“Ирландиянинг бирлашишини истайман” — Трамп
“Ирландиянинг бирлашишини истайман” — Трамп
АҚШ президенти Доналд Трамп 12-сентябр куни Ирландиянинг Буюк Британия таркибидаги Шимолий Ирландия билан бирлашишини “жуда исташини” билдирди. Бу баёнот минтақадаги унионистлар — яъни Британия таркибида қолиш тарафдорлари — томонидан дарҳол танқид қилинди.
Мазкур фикрлар Буюк Британиянинг янги бош вазири Энди Бернҳем Шимолий Ирландиянинг Бирлашган Қироллик таркибидан чиқиши бўйича референдум ўтказиш режаси кун тартибида эмаслигини айтганидан икки ҳафта ўтиб янгради.
“Муаммо туғдирмоқчи эмасман, лекин тўғрисини айцам, мамлакатнинг бирлашишини кўришни жуда хоҳлардим. Бу эрта-индин барибир содир бўлади”, деди ўзига тегишли курортдаги голф турнири олдидан Дублинга ташриф буюрган Трамп журналистларга.
Ирландия бош вазири Мишел Мартин билан ёнма-ён ўтирган Трамп сўзида давом этиб:
“Албатта, Буюк Британиянинг ҳам бу бўйича ўз фикри бўлади. Лекин бу ажойиб иш бўларди деб ўйлайман”, дея қўшимча қилди.
Кейинроқ бизнес етакчилари билан ўтган тадбирда Трамп бу саволга “яхши жавоб йўқ” эканини айтди, бироқ у яна бир бор ўз фикрини такрорлаб, бирлашиш жуда ажойиб иш бўлишини билдирди.
1998-йилги “Хайрли жума” келишувига кўра, Шимолий Ирландияда референдум ўтказиш ҳуқуқи Буюк Британия ҳукуматига тегишли. Агар Шимолий Ирландия аҳолисининг кўпчилик қисми Ирландия бирлашиши учун овоз бериши эҳтимоли юқори бўлса, мамлакат сўровнома ўтказишга мажбур.
Бу келишув бирлашган Ирландияни хоҳловчи ирланд миллатчилари ва Шимолий Ирландиянинг Буюк Британия таркибида қолишини истаган унионистлар ўртасидаги ўн йиллик зиддиятларга якун ясаган эди.
Аҳоли орасида ўтказилган сўровномалар Шимолий Ирландиядаги аксарият кўпчилик Буюк Британия таркибида қолишни маъқуллашини кўрсатмоқда. Бироқ Британия Европа Иттифоқидан чиққанидан бери бу фарқ бироз қисқарди. Ирландия ЙИ таркибида қолди. Шимолий Ирландия учун эса оролда қатъий чегара ва савдо тўсиқлари пайдо бўлишининг олдини олиш мақсадида алоҳида келишувлар жорий этилди.
Шимолий Ирландиянинг Демократик унионистлар партияси етакчиси Гевин Робинсон Трампнинг фикрларига эътироз билдирди. У Шимолий Ирландия Британиянинг бир қисми эканини, чунки бу халқнинг аниқ демократик иродаси эканини таъкидлади.
“Президент Трамп сайловлар қанчалик муҳимлигини бошқалардан кўра яхшироқ билади. Шимолий Ирландиянинг конституциявий келажагини Лондон, Дублин ёки Вашингтондаги шарҳ-у изоҳлар эмас, балки айнан Шимолий Ирландия халқи ҳал қилади”, деб ёзди у Хъдаги саҳифасида.
Дублин ҳамда Дунбегдаги Трампнинг халқаро голф мажмуаси яқинида Трампга қарши намойишлар ўтказилди. Намойищилар орасида Фаластин байроғи ҳам кўтарилди.
Ирландия Европа Иттифоқида Фаластинни энг кўп қўллаб-қувватлайдиган давлатлардан биридир. Июл ойида мамлакат Исроил томонидан босиб олинган Ғарбий Соҳилдаги аҳоли пунктлари билан товарлар савдосини чекловчи қонун қабул қилган. АҚШ қонунчилари ва АҚШнинг Ирландиядаги элчиси бу қонунни танқид қилган эди.
Ирландия бош вазири Мишел Мартин ҳозирча АҚШ билан сиёсий келишмовчиликлардан қочиб келмоқда.
“Ирландия ва Қўшма Штатлар ўртасидаги муносабатлар иқтисодий жиҳатдан жуда муҳим. Бу икки тараф учун ҳам жуда катта аҳамиятга эга”, деди у ташриф олдидан журналистларга.
Трумп Организатион компанияси 2014-йилда Дунбегдаги голф мажмуасини ўз назоратига олган эди. Бу дам олиш кунларида у ерда Ириш Опен голф турнири бўлиб ўтмоқда. Трамп 13-сентябр куни турнир ғолибига кубокни топширишда қатнашиши кутилмоқда.
Аввалроқ Ирландия икки нафар исроиллик вазирнинг, хусусан, Итамар Бен-Гвир ва Безалел Смотричнинг мамлакатга киришини тақиқлагани ҳақида хабар берилганди. Бунга сабаб сифатида фаластинликнинг Фаластиндан чиқариб юборилишини ёқловчи мазмундаги баёнотлари кўрсатилган.