Чорвачилик учун "паспорт". Янги бухгалтерия тизими соҳага ёрдам берадими ёки шунчаки фермерларнинг ташвишларини кучайтирадими?
Чорвачилик "Паспорти": Фермерлар учун не'матми ёки юкми?
О'збекистон, Тошкент – Podrobno.uz ахборот агентлиги.
О'збекистонда қишлоқ хо'жалиги ҳайвонларини идентификациялашнинг янги қоидалари фаол муҳокама қилинмоқда. Фикрлар иккига бо'линган: ба'зилар буни тараққиёт сари қадам деб билишади, бошқалари эса чорвадорлар учун бюрократиянинг кучайишидан хавотирда. Мутахассислар рақамлаштириш зарурлигига қо'шиладилар, аммо уни амалга ошириш фермерлар ва чо'понларнинг ҳақиқий иш шароитларини ҳисобга олиши керак.
О'згидромет мутахассиси Эркин Абдулахатов замонавий чорва молларини ро'йхатга олиш тизимининг муҳимлигини та'кидлайди. Бу ҳукуматга чорва моллари сони бо'йича аниқ ма'лумотларни олиш, соҳанинг иш фаолиятини кузатиш ва қо'ллаб-қувватлаш чораларини самарали режалаштириш имконини беради. Бироқ, унинг фикрича, бу чорвадорлар учун қо'шимча бюрократик юкга айланмаслиги керак.
Саноат аллақачон жиддий муаммоларга дуч келмоқда: иқлим о'згариши, яйловларнинг деградацияси, сув ва озуқа танқислиги. Чорвачиликни раг'батлантириш о'рнига, чорвачиликка қизиқишни сусайтириши мумкин бо'лган янги талаблар пайдо бо'лмоқда. Абдулахатовнинг та'кидлашича, бошқа мамлакатлар чорва молларини кузатиб бориш учун электрон ма'лумотлар базалари, ветеринария ахборот тизимлари, геоахборот технологиялари ва масофавий мониторингдан фойдаланадилар. Бу саволни туг'диради: нега ҳайвонларни санаш ва ро'йхатга олиш билан бог'лиқ ишларнинг катта қисми уларнинг эгаларига юклатилиши керак?
Унинг фикрича, агар ҳукуматнинг о'зи ма'лумот олиш ва текшириш учун замонавий технологиялардан фойдаланса, тизимга бо'лган ишонч ортади. Масалан, агар тизим узоқ тог'ли фермадаги ҳайвонлар сонини чо'поннинг доимий иштирокисиз аниқлашга имкон берса.
Ислоҳотни тайёрлаш алоҳида савол туг'диради. Муаллиф чорвадорлар билан маслаҳатлашувлар о'тказилганми, уларнинг тайёргарлиги баҳоланганми ва қишлоқ жойларининг ҳақиқий шароитлари ҳисобга олинганми, деган саволни беради.
"Агар паспорт тизими саноатни ривожлантиришга ёрдам берса, бу оқланади. Аммо агар бу яна бир мажбурият ва ҳисоботга айланса, чорвачиликни орқага суриб қо'йиши мумкин", деб ҳисоблайди Абдулахатов.
Шу билан бирга, чорвачиликни ривожлантириш учун фақат чорва молларини ро'йхатга олишнинг о'зи етарли эмас. У тегишли идораларнинг асосий вазифаси нафақат ҳисобларни юритиш, балки чорва моллари сонини ко'пайтириш учун шароит яратиш эканлигини та'кидлайди. Бунга яйловлар, сув, озуқа, ветеринария хизматлари ва иқтисодий раг'батлантириш киради.
Мутахассиснинг фикрича, ҳайвонларни идентификация қилиш тизимининг ма'лумотлари нафақат назорат қилиш, балки саноатни қо'ллаб-қувватлаш бо'йича қарорлар қабул қилиш учун ҳам ишлатилса, фойдали воситага айланиши мумкин.
Акс ҳолда, янги механизм фақат қо'шимча ма'мурий талаб сифатида қабул қилиниши хавфи мавжуд. Шунинг учун, тизимни янада жорий этишда чорвадор фермерларнинг фикрларини инобатга олиш ва уларга нафақат ро'йхатга олиш қоидаларини, балки янги тизимнинг амалий афзалликларини ҳам тушунтириш муҳимдир.
Илгари Қишлоқ хо'жалиги вазирлиги янги ҳайвонларни идентификациялаш қоидаларининг асосий мақсади жарималар эмас, балки инсон саломатлигини ҳимоя қилиш, хавфли касалликлар тарқалишининг олдини олиш ва озиқ-овқат хавфсизлигини яхшилаш эканлигини та'кидлаган эди.