиш учун вазирлар билан шошилинч йиғилиш ўтказди.
Шунга қарамай, душанба куни Даккада ва унга яқин бўлган Ашулия, Газипур ҳамда Нараянгандж каби ишлаб чиқариш марказларида норозиликлар давом этди.
Reuters ва AFP хабарига кўра, душанба куни 670 га яқин фабрика ўз фаолиятини тўхтатди ва ушбу ҳудудлардаги юзлаб фабрикалар сешанба куни ҳам ёпиқлигича қолади.
Дакка полицияси комиссари ўринбосари Моҳидул Исломнинг сўзларига кўра, душанба кунига келиб камида 29 намойишчи ҳибсга олинган. У «тикувчилик фабрикаларида беқарор муҳит» яратаётганлар қонун олдида жавоб беришини айтди.
Ҳокимият органлари собиқ раҳбар Шайх Ҳасинанинг тақиқланган «Авами Лиг» сиёсий партиясини зўравонликни келтириб чиқариш учун норозилик ҳаракатидан фойдаланганликда айблади, гарчи ҳеч қандай далил келтирмаган бўлса-да.
Ички ишлар вазири Салоҳуддин Аҳмад «меҳнат норозиликлари ниқоби остида» «мамлакатни беқарорлаштиришга» уринаётган намойишчиларга қарши жазо чоралари кўрилишидан огоҳлантирди.
Иш ҳақи кенгашидаги ишчилар вакили Бабул Актер намойишчиларни душанба куни ишга қайтишга чақириб, «[уларнинг] ҳаққоний иш ҳақи учун курашишга» ваъда берди.
«Мен ҳамкасб ишчиларимга айтаман: ишга қайтинглар. Ҳеч кимнинг гижгижлашига учиб кетманглар».