Давлат активларини сотиб олишда бошланғич тўлов 15% гача камайтирилади, бўлиб-бўлиб тўлаш муддати етти йилгача узайтирилади
Ўзбекистонда давлат активлари ва ер участкаларини сотиб олиш шартлари юмшатилмоқда. Бошланғич тўлов 30 фоиздан 15 фоизгача камайтирилади, қолган суммани фоизсиз тўлаш мумкин бўлади. Йирик активлар учун етти йилгача бўлиб-бўлиб тўлаш ва тўлиқ тўланганда чегирмалар кўзда тутилган. Сотилмаган давлат активлари қийматининг 10 фоизигача арзонлаштирилиши мумкин.
Давлат активларини сотиб олишда дастлабки тўлов 15 фоизгача камайтирилади, бўлиб-бўлиб тўлаш муддати етти йилгача узайтирилади
Ўзбекистонда давлат активлари ва ер участкаларини сотишнинг янги шартлари жорий этилмоқда. Янги механизмлар Президентнинг 28 августдаги давлатнинг иқтисодиётдаги иштирокини қисқартириш ва хусусийлаштиришни жадаллаштириш тўғрисидаги фармонида назарда тутилган.
Ҳужжатга кўра, давлат активлари ва қишлоқ хўжалигига мўлжалланмаган бўш турган ер участкалари онлайн-аукционлар орқали сотилганда, харидор 30 кун ичида қийматнинг 15 фоизини тўлаши керак (илгари дастлабки тўлов 30 фоизни ташкил этарди).
Қолган сумма белгиланган муддатларда фоизлар ҳисобланмаган ҳолда тўланиши мумкин.
Қиймати базавий ҳисоблаш миқдорининг камида 20 минг бараварини ташкил этадиган активлар учун қўшимча вариантлар назарда тутилган:
Бундан ташқари, давлат активи қийматининг камида 50 фоизини тўлаган харидор барча ҳисоб-китоблар якунланишидан олдин ҳам уни реконструкция қилиш, бузиш, қайта қуриш ва таъмирлаш ҳуқуқига эга бўлади.
Фармон билан очиқ электрон аукционда ёки биржа савдоларида сотиш имкони бўлмаган активлар учун алоҳида механизм жорий этилмоқда.
Агар объект уч ой давомида сотилмаса, унинг бошланғич нархи босқичма-босқич 10 фоизга пасайтирилади. Пасайтириш объектнинг дастлабки баланс қийматининг 10 фоизигача давом этиши мумкин.
Агар актив икки ой давомида сотилмаса, Давлат активларини бошқариш агентлиги уни алоҳида лотларга бўлиши ёки бир нечта объектларни бирлаштириб, уларни қайта савдога чиқариши мумкин бўлади.
Қайта аукционда, агар фақат битта талабгор ариза топширган бўлса, у лотни эълон қилинган нархда сотиб олиши мумкин.
Давлат активларини реализация қилиш учун нархни тушириш ва ошириш савдолари элементларини бирлаштирган гибрид аукцион механизми ҳам жорий этилмоқда.
Дастлаб объект нархи иштирокчилардан бири уни сотиб олишга тайёрлигини билдиргунга қадар босқичма-босқич пасайтирилади. Шундан сўнг, манфаатдор иштирокчилар ўртасида нархни ошириш босқичи бошланади. Дастлаб қийматни пасайтириш ва ошириш қадами 2 фоизни ташкил этади, дейилади ҳужжатда.
Шунингдек, савдоларда фақат битта таклиф тушган мол-мулкни сотиш механизми ҳам назарда тутилган: муайян ҳолларда потенциал харидорга активни унинг соф қийматидан паст бўлмаган нархда сотиб олиш таклиф қилиниши мумкин.
Янги механизмларни нафақат классик давлат корхоналарига нисбатан қўллашга рухсат берилади.
Фармонда улардан давлат улуши 50 фоиз ва ундан ортиқ бўлган тижорат банкларининг мол-мулкини, шунингдек, инвестиция компанияларининг қарздорликни узиш ҳисобига уларга ўтказилган мол-мулкини сотишда фойдаланиш назарда тутилган.
Бундай мол-мулк учун нархни пасайтириш ва тўлов шартларининг янги механизмларини қўллаган ҳолда очиқ савдолар орқали бозор қийматида сотишга йўл қўйилади.
Агар банк томонидан қарздорликни узиш ҳисобига олинган мол-мулк бир йил давомида сотилмаса, у кейинчалик реализация қилиш учун Давлат активларини бошқариш агентлигига ўтказилиши мумкин.
Янги қоидалар давлат активларини сотиш дастурини кенгайтириш билан бир вақтда жорий этилмоқда. 2026 йилгача 84 та хўжалик жамиятидаги улушларни, 1242 та кўчмас мулк объектини ва 8 минг гектарга яқин ерни хусусийлаштиришга чиқариш назарда тутилган.
Сотишга мўлжалланган давлат активлари ва ерларнинг умумий қиймати тахминан 100 трлн сўмга баҳоланмоқда, уларни реализация қилишдан тушадиган минимал тушум ҳажми эса 14 трлн сўм миқдорида белгиланган.
Бундан ташқари, давлат иштирокидаги 85 та корхонани тугатиш ёки қайта ташкил этиш назарда тутилган, илгари сотилмаган бир қатор объектлар эса қайта савдога чиқарилади.