Ғарб Суданда фуқаролар уруши давом этаётган бир пайтда очлик хавфидан огоҳлантирмоқда
Суданда тўқнашувлар, қурғоқчилик ва молиялаштиришнинг қисқариши гуманитар инқирозни чуқурлаштираётгани сабабли миллионлаб инсонлар ўткир очликдан азият чекмоқда.
Ғарб Судандаги фуқаролар уруши давом этаётган бир пайтда очлик хавфидан огоҳлантирмоқда
Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилотига (ЖСТ) кўра, Судандаги уруш дунёдаги энг оғир гуманитар инқирозни келтириб чиқарди, 33 миллиондан ортиқ киши ёрдамга муҳтож.
АҚШ ва яна 30 та Ғарб давлати Суданда озиқ-овқат хавфсизлигининг "хавотирли даражада ёмонлашгани" ҳақида огоҳлантириб, фуқаролар урушидаги урушаётган томонларни очликнинг олдини олиш учун гуманитар ёрдам йўлидаги тўсиқларни олиб ташлашга чақирди.
Шартоллувчилар қўшма баёнотда низо Судандаги очлик инқирозининг асосий сабабчиси бўлиб, муҳим инфратузилмага зарар етказаётгани ва озиқ-овқат ишлаб чиқаришни издан чиқараётганини таъкидладилар.
"Яшаб қолиш учун жуда кам нарса қолган", деди BBC Newsday дастурига "Исламис Релиеф Эаст Африса" ташкилотининг ҳудудий директори Юсуф Робле Омдурманга қайтаётган одамлар ўз уйлари вайрон қилингани ёки тунаб кетилганига гувоҳ бўлишаётганини тасвирлар экан.
2023 йилнинг апрелида бошланган уруш 14 миллион кишини ўз уй-жойини тарк этишга мажбур қилди.
Баёнотни ЕИ давлатлари, Буюк Британия, Канада, Швейцария ва Норвегия, шунингдек, АҚШ имзолаган. У дастлаб Европа Фуқаро муҳофазаси ва гуманитар ёрдам операциялари веб-сайтида пайдо бўлганидан кейин, душанба куни АҚШ Давлат департаменти томонидан эълон қилинди.
Унда ҳисобланишича, 19,5 миллион киши ёки Судан аҳолисининг 41 фоизи ўткир озиқ-овқат танқислигининг юқори даражасини бошдан кечирмоқда, шу жумладан беш миллион киши очликнинг фавқулодда даражасига дуч келмоқда.
"Мен етти нафар фарзанднинг онаси билан учрашдим, у оиланинг ягона боқувчиси бўлган эрининг охирги уч ярим йилдан бери қаердалигини умуман билмайди", деди Робле.
Судандаги уруш Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти томонидан дунёдаги энг оғир гуманитар инқироз сифатида баҳоланган бўлса-да, Робленинг айтишича, сентябрь ҳолатига кўра, Суданнинг 2026 йилги гуманитар эҳтиёжлар режасининг бор-yoғи 40 фоизи молиялаштирилган.
"Уларнинг таомлари жамоат ошхонасидан келади, бу ошхоналар эса молиялаштириш қисқартирилгани сабабли ҳатто узоқ муддатли ёрдамга ҳам эга эмас", дея қўшимча қилди Робле.
Қўшма баёнотда "кечиктириб бўлмайдиган чоралар кўрилмаса, оғир ўткир тўйиб овқатланмасликдан азият чекаётган болалар сони тахмин қилинган 825 000 нафардан ошиши мумкинлиги"дан огоҳлантирилади.
Инқироз имзо чекувчилар томонидан ёрдамга тизимли равишда тўсқинлик қилиниши ва Суданнинг ярмидан кўпроғида ёғингарчиликни камайтириб, қурғоқчиликни оширган Эль-Ниньо ҳодисаси оқибатлари туфайли янада ёмонлашмоқда.
"Низо томонлари Судан халқининг азоб-уқубатларини енгиллаштириш учун асосий жавобгарликни ўз зиммаларига оладилар", дейилади баёнотда ва уларни гуманитар ёрдам кўрсатишдаги барча тўсиқларни олиб ташлашга ҳамда тўлиқ, хавфсиз, тезкор ва тўсиқсиз киришни таъминлашга чақиради.
Июнь ойида БМТ томонидан қўллаб-қувватланадиган, озиқ-овқат инқирозларининг оғирлиги ва кўламини ўлчайдиган Озиқ-овқат хавфсизлигининг босқичма-босқич комплекс таснифи Суданда 5,1 миллион киши оғир очликка дуч келганини ҳисоблаб чиққан эди.
Судандаги фуқаролар уруши 2023 йилнинг апрель ойида Судан Қуролли кучлари ва "Тезкор ҳаракат кучлари" ҳарбийлаштирилган тузилмаси ўртасидаги ҳокимият учун курашдан сўнг бошланган.