Эътироф этишга мажбурлаш

Ўзбекистон Олий Мажлиси Сенати тадбиркорларга нисбатан тартибга солиш юкини енгиллаштиришга қаратилган қонунни маъқуллади. Хусусан, ҳужжат компанияларнинг банк ҳисобварақлари бўйича операцияларни тўхтатиб туриш тартибига ўзгартиришлар киритади.

Амалдаги Солиқ кодексига кўра, солиқ органлари тадбиркорлар ҳисобварақлари бўйича операцияларни 10 кунгача тўхтатиб туриш ҳуқуқига эга. Узоқроқ тўхтатиб туриш учун суд қарори талаб қилинади.

Тўхтатиб туриш банк ҳисобварақлари бўйича барча дебет операцияларини тўхтатишни англатади. Ушбу чора солиқ мажбуриятларига риоя қилинишини таъминлаш учун қўлланилади.

Сенат йиғилишида таъкидланганидек, амалдаги процедура тадбиркор қоидабузарликни тан олган ва чорага эътироз билдирмаган ҳолларда ҳам кўплаб суд жараёнларига олиб келади.

Олий суд маълумотларига кўра, 2023 ва 2025 йиллар оралиғида иқтисодий судлар тадбиркорларнинг банк ҳисобварақлари бўйича операцияларни тўхтатиб туриш бўйича 960 000 дан ортиқ ишни кўриб чиқдилар. Ишларнинг 95 фоизида солиқ органларининг сўровлари қондирилди. Қолган 5 фоиз ҳолларда рад этишларнинг катта қисми солиқ тўловчи иш кўриб чиқилгунга қадар қоидабузарликни тузатганлиги билан боғлиқ эди.

"Тегишли қонуний талаблар бажарилгандан со'нг, ҳисоб рақамини чеклашни то'г'ридан-то'г'ри солиқ органи билан бекор қилиш мумкинлигига қарамай, тадбиркор ҳеч қандай э'тироз билдирмаган бо'лса ҳам, ишлар судга юборилиши керак", деди сенатор Эркин Гадоев о'з ма'рузасида.

Қонунда процедурани солиқ то'ловчининг мавқеига қараб ажратиш таклиф қилинади. Агар тадбиркор солиқ қонунбузарлигини тан олса ва э'тироз билдирмаса, солиқ органининг о'зи уларнинг банк ҳисоблари бо'йича операцияларни то'хтатиб қо'йиши мумкин. Қоидабузарлик тузатилгандан со'нг, солиқ органи чекловни бекор қилади.

Агар тадбиркор солиқ органининг қарорига рози бо'лмаса, то'хтатиб қо'йиш фақат суд қарори билан амалга оширилиши мумкин. Бу ҳолда, солиқ то'ловчининг э'тирозини олгандан со'нг, солиқ органи уч кундан кечиктирмай судга мурожаат қилиши керак. Ариза билан бирга, у судга тадбиркорнинг э'тирозларини, қонунбузарлик далилларини ва солиқ то'ловчига тегишли равишда хабар берилганлигини тасдиқловчи ҳужжатни тақдим этиши шарт.

Агар суд солиқ то'ловчининг э'тирозларини асосли деб топса ёки қоидабузарлик аллақачон тузатилган деб топса, ҳисобварақ операцияларини то'хтатиб туриш суд қарори кучга кирган куни бекор қилиниши керак.

Сенат о'згаришлар бизнес учун вақт ва молиявий харажатларни камайтириши, шунингдек, солиқ органлари иқтисодий судларга юборадиган ишлар сонини камайтириши кераклигини та'кидлади.