Дунёнинг энг қарздор компанияси раҳбари умрбодга қамалди

**Дунёдаги Энг Қарздор Компания Раҳбари Умрбодга Қамалди**

Дунёдаги энг йирик қарзга ботган компания – Чина Эвергранде Гроуп кўчмас мулк гигантининг асосчиси ва раҳбари Сюй Ка Ян умрбод қамоқ жазосига ҳукм қилинди. Бу ҳақда Реутерс агентлиги хабар берди.

Ушбу қарор компания инқирози Хитой иқтисодиёти ва молия бозорларини ларзага келтирганидан беш йил ўтиб қабул қилинди. Бир вақтлар Осиёнинг энг бадавлат кишиси бўлган Сюй Ка Ян апрел ойида ўзига қўйилган саккизта айбловни тан олди. Бу айбловлар орасида маблағларни ўзлаштириш, пул йиғишдаги фирибгарлик, аҳоли омонатларини ноқонуний қабул қилиш, ноқонуний кредитлар бериш, қимматли қоғозларни фирибгарлик йўли билан чиқариш ва порахўрлик каби жиноятлар бор эди.

Хитойнинг етакчи қурилиш компанияси бўлган Эвергранде ўзининг 300 миллиард долларлик мажбуриятларининг аксарияти бўйича дефолт эълон қилган ва қарзларини тўлай олмаган эди. Суд ҳукми Сюйнинг барча шахсий мол-мулкини мусодара қилишни ҳам ўз ичига олади.

Эверграндеънинг ликвидаторлари ҳукм юзасидан изоҳ беришдан бош тортди. Реутерс Сюйнинг қонуний вакиллари билан боғлана олмади. У 2023-йилда Эвергранде дефолтидан сўнг Хитой ҳукумати томонидан ҳибсга олинганидан бери омма олдида кўриниш бермаган.

Суд томонидан эълон қилинган суратларда 67 ёшли, сочи оқарган Сюй икки нафар соқчи қуршовида тик тургани, узун, тўқ кўк рангли ёқали кўйлак кийгани ва суд ҳукми ўқиб эшиттирилаётгани акс этган.

Суд баёнотида шундай дейилади: “Эвергранде Гроуп, Ҳенгда Реал Эстате ва Сюй Ка Яннинг жиноий қилмишлари... жуда катта миқдордаги маблағни ва ўта оғирлаштирувчи ҳолатларни қамраб олган, айниқса сезиларли иқтисодий зарар ва жиддий ижтимоий оқибатларга олиб келган ҳамда қонунга мувофиқ қатъий жазоланиши лозим”.

Сюйга чиқарилган ҳукмдан ташқари, суд Эвергранде компаниясига 8,82 миллиард юан (1,31 миллиард доллар) ва унинг асосий шўба корхонаси Ҳенгдаъга 7 миллиард юан жарима солди. Шунингдек, яна беш нафар юқори лавозимли раҳбар жаримага тортилиб, 6 йилдан 18 йилгача бўлган қамоқ жазоларига ҳукм қилинди.

“20-август куни Эвергранде билан алоқадор 56 кишига нисбатан ҳукм ўқилди”, деб хабар берди ССТВ давлат телеканали.

Компаниянинг миллиардлаб долларлик қарзни қайтара олмагани даромади паст инвесторларнинг ўз жамғармаларидан маҳрум бўлишига олиб келди. Сюй 1996-йилда Эвергранде компаниясига асос солган ва уни шартномавий сотувлар бўйича Хитойнинг энг йирик кўчмас мулк девелоперига айлантирганди.

Форбес маълумотларига кўра, 2017-йилда Сюй 45,3 миллиард долларлик бойликка эга бўлган. У бу кўрсаткич бўйича Осиёда биринчи ўринни эгаллаган. Гонконг суди 2024-йилда Эвергранде фаолиятини тугатишга қарор қилди, 2025-йилда эса Гонконг фонд биржаси уни делистингдан ўтказди.

Ликвидация комиссиясининг сўзларига кўра, жараён жуда секин суръатда кечмоқда. 2025-йилнинг август ойи ҳолатига кўра, кредиторларнинг 45 миллиард долларлик даъволарига нисбатан атиги 255 миллион долларлик активлар сотилган, холос.

Хитой материкидан ташқарида ликвидация комиссияси Сюй ва собиқ рафиқасининг офшор активларини музлатиш борасида судда кураш олиб бормоқда. Улар собиқ раҳбарларга тўланган 6 миллиард долларлик дивиденд ва мукофот пулларини қайтариб олишга уринмоқда.

2024-йилда Хитойнинг қимматли қоғозларни тартибга солиш органи Сюйга 6,6 миллион доллар жарима солганди. Эверграндеънинг асосий бўлинмаси даромадларни ошириб кўрсатгани ва қимматли қоғозлар соҳасида фирибгарлик содир этгани аниқлангач, у қимматли қоғозлар бозоридан умрбод четлатилган.