Ҳаёт қимматлашди: хизматлар, озиқ-овқат ва транспорт Ўзбекистонда инфляцияни тезлаштирмоқда

Ҳаёт қимматлашди: хизматлар, озиқ-овқат ва транспорт Ўзбекистонда инфляцияни тезлаштирмоқда

Ўзбекистонда 2026 йилнинг етти ойида инфляция 3,2 фоизга етди. Бир қарашда бу кўрсаткич нисбатан мўътадил бўлиб туюлади. Аммо унинг ортида бир қатор кундалик харажатларнинг — энг аввало хизматлар, ноозиқ-овқат товарлари, коммунал тўловлар ва транспортнинг сезиларли даражада қимматлашгани ётибди.

Миллий статистика қўмитаси маълумотларига кўра, январ-июл ойларида истеъмол нархлари ўсишининг асосий манбалари учта йирик блок бўлди: уй-жой хизматлари, сув, электр энергияси, газ ва бошқа ёқилғи турлари; озиқ-овқат маҳсулотлари ва алкоголсиз ичимликлар; транспорт.

Улар биргаликда нархлар умумий ўсишининг 2,12 фоиз пунктини ёки истеъмол нархлари йиғма индекси ортишига қўшилган ҳиссанинг 67,1 фоизини таъминлади. Қолган бўлимлар ҳиссасига яна 1,04 ф.п. ёки 32,9% тўғри келди.

Бошқача айтганда, инфляцион босимнинг тахминан учдан икки қисмини аксарият оилалар воз кечиши деярли имконсиз бўлган харажатлар ташкил этди: уй-жой ва коммунал хизматлар, озиқ-овқат ва транспорт.

Нархлар ўсишининг таркиби айниқса эътиборга лойиқдир.

Одатда айнан озиқ-овқат маҳсулотлари аҳоли учун энг сезувчан тоифа ҳисобланади. Бироқ 2026 йилнинг январ-июл ойларида озиқ-овқат маҳсулотлари хизматлар ва ноозиқ-овқат товарларига қараганда сезиларли даражада секинроқ қимматлашди.

Инфляция таркиби шуни кўрсатмоқдаки, Ўзбекистонда ҳаёт қийматининг ошишини энди фақат озиқ-овқат қимматлашуви билан изоҳлаб бўлмайди.

Нархларнинг 3,2 фоизлик умумий ўсишидан озиқ-овқат маҳсулотлари ҳиссасига 0,61 ф.п. тўғри келди. Шу билан бирга, хизматлар 1,20 ф.п.ни, ноозиқ-овқат товарлари эса яна 1,35 ф.п.ни таъминлади.

Шу тариқа, озиқ-овқат маҳсулотлари умумий нархлар ўсишининг бешдан бир қисмидан камроғини ташкил этди, асосий ҳиссани эса ноозиқ-овқат товарлари ва хизматлар қўшди.

Бунда айнан хизматлар инфляцион босимнинг энг сезиларли манбаларидан бирига айланмоқда. Бу оилавий бюджетлар учун жуда муҳим: гап нафақат кейинга қолдириш ёки арзонроқ муқобиллари билан алмаштириш мумкин бўлган харидлар, балки мунтазам ва кўпинча мажбурий хусусиятга эга бўлган харажатлар ҳақида бормоқда.

Бинобарин, Ўзбекистонда 2026 йилдаги инфляция тобора кўпроқ «ноозиқ-овқат» хусусиятига эга бўлмоқда.

Озиқ-овқат қимматлашишда давом этмоқда, бироқ истеъмол нархлари ўсишининг асосий манбаига инсонга деярли ҳар куни ҳамроҳ бўладиган харажатлар айланмоқда: уй-жой, коммунал хизматлар, транспорт ва кенг турдаги хизматлар.

Истеъмолчи учун бу ҳаёт қиймати ошишининг реал сезилиши умумий инфляция рақамининг ўзи кўрсатганидан кўра кучлироқ бўлиши мумкинлигини англатади. Зеро, қимматлашувнинг салмоқли қисми айнан оилавий бюджетдан чиқариб ташлаш қийин бўлган харажат моддаларига тўғри келмоқда.