Фирибгарлар давлат томонидан тўловлар ниқоби остида Ўзбекистон, Беларусь ва Тожикистон фуқароларини алдамоқда

Фирибгарлар давлат тўловлари ниқоби остида Ўзбекистон, Беларусь ва Тожикистон фуқароларини алдамоқда

Кибержиноятчиликка қарши курашиш технологияларини ишлаб чиқувчи F6 компанияси Ўзбекистон, Беларусь ва Тожикистон аҳолисига қаратилган янги йирик фирибгарлик схемасини аниқлади.

Хавфсизликка таҳдид солувчилар давлат ижтимоий дастурларини нусхалайдиган сайтларни ишга тушириб, фуқароларга «тегишли тўловлар» ёки «пассив даромад» ваъда қилмоқда. Дастурда гўёки иштирок этиш учун фойдаланувчиларга алоқа маълумотлари кўрсатилган анкетани тўлдириш таклиф этилади, шундан сўнг улар телефон ёки онлайн фирибгарларнинг қурбонига айланишади. F6 мутахассислари ушбу схема бўйича ишлайдиган 360 дан ортиқ фирибгарлик доменларини аниқладилар.

Рақамли хавфлардан ҳимоя қилиш департаменти (Digital Risk Protection) таҳлилчилари хавфсизликка таҳдид солувчилар фуқароларнинг давлат ижтимоий ташаббусларига бўлган ишончидан фойдаланадиган кампанияни ўрганиб чиқдилар. Тезкор даромад олиш ҳақидаги одатий ваъдалар ўрнига, улар «халқ ижтимоий дастури» доирасида мамлакатнинг барча аҳолисига гўёки тегишли бўлган тўловларни расмийлаштиришни, шунингдек, «Вазирлик кўмагида пассив даромад» олишни таклиф қилмоқдалар.

Фирибгарлар ташқи кўринишидан расмий ахборот ёки янгиликлар сайтларига ўхшаш уч юздан ортиқ ресурс яратган бўлиб, уларда фуқароларни моддий қўллаб-қувватлаш бўйича гўёки давлат дастури ҳақида маълумотлар жойлаштирилган. Фойдаланувчига сўровномадан ўтиш таклиф қилинади ва пул тўловини мамлакатнинг барча аҳолиси олиши мумкинлиги ваъда қилинади. Хусусан, Ўзбекистон аҳолисига ҳар ҳафта 15 млн сўм тўланиши ваъда қилинмоқда. Бунинг учун исм-шариф ва телефон рақами кўрсатилган анкетани тўлдириш кифоя.

Ушбу схема иккита сценарий бўйича ишлайди. Биринчи ҳолатда, сайт акциянинг қисқача тавсифи ва анкета мавжуд бўлган оддий бир саҳифали сайтдан иборат бўлади. Фойдаланувчи тўлов олиш таклифини дарҳол кўради ва шаклни тўлдиради.

Иккинчи сценарийда ресурс минтақавий ОАВ дизайнини тўлиқ такрорлайди, унда ижтимоий дастур ҳақида гўёки журналистик мақола, охирида эса тўлдириш учун сўровнома жойлаштирилади.

Қурбон бундай сайтда ўз маълумотларини қолдирганидан сўнг, у билан телефон орқали ўзини шахсий менежер деб таништирган фирибгар боғланади. Фирибгарларнинг пировард мақсади нафақат тўловни расмийлаштириш учун «комиссия» ёки «бадал» тўлаш баҳонасида ҳисоб рақамига ўтказишни талаб қиладиган пулларни ўғирлаш, балки қурбоннинг қурилмаси ёки шахсий маълумотлари устидан назоратни қўлга киритиш ҳам бўлиши мумкин.

Қатор ҳолатларда «тизимда рўйхатдан ўтиш» ёки «шахсни тасдиқлаш» учун фойдаланувчига мобил иловани ўрнатиш таклиф этилади, у аслида зарарли дастур бўлиб чиқади ва барча ҳисоблардан пулларни ечиб олиш учун қурилма устидан назоратни қўлга киритади.

Бундан ташқари, тўловни олиш учун шахсни верификация қилиш баҳонасида фойдаланувчидан паспорт сканери сўралиши мумкин. Агар инсон рози бўлса, ушбу шахсий маълумотлар фирибгарлар қўлига тушади ва бошқа фирибгарлик ҳужумлари учун — кредитларни расмийлаштиришдан тортиб фишинг хабарларини юборишгача ишлатилиши мумкин.

«Бу каби схемаларда фирибгарлар фуқароларнинг давлат дастурлари ва ижтимоий ташаббусларга бўлган ишончидан фойдаланадилар. Хавфсизликка таҳдид солувчилар сайтлар имкон қадар ишонарли кўриниши учун давлат порталлари ва ОАВнинг визуал услуби ва тилини синчковлик билан нусхалайдилар», — деб таъкидлайди F6 компаниясининг Рақамли хавфлардан ҳимоя қилиш департаменти (Digital Risk Protection) катта таҳлилчиси Анастасия Князева.

Давлат дастурлари ҳақидаги маълумотларни федерал ҳокимият органларининг расмий сайтларидан топиш мумкин.

Қоида тариқасида, фирибгарлар сохта сайтларни фирибгарлик схемаси ишга туширилишидан бир неча кун ёки ҳафта олдин яратадилар.

Агар танишингиз сиз сўрамаган ҳаволани юборган бўлса, уни ҳам очмаслик керак — унинг аккаунти фирибгарлар томонидан бузиб кирилган бўлиши мумкин.

Биринчи марта ташриф буюраётган сайтларингизда ушбу маълумотларни киритманг.

·      Ҳар қандай тушунарсиз вазиятда, бирор-бир ҳаракат қилишдан олдин, ўзингиз ишонган одамлар билан маслаҳатлашинг.

F6 мутахассислари маълумотни текширадилар ва блоклаш учун регуляторларга топширадилар.