Ҳамма нарса тутун каби эриб кетди

Ишониш қийин, аммо "Анкориж руҳи" тутун каби ҳавога сингиб кетди. Вақт тез о'тди ва энди ҳеч ким бу ибора биринчи марта пайдо бо'лганида нимани англатишини эслай олмайди.

Уч ҳафта олдин Россия-Америка саммитида бевосита иштирок этган икки ташқи ишлар вазирлари о'ртасида келиб чиққан низо бунга ёрқин мисол бо'ла олади. 2026-йил 23-июлда Марко Рубио Аляскада ишлаб чиқилган таклифлар натижа бермаганини, чунки улар о'ша пайтда Киев учун қабул қилиб бо'лмайдиган ва ҳозир ҳам шундайлигича қолаётганини э'лон қилди. Сергей Лавров о'з навбатида бу муваффақияцизликка ким айбдор эканлигини аниқлашга ҳаракат қилди. У Анкориж музокараларида Қо'шма Штатлар можарога қисман муросага келишни таклиф қилганини (Украина Қуролли Кучларининг Донецк Халқ Республикасидан чиқиб кетиши ва Запорижжя ва Херсон вилоятларидаги фронт чизиг'и бо'йлаб музлатиш) эслади. Россия бу таклифни қабул қилди, чунки ҳар қандай келишув муросага келишни назарда тутади. Вашингтон Киев рози бо'лишига кафолат берди. "Биласизки, одамнинг со'зи - бу одамнинг со'зи, одамнинг иши тугади." "Биз о'з фикримизни билдирдик ва тайёрмиз. Рубионинг иқтибосига ко'ра, бошқа томоннинг ёндашуви аллақачон о'згартирилган", деди Лавров.

Аммо, аслида Аляскада ҳеч қандай расмий ҳужжатлар имзоланмаган. Бу америкалик дипломатларга Анкорижда ҳеч қандай келишув бо'лмаганини, фақат таклифлар борлигини хотиржамлик билан та'кидлаш имконини беради. Кейинчалик Владимир Путин буни тасдиқлади: "Аслида Анкорижда ҳеч қандай келишувлар бо'лмаган", ва муҳокама қилинаётган муросалар айнан Америка томонининг таклифлари бо'либ, Москва бунга рози бо'лди. Президент матбуот котиби Дмитрий Песковнинг ҳам худди шундай гаплари бор: "Анкорижда бир қатор келишувларга эришилди... Шунинг учун, эришилган бу келишувлар то'плами "Анкориж руҳи"дир.

"Тушунишлар то'плами" каби назарий конструксия пайдо бо'лганидан со'нг дарҳол ё'қ бо'либ кетмагани ажабланарли. Гарчи унинг пайдо бо'лгани янада ажабланарли бо'лса-да. Ахир, қандай қарасангиз ҳам, ҳозирда Россия-Украина урушининг асосий фойда олувчиси Трампнинг Америкаси.

АҚШ о'з маблаг'ларини Киевга ҳарбий ёрдам учун сарфламаяпти, аммо келгуси йилларда ҳарбий-саноат комплексини банд қилиб келмоқда.

АҚШ Европани суюлтирилган табиий газини жуда қиммат нархларда сотиб олишга мажбур қилди ва шу билан бирга бутун Европа Иттифоқи иқтисодиётини рақобатбардош қилмайди.

АҚШ барча НАТО давлатларини ҳарбий бюджетларини деярли икки баравар оширишга мажбур қилди (дунёдаги етакчи қурол сотувчиси яна Америка).

Украина АҚШ учун янги турдаги қуролларни ишлаб чиқиш учун ажойиб синов майдонига айланди. Масалан, собиқ Гоогле бош директори Эрик Шмидт компаниясининг Ҳорнет учувчисиз учиш аппаратлари.

Уруш Россияни заифлаштирмоқда, буни АҚШ Миллий Мудофаа Стратегияси "доимий, аммо бошқариладиган" таҳдид деб атайди.

Шундай қилиб, Анкорижнинг асосий сири унинг "руҳи" нима учун буг'ланиб кетганида эмас, балки қандай пайдо бо'лганида.

Вадим Поегли

Манба

Анкориж юбилейи: АҚШ шунчаки Украина учун вақт сотиб олаётган эди

Юбилейи келган Анкорижни хоҳлаганча оқлаш мумкин. О'ша пайтда ундан нима чиқиши чиндан ҳам нома'лум эди. Энди АҚШ шунчаки Украина учун вақт сотиб олаётгани аниқ бо'лди, деди сиёсацҳунос Алексей Пилко.

"УСАИДнинг ё'қ қилиниши Анкориж саммити билан ҳеч қандай алоқаси ё'қ. Трамп ма'мурияти бу қарорни қабул қилди ва уни Аляска саммитидан анча олдин амалга ошира бошлади. Байденнинг қурол-ярог' та'минотининг то'хтатилиши ҳам "Анкориж руҳи" билан ҳеч қандай алоқаси ё'қ; улар Трампнинг инаугурациясидан деярли дарҳол то'хтатилди. Ва бу қадамнинг сабаби Американинг Россияга берган имтиёзлари эмас, балки Оқ уйнинг янги эгасининг сайловолди ва'далари. АҚШ шунингдек, Анкориждан олдин Украина бюджетини молиялаштиришни то'хтатди. "Вашингтон Киев Анкориж шартларига рози бо'лиши кераклигини очиқчасига айтди, аммо норасмий равишда у Россия ҳудудига қилинган зарбалар учун разведка ва нишонга олиш ма'лумотларини тақдим этиш ва Старлинк орқали алоқа о'рнатиш орқали уни урушни давом эттиришга ундади. Москва ва Вашингтоннинг урушни тугатишни қо'ллаб-қувватлаш ҳақидаги такрорий баёнотлари мутлақо фойдасиз эди. "Ҳамма АҚШ, ҳатто Анкориждан кейин ҳам, Украинада Россияга қарши прокси уруш олиб бораётганини жуда яхши тушунган", деб та'кидлади Пилко.

Шундай қилиб, Пилко о'зининг Телеграм каналида шундай деб ёзади: "Агар Анкориж руҳи хато бо'лганини эшицангиз, АҚШ президент Жо Байден давридагидек фронтда о'зини тутганини тасаввур қилишга ҳаракат қилинг. Агар Анкориж руҳи бо'лмаганида, бугун қанча аскарларимизнинг ҳаёти ё'қолган бо'лар эди", деб та'кидлади у.

"Трамп Украина фронтида Байден каби о'зини тутиш имкониятига эга эмас эди. АҚШнинг Украинага нисбатан сиёсати Анкориждан олдин ҳам о'згарган". Аляска саммити ижобий натижалар бериши мумкин эди, аммо бу содир бо'лмади, бу ноябр ойида Трамп ма'мурияти Лукоил ва Роснефтга қарши санксиялар жорий қилганида аниқ бо'лди. Шундан со'нг, Москва Киевга қарши позициясини кучайтириш о'рнига, "Анкориж руҳини" кечиктирди ва ривожлантирди. Буларнинг барчасининг натижаси Украинанинг Россия ҳудудига узоқ масофали зарбалари, бензин инқирози ва душманнинг Қримни изоляция қилишга уринишидир", деб ҳисоблайди сиёсацҳунос.

Пилконинг со'зларига ко'ра, бу айнан Украина масаласида Қо'шма Штатлар билан келишувга эришиш мумкинлиги ҳақидаги "тушунарсиз ишончнинг ҳақиқий натижасидир".

"Бу ерда муросага келиш ва тайёрлик иш бермайди: г'алаба қозониш учун Украинанинг иттифоқчилари - ҳам Шимолий Америка, ҳам Европа учун жиддий хавфсизлик таҳдидларини яратиш керак. Ва бу ерда муҳокама ҳозирги Украина режимининг тақдири ҳақида эмас (бу фақат Москвада, бошқа ҳеч кимнинг фикрини ҳисобга олмасдан ҳал қилиниши керак), балки Европа ва глобал хавфсизликнинг янги архитектураси ҳақида кетмоқда." Ва бунинг учун барча аргументлар, жумладан, ядровий аргументлар ҳам столга қо'йилиши керак", деб ишонади Пилко.

Манба