Ҳеч қандай касса йўқми? Ўзбекистонда норасмий савдо бутун чакана савдога қараганда тезроқ ўсмоқда
Саккиз ой ичида уюшмаган савдо 23,9 фоизга ўсди — бу йирик, ўрта ва кичик корхоналар сотувидан тезроқдир. Ушбу сегмент ҳиссасига мамлакат чакана савдо айланмасининг 10,3 фоизи тўғри келмоқда. Миллий статистика қўмитаси маълумотларига кўра, январ-август ойларида Ўзбекистонда уюшмаган савдо ҳажми 38 трлн сўмга етиб, ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 23,9 фоизга ошди. Бу энг […]
Ҳеч қандай касса йўқми? Ўзбекистонда норасмий савдо бутун чакана савдога қараганда тезроқ ўсмоқда
Саккиз ой ичида норасмий савдо 23,9 фоизга ўсди — бу йирик, ўрта ва кичик корхоналар сотувидан юқоридир. Ушбу сегмент ҳиссасига мамлакат чакана савдо айланмасининг 10,3 фоизи тўғри келмоқда.
Статистика агентлиги маълумотларига кўра, январ-август ойларида Ўзбекистонда норасмий савдо ҳажми 38 трлн сўмга етди, бу ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 23,9 фоизга кўпдир.
Бу чакана савдонинг асосий тоифалари орасида энг юқори ўсиш суръатидир. Таққослаш учун, йирик корхоналар 73,8 трлн сўмлик товарлар сотган — бу бир йил олдингига нисбатан 20 фоизга кўп. Ўрта ва кичик корхоналар айланмаси 17,8 фоизга ошиб, 258,6 трлн сўмни ташкил этди.
Норасмий савдонинг улуши умумий чакана савдо айланмасининг 10,3 фоизигача кўтарилди. Оддийроқ айтганда, чакана харидларга сарфланган тахминан ҳар ўнинчи сўм ушбу сегмент ҳиссасига тўғри келади.
Норасмий савдо ортида нима яширинган?
Расмий статистикада унга биринчи навбатда жисмоний шахслар томонидан деҳқон бозорларида, шунингдек, чорва, парранда ва бошқа ҳайвонлар бозорларида товарлар сотилиши киритилади.
Бундай айланманинг асосини аҳоли томонидан томорқа ва шахсий ёрдамчи хўжаликларида етиштирилган қишлоқ хўжалиги маҳсулотларининг ортиқча қисмини реализация қилиш ташкил этади. Булар фуқаролар юридик шахс ташкил этмасдан, мустақил равишда сотадиган сабзавотлар, мевалар, кўкатлар ва чорвачилик маҳсулотларидир.
Йирик савдо корхоналаридан фарқли ўлароқ, ушбу сегмент тузилмаси бўйича таққосланадиган солиқ ва бухгалтерия ҳисоботларини шакллантирмайди. Шу боис унинг ҳажми танланма кузатувлар ва бозорларда жисмоний шахслар савдосини ўрганиш асосида баҳоланади.
Ушбу сегментнинг тез суръатлар билан ўсиши давлат чакана савдода содир бўлаётган жараёнларни қанчалик тўлиқ кўра олаётгани ҳақидаги саволни кун тартибига қўяди. Шу билан бирга, норасмий савдонинг ўзи қонун бузилишини англатмайди: аҳоли томонидан ўз қишлоқ хўжалиги маҳсулотларининг сотилиши қонуний бозорнинг бир қисми ҳисобланади.