Фижи касаллик ҳолатлари кўпайиши фонида ОИТСни миллий фавқулодда ҳолат деб эълон қилди
Аҳолиси бир миллиондан кам бўлган Тинч океанидаги ушбу кичик давлатда ҳар 60 катта ёшли одамдан бири ушбу вирус билан яшамоқда.
Фижи ОИТВ ҳолатлари кескин ортиши сабабли миллий фавқулодда ҳолат эълон қилди
ОИТВ эпидемияси Фижи соғлиқни сақлаш тизимига босим ўтказмоқда
Фижи ОИТВ ҳолатлари кескин ортиб бораётгани сабабли миллий фавқулодда ҳолат эълон қилди ва тест топшириш, даволаниш ҳамда профилактика хизматларидан фойдаланиш имкониятларини кенгайтирмоқда.
Тинч океанидаги ушбу кичик архипелагда ҳозирда ҳар 60 нафар катта ёшли одамдан тахминан бири қон орқали юқадиган ушбу вирус билан яшамоқда, ваҳоланки беш йил аввал бу кўрсаткич 167 кишидан бирини ташкил этарди. Шу билан бирга, ОИТВ билан боғлиқ асоратлардан вафот этаётган чақалоқлар сони ҳам ортиб бормоқда.
Аҳолиси бир миллиондан кам бўлган ушбу мамлакатда биргина 2025 йилнинг ўзида 2016 та янги ташхис қайд этилди, деди Соғлиқни сақлаш вазири Антонио Лалабалаву ва "эпидемия даражасидаги чора-тадбирлар эндиликда етарли эмаслигини" қўшимча қилди.
Соғлиқни сақлаш соҳаси мутахассислари ва ноҳукумат ташкилотлари аввалроқ BBC'га гиёҳвандликнинг ёмонлашиб бораётган манзараси, хавфсиз бўлмаган жинсий алоқа, шприцлардан биргаликда фойдаланиш ва "блютузинг" эпидемияни ҳаракатлантирувчи кучга айланганини маълум қилган эди.
"Блютузинг" ёки "хотспоттинг" — бу вена ичига гиёҳванд модда юборувчилар аллақачон маст ҳолатда бўлган одамларнинг қонини ўзларига юборадиган хавфли амалиёт бўлиб, бу тенденция глобал миқёсда, айниқса Африка ва Тинч океани минтақасининг айрим қисмларида ОИТВнинг кўпайишига ҳисса қўшди.
Бунинг жозибадорлиги қисман арзонроқ харажат билан боғлиқ: бир неча киши битта доза учун пул йиғиб, уни ўзаро бўлишиши мумкин. Яна бир омил — Фижида топиш қийин бўлган атиги битта шприцдан фойдаланишнинг осонлигидир.
Ҳар 60 нафар катта ёшли одамдан бири қон орқали юқадиган вирус билан яшайди, ОИТВ билан боғлиқ асоратлардан вафот этаётган чақалоқлар сони эса ортиб бормоқда
Миллий инқирозга қарши чоралар доирасида Фижи ҳукумати шприц ва игналар дастурини ишга туширади.
Лалабалавунинг айтишича, мамлакатда шприц ва игналар аллақачон етарли миқдорда мавжуд ва дастурни бошлаш учун парламентга қонунчиликка ўзгартиришлар киритиш таклифи тақдим этилади.
Вазир, шунингдек, аҳолини тест топширишга чақирди.
"Ҳеч ким ОИТВ статуси туфайли уялмаслиги, таҳдидга учрамаслиги ёки жамиятдан четлаштирилмаслиги керак", деди у. "Стигма (тамға босиш) одамларни айнан уларга ёрдам бериши мумкин бўлган хизматлардан узоқлаштиради".
Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг ОИТВ/ОИТС бўйича қўшма дастури (UNAIDS) маълумотларига кўра, 2025 йилда ОИТВ билан яшаётган 9100 нафар фижиликнинг атиги 39 фоизи ўз статусини билган ва фақат 22 фоизи антиретровирус терапиясини олган.
Бу ОИТВ билан касалланган одамларнинг 78 фоизи даволаниш имкониятига эга бўлган глобал ўртача кўрсаткичдан кескин фарқ қилади.
ОИТВга қарши кураш бўйича миллий тезкор гуруҳ раҳбари Жейсон Митчеллнинг айтишича, Фижига "эпидемияни жиловлаш учун беш йилдан кўпроқ вақт керак бўлади".
"Бу узоқ муддатли дастур, бу икки йил ичида бартараф этилган Ковид каби нарса эмас. ОИТВ жуда фарқ қилади", деди у ABC News нашрига берган интервьюсида.
Митчеллнинг таъкидлашича, ОИТВ эпидемияси Фижи соғлиқни сақлаш тизимини оғир аҳволга солиб қўйган. "Шусиз ҳам қийинчиликка дуч келаётган соғлиқни сақлаш тизими учун, аслида даволаниш имконияти мавжудлиги сабабли соғлом бўлиши керак бўлган одамларнинг шифохоналардаги ўринларни эгаллаб туриши ва амбулаторияда ўтириши... Клиник хизматларимиз ҳақиқатан ҳам катта босим остида қолди".
UNAIDS Фижининг фавқулодда ҳолат эълон қилганини олқишлади ва бу ҳукумат ҳамда жамият миқёсида чора-тадбирларни юқори даражага кўтариш учун зарур бўлган шошилинчликни кўрсатишини айтди.
"Бу шунингдек, дунёга ОИТС ҳали тугамаганини эслатувчи жиддий огоҳлантиришдир. ОИТВ эпидемияси тез ўзгариши мумкин ва мамлакатларга зудлик билан чора кўришга тайёр бўлган соғлиқни сақлаш ва жамоатчилик тизимлари керак", деди UNAIDS ижрочи директори Винни Бьянима.