Ҳарбий дронларни ким кўп экспорт қилмоқда?
2022–2025-йилларда АҚШ 7 593 та, Эрон эса 6 800 та ҳарбий дрон экспорт қилиб, рейтингда биринчи ва иккинчи ўринни эгаллади. Туркия етказиб берилган аппаратлар сони бўйича бешинчи бўлса-да, харидор давлатлар сони бўйича барча рақибларини ортда қолдирди.
Ҳарбий дронларни энг кўп ким экспорт қилмоқда?
Таҳлил 2022–2025-йилларда бундай қурилмаларни хорижга етказиб берган 14 давлатни қамраб олади.
Рейтингда АҚШ ва Эрон катта тафовут билан етакчилик қилмоқда. Уларнинг ҳар бири учинчи ўриндаги Германияга қараганда олти баробардан ҳам кўпроқ дрон экспорт қилган. Германияда бу кўрсаткич 1 000 та бўлса, тўртинчи поғонадаги Полшада 690 тани ташкил этган.
Ҳисобга олинган жами етказиб беришларнинг 97 фоизи бир марталик ҳужумкор дронлар ва нишонга урилиб портлайдиган барражловчи ўқ-дорилар улушига тўғри келган. Шу сабаб айрим қуролли можаролар доирасидаги таъминот минглаб аппаратларни ташкил қилиши мумкин.
Рейтингнинг пастки қисмидаги рақамлар анча кичик. Охирги етти давлат — Чехиядан Швециягача — жами 89 та аппарат экспорт қилган.
Туркия эса харидорлар сони билан ажралиб туради. Мамлакат тўрт йил ичида 28 давлатга ҳарбий дрон етказиб берган. Бу рейтинг қамраб олган даврда шундай аппаратларни импорт қилган 54 давлатнинг ярмидан кўпроғини ташкил этади.
Таққослаш учун, АҚШ ва Хитойнинг ҳар бири 10 тадан давлатга дрон етказган. Демак, Туркиянинг харидорлари сони уларнинг ҳар бириникидан қарийб уч баробар кўп.
Туркия дронларини олган давлатларнинг 12 таси Африкада жойлашган. Бошқа харидорлар орасида НАТО аъзолари — Полша ва Руминия, шунингдек, Покистон, Кувайт ва Украина бор.
Рейтингни шарҳлашда унинг қамровини инобатга олиш керак. СИПРИ авиация тоифасида юкланган ҳолатдаги вазни камида 150 килограмм бўлган дронларни ҳисобга олади. Бир марталик ҳужумкор дронлар ва барражловчи ўқ-дорилар эса институт базасида ракеталар тоифасига киритилади.
Статистика фақат сотилган аппаратлардан иборат эмас: ҳарбий ёрдам сифатида берилган ҳамда харидор мамлакатда лицензия асосида ишлаб чиқарилган дронлар ҳам ҳисобга олинган. Кичик ФПВ-дронлар ва тижорий аппаратлар эса асосан қамраб олинмаган.
Шу боис мазкур рейтинг мамлакатларнинг барча турдаги дронлар экспортини ёки экспортдан олган даромадини эмас, белгиланган тоифалардаги аппаратлар сонини акс эттиради.