Чарли Кирк вафотидан бир йил ўтиб, консерватив талабалар у қолдирган бўшлиқни тўлдиришга қийналмоқдалар

Чарли Кирк ўлимидан бир йил ўтиб, консерватив талабалар ҳамон у қолдирган бўшлиқни тўлдиришга ҳаракат қилишмоқда

Жеб Жакоби Юта Водийси университетида Киркнинг ўлдирилишига гувоҳ бўлди

Жеб Жакоби Чарли Киркни ўлдирган ўқ овозини ҳалигача эслайди.

Ўтган йилнинг 10 сентябрида у Юта Водийси университетида (UVU) Turning Point USA тадбирида кўнгилли бўлиб ишлаётган эди, у ерда Кирк ўзининг машҳур жонли дебатларидан бирида иштирок этиши керак эди.

Аммо консерватив фаол снайпер милтиғидан отилган ўқ тегиб йиқилганида, Жакоби каби гувоҳлар ўз қаҳрамонлари кўз ўнгларида шаҳидга айланганини кузатганликларини айтишади.

«Бу ерда бизда абадий доғ қолгандек туюлади», дейди учинчи курс талабаси BBC билан Кирк ўлимидан кейинги бир йилни сарҳисоб қилар экан. «Бу Чарли Кирк ўлдирилган жой».

Суиқасддан сўнг, Жакоби ва бошқа кўплаб одамлар Кирк асос солган Turning Point USA (TPUSA) гуруҳи Киркнинг консерватив фаол сифатидаги номи янада кенгроқ тарқалиши билан фақат кенгаяди деб ишонишган.

Энди эса, унинг айтишича, ҳеч ким бу бўшлиқни тўлдира олмади.

«Бу аввалги ташкилот эмас», дейди у. «У шунчаки аввалги кучга, аввалги таъсирга эга эмас».

Бундан фарқли ўлароқ, АҚШнинг бошқа ҳудудидаги TPUSA бўлими раҳбарларидан бири ташкилот Кирк давридагидек эмас деган фикрни рад этиб, BBC’га шундай деди: «бу том маънода фақат бошланиши».

Киркнинг ўлимидан сўнг дарҳол TPUSA қўллаб-қувватлашнинг кескин ортишини кузатди. Қотилликдан беш кун ўтиб, ташкилот вакили X тармоғида сўнгги 48 соат ичида янги университет бўлимларини очиш бўйича «32 000 дан ортиқ сўров» олинганини ёзди.

Бироқ, ўшандан бери, Жакоби каби одамларнинг айтишича, суръат секинлашган. Ҳозирги аъзолар ташкилот ичида мўътадил ва ўта ўнг қанот фракциялар ўртасида ички низолар бўлганини айтишмоқда. Арканзасда бир бўлим талабалар фикрича ташкилот кетаётган йўналишдан норози бўлиб, Кирк асос солган гуруҳдан узоқлашиш учун ўз номини бутунлай ўзгартирди.

Юта Водийси консерватив ҳудуд бўлиб, у ерда рўйхатдан ўтган республикачилар сони демократлардан етти баробардан кўпроқни ташкил қилади. Аммо отишма ва унинг сиёсий оқибатлари ҳам университетда, ҳам ундан ташқарида ўзига хос маданий урушни келтириб чиқарди.

Жакобининг айтишича, ҳозирда унинг университети ҳар қачонгидан ҳам кўпроқ бўлингандек туюлади.

«Муҳит янада душманона бўлиб қолди», дейди у.

«Мен ҳамманинг ўз нуқтаи назари бўлишини ва уларни баҳам кўришини истардим», дея қўшимча қилади у. «Баҳс жамият учун фойдали. Чарли айнан шундай қилган эди».

Кирк коллеж кампусларида дебатлар ўтказиш орқали ўз обрўсини оширди, у ерда у ўзига қўшилмаган одамлар билан баҳслашар эди. Унинг кампусларда ва интернетдаги машҳурлиги уни Республикачилар партиясида кўтарилаётган шахсга айлантирди ва Президент Дональд Трамп Кирк сўнгги сайловларда ёш йигитларни унга овоз беришга ундашда ёрдам берганини айтди.

Бироқ, танқидчиларнинг айтишича, Киркнинг дебатлари фақат ғазаб қўзғатиш ва ижтимоий тармоқларда эътиборни жалб қилиш, шу билан бирга мизогиния, ирқчилик ва гомофобияни тарғиб қилишга қаратилган эди.

Унинг ўлимидан бери баъзи UVU талабалари консерватив фаол хотирасига бағишланган университет ёдгорлигига қарши норозилик билдиришди. Улар шунингдек, пайшанба куни, Кирк ўлимининг йиллигида уни хотирлаш тадбири ўтказилишига тўсқинлик қилишга уринишди.

UVUнинг бошқа бир талабаси Энтони Шинклнинг таъкидлашича, мактабнинг TPUSA бўлими ва социалистик клублари кампусда тез-тез тўқнашиб туришади.

У Киркнинг отиб ўлдирилиши ва ундан кейинги сиёсий кескинлик баъзи тарафдорларни ўз сиёсий қарашларини ифода этишдан қўрқиб қолишига олиб келганидан ва бошқаларни янада радикал ёки чекка қарашларга ундаганидан хавотирда.

«Булар тез таъсирланувчи одамлар, таъсирчан ёшлар», деди у, улар ўз сиёсий қаҳрамонларининг «жуда ваҳшийларча ўлдирилганини» қандай кузатганларини қайд этиб.

«Қотил айнан ўзи хоҳлаган нарсага эришгандек ҳис қиламан», дейди кейинги ойда 21 ёшга тўладиган Шинкл. «Ҳақиқатан ҳам [Киркнинг] ўрнини боса оладиган ҳеч ким йўқдек туюлади».

Шу ой бошида Юта штати судьяси Киркни отиб ўлдиришда айбланаётган Тайлер Робинсон устидан суд жараёни бошланишига йўл очди. Робинсон оғирлаштирувчи ҳолатлардаги қотиллик (штатда ўлим жазоси кўзда тутилган жиноят) ва яна олтита айбловни рад этмоқда.

Жакобининг айтишича, кўп одамлар 31 ёшли фаол ва икки фарзанднинг отаси қолдирган бўшлиқни тўлдиришга ҳаракат қилишди.

«Албатта, улар консерватив ғояларни такрорлашлари мумкин, аммо Чарли қилган ишларни қила олишмайди», дейди у. «У одамларни жалб қилиш, уларни фикрлашга, баҳслашишга, одамларни жалб қилишга ундаш учун сўзларни шундай маҳорат билан ишлатар эди».

«Буни бошқа ҳеч кимда кўрмайсиз», дея қўшимча қилади у. «Унинг ўрнини босадиган бошқа биров чиқадими, билмайман».

Бу каби пасайиш Кирк каби марказий асосчи шахснинг суиқасддан ўлимидан кейин ғайритабиий ҳол эмас, дейди Мэн университети сиёсий фанлар кафедраси мудири Марк Брюэр.

«Сизда мана шундай харизматик шахс томонидан бошланган ва бошқарилган ҳаракат бор эди ва бу харизматик шахс йўқолди», деди у. «Жўшқинликнинг бироз йўқолиши унчалик ҳайратланарли эмас».

Унинг айтишича, Киркнинг «шаҳид сифатидаги шахсий мақоми жуда кучли бўлиб қолмоқда. Ўнг қанотда Кирк билан алоқадорликни даъво қилишга уринаётган кўплаб одамларни кўришингиз мумкин».

«Баъзи жиҳатлардан, бу балки янада ортгандир», деди у. «Киркнинг ўзи ва унинг меросининг таъсири йўқолиб кетмайди деб ўйлайман».

Шундай бўлса-да, унинг айтишича, «вакуум» мавжуд.

22 ёшли Мэйси Ганнелл Киркнинг ўлимидан сўнг Индиана штатидаги Сент-Мэри коллежида TPUSA бўлимини ташкил қилди.

Унинг айтишича, у йиллар давомида бўлим очишга ҳаракат қилган, аммо фақат унинг ўлимидан кейингина розилик олган.

Ганнелл ташкилот ичидаги бўлинишларни тан олади, лекин унга янада умидбахш нигоҳ билан қарайди.

«Turning Point ўлди, Turning Point умуман бошқа нарсага айланди, Turning Point Чарли ёмон кўрган нарсага айланди деган айбловлар учраб турса-да, бу ҳақиқатдан мутлақо йироқ», дейди ҳозирда ўқишни тамомлаб, Вашингтонда ОАВ соҳасида ишлаётган 22 ёшли Ганнелл.

Ҳали ҳам TPUSA билан дебатчи сифатида ҳамкорлик қилаётган Ганнелл ёзда унинг бош қароргоҳига ташриф буюрди ва асосчининг беваси, ҳозирда бош директор бўлган Эрика Кирк, шунингдек, ташкилот матбуот котиби Эндрю Колвет билан учрашди.

«Turning Point ҳеч қаерга йўқолмаслигига ишончим комил ва бу том маънода фақат бошланиши», дейди у.

Ганнелл TPUSAнинг янги «Микрофонни қўлга ол» (Pick Up the Mic) кампанияси маърузачиларидан бири бўлиб, ушбу кампания Киркнинг нотиқлик анъанасини давом эттириш учун мамлакат бўйлаб кампуслар ва ўрта мактабларга дебатчиларни юбормоқда. Бу ушбу семестрдан бошланади.

UVUга қайтсак, Жакоби ҳам TPUSA ўсишда давом этишига умид қилади ва ишонади. У илгари сиёсатга умуман қизиқмаган, аммо Киркнинг ўлимидан сўнг ҳозирда мактабнинг гуруҳ бўлимини бошқаришга ёрдам бераётган курсдошини мисол қилиб келтиради.

«Менимча, у ҳали ҳам ривожланмоқда», дейди у.

Киркнинг ўлдирилиши Алабамадаги оиласи унга Юта ўз штатидан анча хавфсизроқ бўлишини доим айтган Шинклни хавотирга солиб қўйди.

«Менда ғалати айбдорлик ҳисси бор», дейди у. «Менимча, бу умумий туйғу, ҳамма нимадир қила олганида эди деб орзу қилади».

Жакоби эса сиёсат билан алоқаларини чуқурлаштиришдан кўра, динга юзланганини айтади.

«Чарли вафот этганида, мен ўзимга назар солдим», дейди у. «Сиёсатни ўзларининг бутун шахсиятига айлантирадиган одамлар жуда кўп. Бу соғлиқ учун жуда зарарли».

«Бу менга Чарли каби Масиҳ билан муносабатда бўлишга эҳтиёжим ва хоҳишим борлигини англаб етишга мажбур қилди», дея қўшимча қилади у. «Бунга кўпроқ киришганимдан бери ўзимни анча бахтли ва хотиржам ҳис қиляпман».

Turning Point тақдири нима бўлиши эса, профессор Брюэрнинг айтишича, ҳали номаълум.

«Тарихнинг якуний қисми ҳали ёзилмаган», деди у. «Шунинг учун, менимча, кейинги 6, 12, 18 ой ичида кўп нарса ҳал бўлади».