Сиёсат

Германия аеропортидаги дрон бомбаси: Россия аралашиши мумкинми?

ББС аввалги ишлардан Россия билан боғлиқ вакиллар нафақат дронлар ва портловчи моддаларни бошқаришган, балки уларни Германияга ҳам етказиб беришганига оид далилларни кўрган.

Германия расмийлари Лейпсиг аеропортидаги учиш-қо'ниш ё'лагида портловчи моддалар билан то'лдирилган дроннинг топилишини текшираётган бир пайтда, Европа бо'йлаб гибрид уруш ҳақидаги мунозаралар қайта бошланмоқда.

Германия ички ишлар вазири "хорижий кучлар иштирок этиши мумкин бо'лган" ҳужумдан келиб чиқадиган "янги хавф даражаси" ҳақида огоҳлантирди. Ҳозирча дронни Россия билан бог'лайдиган то'г'ридан-то'г'ри далиллар ё'қ бо'лса-да, Москва бундай фаолият тарихига эга, ҳам воситалар, ҳам сабабларга эга.

ББС 2024-йилда Полша ва Литвадаги Россия билан бог'лиқ агентлар Германияга дронлар ва портловчи моддаларни олиб келган ва ташиганликда гумон қилинаётган тергов тафсилотларини ко'риб чиқди.

Квадрокоптер сешанба куни кечқурун Лейпсиг аеропортида топилди, бу эса бомба зарарсизлантирувчи робот ишга туширилганда битта учиш-қо'ниш ё'лагининг ёпилишига олиб келди. Яқин атрофда асфалтда Украина байрог'ининг ко'к ва сариқ ранглари билан безатилган бир нечта Украина Антонов юк самолётлари бор эди, улардан бирида Россиянинг босқинидаги фронт чизиг'идаги шаҳарга ишора қилувчи "Херсон каби жасур бо'линг" ёзуви бор эди.

Германия оммавий ахборот воситалари тасвирлари шуни ко'рсатадики, дрон нисбатан кичик қурилма бо'либ, аеропорт ходимлари томонидан Украина самолётлари орасида "сузиб юрган" ҳолда ко'рилган. Тахминан шу вақт ичида, Лейпсигга қо'на олмаган ДҲЛ юк самолёти парвоз пайтида "нома'лум обьект" билан то'қнашди. Терговчилар ҳали ҳам бу иккинчи дронми ёки ё'қлигини аниқламоқдалар ва қурилмаларни ким ишга туширганини ва уларнинг мақсадини аниқлаш устида ишламоқдалар.

Лейпсиг аеропорти билан бог'лиқ аввалги Россия томонидан қо'ллаб-қувватланган фитна ма'лумот бериши мумкин. 2024-йилда самолётга юкланмасдан олдин аеропортнинг ДҲЛ марказида мураккаб о'т о'чирувчи қурилма солинган посилка ёниб кетди. Кейинчалик шунга о'хшаш посилкалар Буюк Британия ва Полшада портлатилди ва жиддий зарар етказди.

Ҳозирда Литва ва Полшада бир гуруҳ эркаклар суд қилинмоқда, уларни прокурорлар Россия ҳарбий разведкаси томонидан ёлланган катта ишончли вакиллар тармог'ининг бир қисми бо'лганликда гумон қилмоқдалар. Ушбу фитнанинг камроқ ма'лум бо'лган жиҳати о'тган йилнинг сентябр ойида Литва прокурорлари терговчилар "бошқа террористик ҳужумлар" учун мо'лжалланган 6 кг ТНТ га тенг бо'лган РДХ портловчи моддаларини мусодара қилганликларини ма'лум қилганларида пайдо бо'лди. Прокурор "ба'зи қурилмалар портлашни кучайтириш учун ишлаб чиқарилган"лигини та'кидлади.

ББС судланаётган бир нечта одамга ушбу портловчи моддаларни Европа бо'йлаб ташиш учун қандай қилиб пул то'лангани, маккажо'хори ва майдаланган помидор консерваларида яширинганлиги, детонаторлар эса қулоқчинлар ичига яширинганлиги ҳақида батафсил ма'лумот берувчи иш ҳужжатларига киришга муваффақ бо'лди. Гумондорлар шунингдек, дрон қисмлари билан ҳам ишлаганлар ва ишда бомба сақлаш учун мос келадиган қо'шимчалар ҳақида алоҳида со'з боради. Прокурорларнинг та'кидлашича, ба'зи нарсалар Россиянинг Калининград анклавидан Европа Иттифоқига олиб келинган.

Йигирмага яқин гумондор терроризм айбловлари билан қо'зг'атилган, аммо уларнинг эгалари Россияда эканлиги ва ҳали ҳам озодликда эканлиги тахмин қилинаётган бир пайтда, бутун тармоқ демонтаж қилинганми ёки барча яширин материаллар топилганми, нома'лумлигича қолмоқда. Лейпцигдаги дрон бомбаси билан то'г'ридан-то'г'ри алоқадорлик бо'лмаса-да, 2024-йилги фитна бундай ҳодисалар эҳтимолини та'кидлайди.

Полшада айбланаётган гумондорлардан бири, украиналик Владислав Д., "Жангчи" деб билган одамнинг ко'рсатмаларига амал қилиб, терговчиларга 2024-йил июл ойида бир нечта узоқ автомобил сафарлари ҳақида батафсил ма'лумот берган. О'шандан бери у судда айбсиз деб топилган.

У Литва о'рмонига ё'налтирилганини айтиб берди, у ерда ёмг'ирга ботган "уч ёки то'ртта қулоқчин пакети" солинган юк ташувчи сумка топди. У илгари бошқа жойдан "озгина тупроқ билан қопланган" иккита маккажо'хори консервасини йиг'иб олган ва уларнинг таркибидан бехабарлигини да'во қилган. Унга наушникларни бир неча соат нарида Полшада қолдириш буюрилган, у ерда у "велосипедда юрган йигит" уларни ё'л четидан йиг'аётганини ко'рган.

Яна бир топшириқ учун у Литва қабристонидаги жой учун игна олди ва унга пластик гуллар остидан қазиш буюрилди, тезда жигарранг лентага о'ралган ахлат қутисини топди. "Ичкарида дрон компонентлари бор эди: кичик пластик перванеллар, менимча, то'ртта бо'лак", деди Владислав терговчиларга. Бу буюмларни олиб кетиш учун Полша марказидаги ё'л бо'йлаб қолдириш керак эди.

Ниҳоят, у Германияга саёҳат қилди, у ерда унга Дюсселдорфдаги ётоқхона хонасига кириш учун код берилди ва дронлар ва бошқа нарсаларни ичкарида қолдириш буюрилди. Нишонлар ҳеч қачон ошкор қилинмади. Терговчиларга берган ко'рсатмаларида Владислав Д. о'з ҳаракатлари учун 2000 доллардан (1487 фунт стерлинг) ортиқ криптовалюта олганини айтди, бу аниқ сабабни ко'рсатади.

Лейпциг иши бо'йича, дрон бомбаси ҳақида жуда кам ма'лумотлар оммага ошкор қилинди. Ба'зи немис манбалари портловчи модда Семтех бо'лганини хабар қилмоқда, унда РДХ мавжуд - Литва қабристонидаги озиқ-овқат қутиларидан топилган портловчи модда. Дрон олиб келган модданинг миқдори нома'лум ва жисмоний зарар чекланган бо'лиши мумкин.

"Агар дрон корпуси металл бо'лганида, самолётда тешик очиши мумкин эди, лекин агар улар ичига парчалар қо'ймасалар, шунчаки портлаш то'лқини уни эзиб ташлаган бо'ларди", деб тушунтирди Кранфилд университетининг портловчи моддалар бо'йича мутахассиси профессор Жеки Ахаван.

Бироқ, агар бунинг ортида Россия турган бо'лса, унинг асосий мақсади қо'рқув уйг'отиш эди. Россия разведка агентликлари бо'йича мутахассис Андрей Солдатов, Украинани қо'ллаб-қувватловчи об'эктларга о'т қо'йишдан тортиб, Европанинг нозик ҳудудлари устидаги дронларгача бо'лган аниқ саботаж ва душманлик фаолиятини келтириб, Москвадан шубҳаланиш "мантиқан то'г'ри" деб ҳисоблайди. Германия Киевга ҳарбий ёрдамнинг асосий етказиб берувчиси ҳисобланади.

"Бу хабар. Сиз Европанинг энг йирик аеропортларидан бирига шундай [бомба] нарса олиб келасиз ва "Болалар, биз буни қила оламиз. Эсингизда бо'лсин" деган хабарни юборасиз", деб тушунтирди Солдатов. "Сиз душманга жуда катта муаммо туг'диришингиз мумкинлиги ҳақида ишора қиляпсиз: эртага жиддийроқ бо'лиши мумкин."

Унинг та'кидлашича, потенциал сабаб Москванинг Украинанинг кенг ко'ламли дрон ҳужумларидан кучли босими ва Россия президенти Владимир Путиннинг такрорий "хо'рланиши"дир.

НАТО расмийси ББСга: "Биз Германия расмийлари терговни давом эттираётган воқеадан хабардормиз", деди. Антонов Аирлинес ҳам эҳтиёткорлик билан жавоб берди. Компания НАТОнинг айрим операциялари учун самолётлар билан та'минлайди, аммо бунга Украинага ҳарбий ёрдам ҳам кирадими ёки ё'қми, тасдиқлашдан бош тортди. Украина самолётлари нишонга олинган бо'лиши мумкинми, деган саволга Киевдаги вакил ББСга: "Биз бундай тахминларни қилмаяпмиз... Биз бу дрон нима бо'лганини ёки нима учун у ерда бо'лганини билмаймиз", деди.

Бироқ, Россия кузатувчилари аниқроқ фикрда. "Бу Россиянинг аралашуви", деди Янги Евросиё стратегиялари (НЕСТ) марказидан Жон Лоугҳ. "Буларнинг барчаси эскалация хавфига ишора қилиб, Украинани қо'ллаб-қувватлашни сусайтиради ва очиг'ини айтганда, Германия расмийларини қо'рқитади." У Украина уруш "мувозанатини о'згартирганидан" кейин бундай гибрид ҳужумларнинг сезиларли даражада ко'пайишини кутмоқда. "Менинг тахминимча, бундай фаоллик келгуси ойларда анча кескин ошади. Менимча, бу хавфли лаҳза."

xabarchi’да cookie файллари

Тил ва мавзу танловингизни эслаб қолиш учун cookie файлларидан фойдаланамиз. Рухсатингиз билан сайт қандай ўқилишини ҳам ўлчаймиз: Microsoft Clarity саҳифа кўришлари ва улардаги ҳаракатларни ёзиб боради, ўз ҳисобимиз эса қайтган ўқувчиларни санайди. Сиз қабул қилмагунингизча ҳеч нарса ўлчанмайди.