Элбек парки реконструкция қилинади, бу ерда Ўзбек-турк дўстлиги сайилгоҳи ташкил этилмоқда
Тошкентда Элбек боғи пўлaтдан тўлиқ янгиланади. Унинг бир қисмини Ўзбек-турк дўстлиги сайилгоҳи эгаллайди. 11,74 гектарлик катта яшил ҳудуд кўп йиллар давомида қаровсиз қолган эди. Бу येथे аллея, фаол ва осуда ҳордиқ чиқариш ҳудудлари, ўриндиқлар, ёритиш тизими ва камералар пайдо бўлади. Аҳоли билан ўтказилган учрашувда ҳокимият уларнинг бир қатор таклифларини қабул қилди.
Тошкентдаги майдони 11,74 гектар бўлган Элбек парки тўлиқ реконструкция қилинади, унинг ҳудудининг бир қисми эса Ўзбек-турк дўстлиги сайилгоҳига ажратилади. Шаанба куни бу ерда лойиҳа бўйича жамоатчилик эшитуви бўлиб ўтди. Қўшни уйларда яшовчи аҳоли ўз таклифларини билдириш имконига эга бўлди ва шаҳар маъмурияти уларни ҳисобга олишга ваъда берди.
Пойтахтнинг деярли марказидаги ушбу катта яшил майдон кўп йиллар давомида қаровсиз аҳволда эди. Нормал шароит ва ёритиш бўлмаса-да, шаҳарликлар бу ерда барибир доимо сайр қилишар ва спорт билан шуғулланишар, пикниклар ва фотосессиялар ташкил этишарди — баҳорда ва ёзнинг бошида бу ерда бинафшалар гулларди. Вақти-вақти билан волонтёрлар гуруҳи чиқиндиларни тозалаб турарди, аммо фақат аҳоли кучи билан паркни озода ва тартибли сақлашнинг имкони йўқ эди.
2023 йилнинг ёзида паркка президент Шавкат Мирзиёев ташриф буюрди. Унинг матбуот хизмати тафсилотларни очиқламай, фақат у «ушбу паркни сақлаб қалиш ва аҳолининг ҳордиқ чиқариши учун шароитларни кенгайтириш бўйича кўрсатмалар берганини» маълум қилди. Бироқ ўшанда ҳеч қандай ишлар бошланмади.
Бу йил паркнинг бир қисмига Туркиянинг биринчи президенти Мустафо Камол Отатурк номи берилиши маълум бўлди. Бундан ташқари, ёзда президент парк қаршисидаги Абдулла Қодирий кўчасининг бир қисмини Отатурк кўчаси деб қайта номлаш тўғрисидаги қарорни имзолади.
Ушбу ҳафтада паркда эски суғориш тизимини демонтаж қилиш ва дарахтларни буташ бошланди, жойда махсус техника пайдо бўлди. Бу аҳолида саволлар ва хавотир уйғотди. Шанба кунги эшитувда ҳокимият вакиллари парк яхшироқ, хавфсизроқ ва қулайроқ бўлишига ишонтиришди.
Тошкент шаҳар ҳокимининг туризм, маданият, маданий мерос ва оммавий коммуникациялар бўйича ўринбосари Азизхон Шавкатовнинг маълум қилишича, ҳокимият охирги бир йил давомида Туркия элчихонаси билан янгиланган парк лойиҳаси устида ишлаган. Унинг концепциясини Туркия архитектура бюроси ишлаб чиққан.
Унинг сўзларига кўра, асосий вазифа паркни ортиқча шовқинсиз яшил ҳудуд сифатида сақлаб қалиш ва шу билан бирга турли ёшдаги ва манфаатлардаги инсонлар учун функционал майдонлар яратиш бўлган.
Тақдим этилган концепцияга кўра, Отатурк (Абдулла Қодирий) кўчаси томонидан кичик майдон, ярим ой шаклидаги арка, Отатуркка ўрнатилган ҳайкал ва Мармара денгизи кўринишидаги кичик сув ҳавзаси бўлган асосий кириш жойи пайдо бўлади.
Дастлаб ярим ойнинг кенглигини 80 м қилиш режалаштирилган эди, аммо кейин уни деярли 2,5 бараварга — 38 м гача камайтириш ва дарахтлар камроқ бўлган жойга кўчиришга қарор қилинди.
Барча дарахтларни хатловдан ўтказиш бошланди. Минглаб дарахтлар ичидан тахминан 160 та қуриган ва ҳозиргача 450−500 та касалланган дарахт аниқланди, гарчи бу сон ортиши мумкин бўлса-да. Ҳозирда дендрологларнинг дарахтлар даволанишга яроқлими ёки уларни алмаштириш кераклигини аниқлаб бериши керак бўлган хулосаси кутилмоқда.
Бўлажак майдон ўрнида ўсаётган яна 67 та дарахтни кўчириб ўтказиш йиғишмоқда. Улар бўйича дендрологларнинг ижобий хулосаси олинган — ушбу дарахтлар танасининг максимал қалинлиги 25 см ни ташкил этади.
Бўлажак майдон ўрни оқ чизиқ билан белгиланган.
Қуриган ва касал дарахтлар ўрнига 500 га яқин янгиси экилади. Булар кўчатхонадан келтириладиган кўп йиллик дарахтлар бўлади, шу билан бирга, агар ҳозир паркда игнабаргли дарахтлар кўп бўлса, энди устуворлик баргли дарахтларга берилади. Қўшимча равишда 1250 та бута ва деярли 14 мингта мавсумий гуллар экилади.
«Барча ишлар экологлар назорати остида олиб борилади. Эрталаб бу ерда Экология қўмитаси раиси Азиз Абдуҳакимов бўлди, у кишининг эътирозлари ҳам ҳисобга олинди», — деди Азизхон Шавкатов.
Аллея яратиш учун собиқ қатнов қисмини торайтириш бошланди.
Паркни кесиб ўтадиган ва одатда аҳоли томонидан сайр қилиш ҳамда спорт билан шуғулланиш учун фойдаланиладиган илгариги йўл ўрнида узунлиги 510 м бўлган пиёдалар аллеяси пайдо бўлади. Унинг ёқалаб соя берадиган янги дарахтлар ва буталар экилади, чироқлар, ўриндиқлар, камералар ва шошилинч чақирув тугмалари ўрнатилади. Йўлак кенглиги 16 метрдан 10 метргача қисқартирилади, бунинг эвазига парк 3000 кв. м қўшимча яшил ҳудудга эга бўлади.
Парк орқали эгилган ҳалқа шаклида узунлиги 1250 м бўлган резина қопламали югуриш йўлаги ётқизилади. Ҳоким ўринбосарининг сўзларига кўра, унинг йўналиши дарахтларни сақлаб қалишни ҳисобга олган ҳолда ишлаб чиқилган. Паркда велосипед йўлаги назарда тутилмаган.
Майдончалар ўртасида ва парк орқали ҳаракатланиш учун боғловчи йўлаклар ташкил этилади. Бундан ташқари, Азизхон Шавкатов таъкидлаганидек, одамлар ўзлари учун қулай йўналишлар бўйлаб йўлакчалар очиб олиши эҳтимолдан холи эмас.
Ҳокимият бир йил давомида буни кузатиб бориш ва кейин бундай йўлакчаларга плитка ётқизишни ният қилган. Бу Тошкентда ободонлаштириш соҳасидаги янгилик бўлиб, уни олқишламай бўлмайди. Жаҳон амалиётида ушбу усулдан аллақачон фойдаланиб келинмоқда.
Функционал жиҳатдан паркни болалар ҳудуди, фаол ҳордиқ чиқариш — воркаут ва гимнастика — ҳамда ортиқча шовқинсиз ҳордиқ чиқариш ҳудудларига, стол ва ўриндиқлар бўлган пикник ва мулоқот жойларига, шунингдек, итларни сайр қилдириш майдончаларига бўлиш режалаштирилмоқда.
Фойдаланишда кўп сув сарфланадиган суғориш фавворалари ўрнига томизиб суғориш тизими ётқизилади.
Паркнинг учта асосий кириш жойи бўлади, аммо у барча томондан очиқлигича қолади. Отатурк кўчаси ва Кичик ҳалқа автомобиль йўли туташган қисмда кичик автотураргоҳ сақланиб қолади. Тўхтаташ жойлари, шунингдек, КҲАЙ бўйлаб ҳам пайдо бўлиши мумкин.
Савол ва таклифларга навбат келганида, аҳоли аввалига эшитув паркдаги ишлар бошлангунга қадар эмас, балки ундан кейин ўтказилаётганидан норозилик билдирди. Уларнинг фикрича, олдиндан хабардор қилиш норозилик ва миш-мишларнинг олдини олишга ёрдам берарди.
«Барча саволларга жавоб бериш ва хавотирларни тарқатиш учун ҳам биз сизни таклиф қилдик», — деди Азизхон Шавкатов.
Пенсионерлардан бири сайр қилувчилар ва спорт билан шуғулланувчилар сув о олишлари учун паркда ичимлик суви фавворачаларини ўрнатишни таклиф қилди. Ғоя қўллаб-қувватланди ва амалга оширишга ваъда берилди.
Бошқа бир фуқаро бу ерда катталар ҳам, болалар ҳам кун бўйи бадминтон ўйнаган учта жой бўлганини айтди. У лоақал иккита майдонча қилишни сўради. Ушбу таклиф ҳам қўллаб-қувватланди.
Бир аёл бинафшазорларни сақлаб қалишни сўради. Ҳоким ўринбосари бунга ҳаракат қилишларини айтди.
Бошқа таклифлар орасида маҳаллий иқлимга мос келадиган дарахтларни экиш ҳам бор эди. Бу лойиҳада аллақачон ҳисобга олинган.
Молиялаштириш ҳақидаги саволга жавоб берар экан, Азизхон Шавкатов маблағлар пойтахт ҳокимияти бюджетидан ажратилганини маълум қилди. Ишларни ноябрь ойи охиригача якунлаш режалаштирилган.
Ҳоким ўринбосари аҳоли натижани баҳолай олишлари учун паркда улар билан яна учрашишдан хурсанд бўлишини айтди.
Август ойида биринчи президентнинг собиқ «Оқсарой» қароргоҳи атрофидаги деворлар демонтаж қилинган эди. Ҳокимият у ерда ҳамма учун очиқ парк қилишга ваъда берди, шунингдек, Тошкентнинг «яшил йўналиши» яратилишини эълон қилди.