Гиёҳванд моддалар бармоқ учида, кучли босим: Нима учун бола юлдузлар гиёҳвандликка мойил бўлишади
Мутахассисларнинг ББСга айтишича, болаликдаги юлдузлик босими актёрларни гиёҳванд моддаларни суиистеъмол қилиш билан боғлиқ муаммоларга дучор қилиш хавфини жуда юқори даражага кўтариши мумкин.
**Бола юлдузлар ва гиёҳвандликка олиб борадиган хавфли ё'л: Ҳайден Панеттиере ҳикоясига назар**
Ҳайден Панеттиере Голливуднинг талабчан дунёсида биринчи марта гиёҳванд моддаларга дуч келганида атиги 16 ёшда эди. Машҳур *Қаҳрамонлар* сериали учун қизил гилам тадбиридан олдин, жамоа а'зоси унга энергиясини ошириш учун таблетка таклиф қилгани ҳақида хабар берилган. НБС илмий-фантастик хити о'смирни кенг тан олинишига олиб келди ва у билан бирга жуда катта босим ва чарчоқни келтириб чиқарди.
"Бир неча дақиқа ичида мени энергия то'лқини қамраб олди, го'ё мен ҳаётимдаги энг тетиклантирувчи тунги уйқудан уйг'онгандек", деб ҳикоя қилади Панеттиере о'лимидан бир неча ой олдин нашр этилган хотираларида о'ша таблетканинг дастлабки та'сирини тасвирлаб. У уни "мени фармацевтика фойдасига ва гиёҳвандликнинг пасайишига олиб борадиган дарвоза дориси" деб атаган.
Панеттиеренинг 36 ёшида то'сатдан вафоти Голливуддаги бола юлдузлар дуч келадиган кучли босим ҳақидаги мунозараларни қайтадан кучайтирди ва унинг руҳий саломатлик ва гиёҳванд моддаларни суиисте'мол қилиш билан бог'лиқ курашларига янги э'тибор қаратди.
Жанубий Каролина штатининг Гринвилл шаҳридаги суд-тиббий экспертиза идораси тез тиббий ёрдам ходимлари "юрак хуружи" ҳолатида бо'лган аёлга тиббий ёрдам ко'рсатганини ва унинг отопсияси "травма белгилари ё'қлигини" аниқлаганини хабар қилди. О'лимнинг расмий сабаби ҳали э'лон қилинмаган бо'лса-да, қо'шимча текширувлар кутилмоқда. Полиция хабарномасида тезкор ходимлар "юрак хуружи" ҳолатини ко'риб чиқаётгани ва "дозани ошириб юбориш" мумкин бо'лганидан кейин аёлни қайта тиклаш бо'йича батафсил са'й-ҳаракатлар қилаётгани ко'рсатилган. Полиция ҳисоботига ко'ра, Панеттиеренинг собиқ севгилиси, унга нисбатан зо'равонлик қилганини тан олган Браян Хикерсон ва унинг укаси Зак тез тиббий ёрдам хизмати келганида ҳозир бо'лишган. Полиция уларнинг қонунбузарликлари ҳақида ҳеч қандай далил ё'қлигини айтди.
Унинг о'лимига гиёҳванд моддалар ёки алкогол сабаб бо'лганми ёки ё'қми, ҳали тасдиқланмаган, аммо АҚШ оммавий ахборот воситалари хабарларига ко'ра, АҚШ Гиёҳванд моддаларга қарши кураш агентлиги терговда иштирок этмоқда.
Панеттиере ёшлигида машҳурликка эришганидан кейин гиёҳвандликка қарши очиқ курашган ко'плаб актёрлардан биридир. Гиёҳвандлик бо'йича мутахассислар ББСга шуҳратга эрта дуч келиш руҳий саломатлик ва гиёҳванд моддаларни суиисте'мол қилиш муаммолари хавфини сезиларли даражада ошириши мумкинлигини айтишди.
Миссисипидаги Оксфорд даволаш марказининг тиббий директори Лукас Траутманнинг та'кидлашича, бола актёрлар ихтиёрида "ҳамма нарса", жумладан, шуҳрат ва пул бордек туюлиши мумкин бо'лса-да, улар ҳаётнинг ко'плаб катталар жиҳатлари билан, жумладан, муҳим ривожланиш даврида дуч келишларини ёдда тутиш жуда муҳимдир. Бунга гиёҳвандлик учун ноёб хавф омилларини яратадиган травматик тажрибалар ҳам киради.
Панеттиеренинг о'лими унинг мемуарлари нашр этилганидан со'нг содир бо'лди, унда у гиёҳвандлик муаммолари, туг'руқдан кейинги депрессия ва 28 ёшли акасининг ё'қолиши ҳақида батафсил муҳокама қилди.
АҚШдаги энг йирик нотижорат гиёҳвандликни даволаш провайдери Ҳазелден Беттй Форднинг жамоатчилик билан алоқалар бо'йича вице-президенти Уилям Моерс Панеттиеренинг о'з муаммоларини оммага ошкор қилиш қарорини олқишлади. Бироқ, у дуч келган доимий жамоатчилик назорати унинг руҳий саломатлиги билан шахсий алоқада бо'лиш қобилиятига то'сқинлик қилган бо'лиши мумкинлигини айтди. "Унинг бутун ҳаёти бошиданоқ жамоатчилик диққат марказида бо'лган ва бу Ҳайденга ко'п дам беришга имкон бермади", деди 1989-йилдан бери гиёҳвандликдан халос бо'либ келаётган Моерс.
Бола юлдузларни даволаган Траутман, улар ко'пинча катталарнинг ҳимоя ко'рсатмасисиз гиёҳванд моддалар ва алкоголга "катталарча кириш имкониятига" эга эканликларини тушунтирди. "Биз ёшлигимиздан бунга "ё'қ" дейиш, уни бошқариш, ундан бутунлай узоқлашиш учун тайёр эмасмиз", деди у.
Бошқа бола юлдузлар ҳам гиёҳванд моддаларга эрта дучор бо'лиш ҳақида гапиришди, жумладан, 12 ёшида реабилитация марказига кирган Дрю Барримор ва Дисней канали юлдузи Деми Ловато. Ловато 2022-йилда *Салл Ҳер Даддй* подкастида шундай деди: "Мен автоҳалокатга учрадим ва улар менга опиатлар буюришди. Онам 13 ёшли қизидан опиатларни олиб қо'йиши керак деб о'йламаган, лекин мен о'ша пайтда аллақачон ичган эдим".
Бир вақтлар Панеттиере билан биргаликда Жаҳон мусиқа мукофотларини топширган актриса Мишел Родригес яқинда ёш актёрларнинг бевақт вафот этгани ҳақида фикр билдирди. "Со'нгги пайтларда бизни тарк этаётган ёшлар сонига чидай олмайман. Бу умидсизликка солади ва мени "Нима бо'ляпти?" деб о'йлашга мажбур қилмоқда. Бу нормал ҳолат эмас", деди у Вариетй нашрига.
Панеттиеренинг о'лими Мишел Трахтенбергнинг о'лимидан бир йил о'тиб ва Дейви Чейздан бир неча ой о'тгач содир бо'лди, иккаласи ҳам гиёҳванд моддаларни суиисте'мол қилиш билан курашган болалар юлдузлари.
Панеттиеренинг о'лимидан кейин ёзилган эсседа собиқ Дисней юлдузи Кристи Карлсон Романо дастлабки шон-шуҳратни мия травматик касаллигига о'хшатди. У шундай деб ёзган: "Стресс, текширув, рад этиш, катталар босими ва шахсий ҳаётнинг бузилиши болалик ме'морчилигига айланганда нима бо'лишини деярли билмаймиз".
Траутман болалар актёрининг карераси о'згарганида ёки тугаганида, улар актёр сифатидаги о'зига хослиги билан бог'лиқ шон-шуҳрат ва пулнинг "допаминини" ё'қотишлари ҳақида огоҳлантирди. "Шу билан бирга, уларнинг ко'плари о'з-о'зини даволашган... шунинг учун уларнинг мияси ҳали ҳам бунга бог'лиқ ва уни исте'мол қилишни то'хтатиш жуда қийин", деб тушунтирди у.
Ко'пгина ёш юлдузлар ота-оналари билан профессионал муносабатларга эга, бу эса чегараларни хиралаштириши ва уларни заифлаштириши мумкин, деб қо'шимча қилди Траутман. Панеттиере о'з китобида ва оммавий ахборот воситаларига берган интервюларида онаси унга жуда ёшлигидан актриса сифатида муваффақият қозониш учун босим о'тказгани, 11 ойлигида биринчи реклама ролигида пайдо бо'лгани ҳақида гапирди. "Сиз ҳар доим ота-онангиз ҳақида энг яхши фикрлашни ва уларни энг ёрқин нурда ко'ришни хоҳлайсиз", деди актриса май ойида Нев Ёрк Тимес газетасига. "Аммо ко'п нарсалар менинг руҳий саломатлигим ёки мен учун ҳиссий ёки руҳий жиҳатдан хавфсиз бо'лмаган ёндашув билан қилинган."
Гиёҳванд моддаларни суиисте'мол қилиш, шунингдек, юрак касалликлари ва жигар ва бошқа органларнинг шикастланиши каби ко'плаб тиббий ҳолатлар хавфини оширади. Панеттиеренинг укаси Янсен 28 ёшида юрак хасталигидан вафот этди ва Панеттиере о'з китобида о'лимидан олдин героин ва кокаин исте'мол қилганини ма'лум қилди.
Акаси вафотидан со'нг, Панеттиере 2024-йилда Пеопле журналига берган интервюсида ҳушёрликка содиқлигини айтиб, гиёҳвандлиги "орқа ко'згуда" эканлигини айтди. Шунингдек, у о'з китобида шифокор бир марта ичишни то'хтатмаса, "беш йил ичида о'лиши" ҳақида огоҳлантирганини айтиб о'тди.
Моерс ва бошқа гиёҳванд моддаларни суиисте'мол қилиш бо'йича мутахассислар учун гиёҳвандлик сурункали касаллик бо'либ, даволаниш ҳаётни сақлаб қолган тақдирда ҳам қайталанишлар пайдо бо'лиши мумкин. "Сог'айиш жараёнида яшаш қо'лимиздан келганича ҳаракат қилиш демакдир, лекин буни номукаммал бажариш", деб хулоса қилди у.