Ҳоким ёрдамчилари одамлар орасида (Деҳибаланд маҳалласи)

Ҳоким ёрдамчилари: Деҳибаланд маҳалласига бир назар

**Мен ва менинг карьера ё'лим ҳақида**

Менинг профессионал фаолиятим 1995-йилда Тошкент политехника университетини муҳандислик мутахассислиги бо'йича тугатгандан со'нг бошланган. 1995-йилдан 1997-йилгача Нурота касб-ҳунар мактабида дарс берганман, кейин 1997-йилдан 2011-йилгача Нурота тумани бандликка ко'маклашиш марказида меҳнат инспектори бо'либ ишлаганман ва 2011-йилдан 2014-йилгача марказга раҳбарлик қилганман. 2015-йилдан 2019-йилгача қишлоқ ва маҳалла фуқаролар йиг'инлари раиси лавозимида ишлаганман. 2019-йилдан 2021-йил декабргача "Умид Лобар" корхонасини бошқарганман, шунингдек, тадбиркорлик фаолияти билан ҳам шуг'улланганман. Республика ищи гуруҳи билан муваффақиятли суҳбатдан со'нг, мен 2022-йил январ ойидан бери Деҳибаланд муниципал гуруҳида Нурота тумани ҳокими ёрдамчиси бо'либ ишлаяпман.

**Деҳибаланд маҳалласининг портрети**

Деҳибаланд маҳалласида 345 та хонадон, 532 та оила ва 1739 нафар аҳоли истиқомат қилади. Маҳалла инфратузилмаси битта умумта'лим мактаби, битта оилавий шифокорлик пункти, битта давлат мактабгача та'лим муассасаси, битта маданият маркази ва маҳалла фуқаролар йиг'ини жойлашган бинони о'з ичига олади. Ҳозирда бу ерда 32 та бизнес, жумладан, 12 та ишлаб чиқариш заводи, 17 та чакана савдо шохобчаси ва учта фермер хо'жалиги фаолият юритмоқда. Асосий иқтисодий омил чорвачилик бо'либ, у аҳолининг аксарият қисми учун даромад келтиради.

2019-йилда маҳалла "Обод маҳалла" дастурига киритилди, унинг доирасида ко'чалар то'лиқ шаг'ал билан қопланди, 5 км ички ё'ллар асфалтланди, мактаб биноси то'лиқ та'мирланди ва оилавий шифокорлик пункти, маҳалла фуқаролар йиг'ини ва давлат мактабгача та'лим муассасаси учун янги бинолар қурилди. Аҳоли уйларига марказлаштирилган сув та'миноти о'рнатилди. 2026-йилда "Деҳибаланд" "Янги О'збекистон қиёфасига эга маҳалла" мақомини олди, бу эса янада такомиллаштиришга ёрдам беради.

Ижтимоий соҳада имтиёзли кредитлар билан тадбиркорликни раг'батлантириш орқали бандликни та'минлаш бо'йича фаол ишлар олиб борилмоқда. 2026-йилда бизнес бошламоқчи бо'лган фуқаролар учун йирик автомагистрал бо'йлаб 30 та ер участкаси аукционга қо'йилди. Ушбу участкаларни сотиб олган тадбиркорлар аллақачон қурилишни бошладилар, бу эса 30 та янги бизнесни яратишга олиб келади.

**О'сиш омиллари ва ривожланиш**

Чорвачиликдан ташқари, маҳаллада Газган мармар конининг яқинлиги ҳисобга олинса, кичик мармарни қайта ишлаш заводлари учун ҳам салоҳият мавжуд. Ҳозирда 10 та шундай корхона фаолият юритмоқда ва яна бир нечтаси очилиш жараёнида. Биз тадбиркорларга бозор топиш ва маҳсулотларини сотишда фаол ёрдам берамиз.

Маҳаллада ан'анавий саноат бо'лган чорвачилик ривожланишда давом этмоқда. Биз тадбиркорларни ушбу соҳани янада ривожлантириш учун сут, сут ва го'штни қайта ишлаш заводларини ташкил этишни ко'риб чиқишга ундадик.

**Тадбиркорлик ва бандлик**

Ҳозирда маҳаллада 32 та корхона, жумладан, 12 та ишлаб чиқариш, 17 та савдо ва 3 та фермер хо'жалиги фаолият юритмоқда. Уларнинг ярмидан ко'пи со'нгги йилларда ташкил этилган.

**Қашшоқликни камайтириш**

Маҳалла ижтимоий реестрида 24 та оила ро'йхатга олинган, улардан 10 таси а'золарининг ногиронлиги туфайли кам та'минланган деб ҳисобланади. Мен уларга қо'шимча даромад олиш ва қашшоқликдан чиқиш имконини берадиган чорвачилик субсидияларини беришни таклиф қиламан.

**Фуқароларнинг тез-тез со'ровлари**

Маҳалла аҳолиси ко'пинча менга бизнесни бошлаш учун субсидияланган кредитлар олишда ва ишсиз фуқароларга иш топишда ёрдам беришда ёрдам со'раб мурожаат қилишади. Мен ушбу муаммоларни иложи борича самарали ҳал қилиш учун мавжуд ресурслардан фойдаланишга интиламан.

**Ишсизликни камайтиришнинг инновацион ёндашувлари**

Ишсизликни камайтириш учун биз фуқаролар учун касб-ҳунар та'лими марказларида уларнинг қизиқишларига мослаштирилган о'қув машг'улотларини ташкил қиламиз, шундан со'нг уларга бизнесни бошлаш учун субсидияланган кредитлар берилади.

**Ҳоким ёрдамчилари фаолиятини яхшилаш бо'йича таклифлар**

Ҳоким ёрдамчилари ҳукумат ва аҳоли о'ртасидаги бог'ловчи вазифасини бажаради. Уларнинг самарадорлигини ошириш учун тадбиркорлик ташаббусларини қо'ллаб-қувватлаш ваколатларини кенгайтириш о'ринли бо'лар эди. Бу янги бизнес ва иш о'ринларини яратишни тезлаштиради ва қашшоқликка қарши самаралироқ курашади.

**Орзу лойиҳаси**

Агар бюджет, вақт ёки ресурс чекловлари бо'лмаганида, мен тажрибали тадбиркорлар билан маслаҳатлашиб, маҳаллада талаб юқори бо'лган маҳсулотларни ишлаб чиқариш учун то'қимачилик корхонасини ташкил қилардим. Бу қишлоқ жойларда долзарб бо'лган ишсиз аёлларни иш билан та'минлайди.

**Маҳалла институтини ислоҳ қилишнинг аҳамияти**

О'збекистон Президентининг маҳалла институтини ривожлантириш ташаббуси пастдан юқорига тизимга о'тиш учун асос бо'лди. Илгари ташаббуслар юқори даражадаги ташкилотлардан келиб чиқар эди ва маҳалла уларни шунчаки амалга оширарди. Бугунги кунда маҳалла ислоҳотларни бошлаш ва амалга оширишда асосий элементга айланди. Ҳар бир хонадон о'рганилади, муаммолар маҳаллий даражада аниқланади ва ушбу топилмалар асосида қарорлар қабул қилинади, бу вақт ва ресурслардан самарали фойдаланиш имконини беради.

Иш услубидаги асосий о'згариш шундаки, тадбирлар офисдан эмас, балки аҳоли ва хонадонлар билан бевосита алоқалар орқали ташкил этилади, вақтинчалик енгиллаштириш о'рнига фундаментал ва узоқ муддатли муаммоларни ҳал қилишга ург'у берилади. Бу бандлик, ижтимоий ёрдам ва инфратузилма муаммоларини тезкор ҳал қилишга ёрдам беради, давлат идораларига жамоатчилик ишончини мустаҳкамлайди ва маҳалланинг фуқаролар манфаатларини ифодаловчи ролини оширади.

**Иш услубидаги туб о'згаришлар**

Президентнинг ташаббуси аҳоли томонидан ижобий қабул қилинди. Илгари фуқаролар маҳаллада ҳал қилиниши мумкин бо'лган масалалар бо'йича туман ташкилотлари билан бог'ланиш учун 3-4 кун сарфлашлари керак эди. Масалан, бизнес учун имтиёзли кредит олиш бир неча ой давом этар ва ко'плаб ҳужжатларни то'плашни талаб қиларди. Бугунги кунда фуқаролар онлайн ариза топширишади, ҳоким ёрдамчиси сайтга ташриф буюради, аризани ко'риб чиқади ва ижобий тавсия беради. Натижада, кредитни 3 иш куни ичида олиш мумкин. Ҳар бир оила а'золарига уларнинг тоифасига қараб хизмат ко'рсатадиган "Маҳалла Етти" тизими аҳоли учун кенг қамровли қулайликлар яратади.

**2025-йилда "Маҳаллабои" тизими доирасида ҳал қилинган муаммолар**

2025-йилда бизнинг асосий фаолият ё'налишларимиз тадбиркорликни ривожлантириш, фуқароларни касбий ко'никмаларга о'ргатиш, оила даромадларини ошириш ва бандликни та'минлаш эди. Масалан, Дехибаланд маҳалласида хитойлик инвесторлар 300 МВт қувватга эга қуёш электр стансияси ва 150 МВт қувватга эга энергия сақлаш тизимини қурмоқдалар. Қуёш панелларини о'рнатиш лойиҳаси аллақачон 85 эркак ва 16 аёлни доимий иш билан та'минлади, уларнинг о'ртача ойлик маоши 8 миллион со'мни ташкил этди.

**2026-йил учун устувор вазифалар – "Маҳалла ривожланиши ва ижтимоий фаровонлик йили"**

Бу йилги асосий иш ё'налишларимиз:

* Ҳар бир ишсиз фуқаро учун даромадли бандликни та'минлаш, иш о'рни ёки барқарор даромад манбаи яратиш. * Кам та'минланган оилалар а'золари учун касбий тайёргарлик ва уларни кичик бизнесга жалб қилиш.

* Ёшлар ва аёлларга мақсадли ёрдам ко'рсатиш, та'лим олиш ва касбий ко'никмаларни эгаллашда ҳар томонлама ёрдам ко'рсатиш.

* Маҳалла инфратузилмасини ҳар томонлама ривожлантириш: ё'ллар, сув, электр энергияси, газ, интернет ва яшаш шароитларини яхшилаш.

**Бу йил маҳалла аҳолиси учун кутилаётган о'згаришлар**

2026-йилнинг "Маҳалла ривожланиши ва ижтимоий фаровонлик йили" деб э'лон қилиниши аллақачон маҳалламизда о'з та'сирини ко'рсатмоқда. "Деҳибаланд"нинг "Янги О'збекистон қиёфасига эга маҳалла" тоифасига киритилиши уни тубдан яхши томонга о'згартирди. Тадбиркорлик билан шуг'улланишни истаган 30 дан ортиқ фуқарога "Электрон аукцион" платформаси орқали ер участкалари ажратилди. Биз уларга имтиёзли кредитлар олишга ёрдам бердик, бу эса 60 дан ортиқ аҳолимизни иш билан та'минлайди.

**2026-йил учун янги мақсадлар ва режалар ва беш йил ичида маҳалла учун тасаввур**

Маҳалламиз аҳолиси чорвачиликка ихтисослашганлиги сабабли, 286 та хонадонда 523 та сог'ин сигир боқилади, уларнинг ҳар бири кунига камида 5 литр сут беради, жами кунига 2615 литр сут беради. Аҳоли сут ва сут маҳсулотларини сотишдан қо'шимча даромад олади. Йил охирига келиб, биз сут ва сут маҳсулотларини қайта ишлаш заводини қуришни режалаштирмоқдамиз. Бизнинг мақсадимиз 2026-йил охирига келиб маҳаллани ишсизлик ва қашшоқликдан холи ҳудудга айлантиришдир.

Жамолиддин Турдимов, СЕИР

Иқтисодий шарҳ журнали, № 6/2026