Бюджет–2026: «Оралиқ табақа» учун бошқа тежайдиган нарса қолмади
Канцлер ўзининг биринчи Бюджетини якуний кўринишга келтираётган бир пайтда, «қисилган ўрта қатлам» харажатлар борасида ўзини қандай ҳис қилмоқда?
**Бюджет-2026: «Сиқилган ўрта қатлам» учун тежайдиган жой қолмади**
Дон Фазакерли-Кингнинг айтишича, унинг доимий харажатларида «ортиқча ҳеч нарса» йўқ
Канцлер Жон Ҳили ўзининг биринчи Бюджетига якуний ишлов бераётган бир пайтда, «сиқилган ўрта қатлам» турмуш даражаси нархининг йиллар давомидаги босимидан сўнг қандай кун кечирмоқда?
Дон Фазакерли-Кинг бир неча ойдан кейин кутилаётган юқорироқ ипотека тўловларини оиласи билан қандай қоплашини ўйлаб боши қотмоқда.
«Энди тежайдиган жойнинг ўзи қолмади», дейди икки фарзанднинг онаси.
Уларнинг Ипсвичдаги уй сўнгги заёми бўйича фоиз ставкаси 1,4 фоиздан қарийб 5,3 фоизгача ошиши мумкин, бу эса, Доннинг айтишича, «шунчаки бир хил мулкда яшашнинг ўзи учун ойига қўшимча қарийб 250 фунт стерлинг»ни англатиши мумкин.
«Биз бу пулни қаердандир топишимиз керак, лекин ҳар ойлик тўловларни кўриб чиқсангиз, у ерда ҳеч қандай ҳашамат йўқ», дея қўшимча қилади у.
Дон ҳар ойлик стандарт коммунал тўловларни, жумладан, ипотека, маҳаллий солиқ ва энергия харажатларини санаб ўтади ва «ҳеч қандай ресторанларга бориш ёки шунга ўхшаш нарсалар йўқлигини» айтади.
Нархлар ошган сўнгги бир неча йил давомида Доннинг оиласи — таркибига олти ва саккиз ёшли икки бола киради — «шунга яраша харажатларни қисқартириб келган».
«Бу анча ташвишли... шундоқ ҳам бу сиқувни ҳис қилиб турганимизда бу пул қаердан келиши номаълум», дейди у.
42 ёшли Дон Ипсвичда мустақил Пилатес инструктори сифатида тўлиқ кун ишлайди, эри эса офисда ишлайди ва жуфтликнинг оилавий даромади йилига қарийб 70 000 фунт стерлингни ташкил қилади.
«Ҳа. Ҳаёт шубҳасиз қимматлашмоқда», дейди у.
Август ойида Миллий статистика бошқармаси сўровномасида, external жавоб берган катта ёшлиларнинг 55 фоизи уларнинг турмуш даражаси нархи ўтган ойга нисбатан ошганини айтган.
Бу кўрсаткич 2025 йилнинг августидаги 62 фоиздан ва шу йилнинг апрелида худди шу гапни айтган 79 фоиздан пастдир.
Аммо катта ёшлиларнинг ярмидан кўпи юқорироқ харажатларга дуч келаётгани сабабли, яшаш харажатларининг ошиши янада барқарорроқ бўлиб кўринмоқда — бу қисқа муддатли инқироз эмас, балки узоқ муддатли муаммодир.
Харажатлар ошганини айтганлар учун энг кенг тарқалган сабаблар озиқ-овқат маҳсулотлари, ёнилғи ва энергия тўловлари нархи бўлган.
«Ўйлашимча, биз ҳозирда аҳвол шундайлигини қабул қилишга мажбур бўлдик — ва сув юзида сузиб юра олаётганимиздан бахтиёрмиз», дейди Дон.
«Илтимос, қулоқ солишни бошланг. Турмуш даражаси нархи чидаб бўлмас даражага келмоқда ва ҳукумат бу мурожаатни ҳамиша ҳам эшитаётганини ҳис қилмаяпман».
Ажратилган мажбурий тўловлар бўйича ташаббусни олқишлаган ҳолда, Дон вазирлар «чуқур жароҳатларга пластир ёпиштиришга уринаётганини», бу эса «муаммоларни ҳал қилмаётганини» айтади.
Даромад, солиқлар ва нафақалар ҳамда харажатларни мувозанатлаштирувчи худди шу кўрсаткич 2000 ва 2007 йиллар оралиғида йилига ўртача 3 фоизга ўсган.
Жессика Тейлорнинг айтишича, у «доимо пул ҳақида ўйлаш» руҳида тарбияланган
Эссекс графлигининг Клактон-он-Си шаҳрида яшовчи 41 ёшли ёлғиз она Жессика Тейлорнинг айтишича, унинг даромади йилига қарийб 26 000 фунт стерлингни ташкил қилади.
У Универсал Кредит олади ва ўзи ҳам «шубҳасиз» сиқувни ҳис қилаётганини айтади.
Жессика 11 ёшли ўғлига — улар яхши яшашаётган бўлса-да — «қоғозда ойдан-ойга яшаганимиз маъносида камбағалмиз» деб айтганини эслайди.
«Агар ишимни йўқотсам, бизда бир ой, балки икки ой бор ва шундан сўнг биз ҳақиқий камбағалга айланамиз», дея қўшимча қилади у.
У пулини кўпроқ нарсага етказиш учун «жуда майда нарсаларни» қилишини айтади.
Уларга автотурагоҳ чекланмаган кўчаларни топиш учун хариталар ва сунъий йўлдош тасвирларини текшириш киради.
Кўчага чиқишдан олдин, у ваннада «Гугл Эрч»да (Google Earth) 10 дақиқа вақт ўтказиб, 'ана у йўл!' деб ўтиришини айтади.
Жессика ўзи ва ўғлига берилган ҳаёт учун «бахтли… мамнун… миннатдор» эканини айтади, лекин қўшимча қилади: «Кошки кўпроқ нарса қила олсам — машина ҳисоб-китоби келганида ваҳимага тушмасам, баъзида онамдан ёрдам сўрамасам, гарчи бу камдан-кам бўлса ҳам.
«Кошки йилига яна бир нечта таътилга чиқа олсам.
«Аммо мен таътилларни қурбон қилдим, токи ўғлим — йил давомида — мунтазам равишда саёҳатларга чиқа олсин, [мунтазам] таассуротларга эга бўлсин».
Жессика ва унинг 62 ёшли онаси Карен Баденок «Trusted Money Confidence» жамоатчилик манфаатлари ширкатини бошқаришади, у одамларга пулни бошқариш бўйича маслаҳатлар ва стратегияларни улашиш учун бепул сессиялар ўтказади.
Илгари архитектура амалиётида администратор бўлиб ишлаган Кареннинг айтишича, улар тез-тез «ишлаётган одамлар шунчаки ойнинг охирига етказиб олиш учун кредит карталарида ва 'ҳозир ол, кейин тўла' тизимларида қарз тўплаб юришганини» кўришади.
«Ҳар қандай одам қила оладиган энг катта нарса бу — очиқ бўлиш... ва муаммоларингиз нимада эканига қарашдир — ва шу йўл билан уларни ҳал қилишингиз мумкин.
«Агар сиз ҳақиқатан ҳам нарсаларни ҳал қилишни ва уларга юзма-юз келишни бошласангиз, бу елканггиздан тоғ ағдарилгандек бўлади ва менга ишонинг — сиз ёлғиз эмассиз».
Ҳили Бюджет Лейбористларнинг учта асосий солиқни — даромад солиғи, Миллий суғурта ва ҚҚСни оширмаслик ҳақидаги мажбуриятига содиқ қолишини, шу билан бирга партиянинг фискал қоидаларига амал қилишини ваъда қилди.
У яқинда бу Бюджет «ҳар бир почта индексида ўсишни таъминлашини, шу билан бирга бизнесларга ва оилаларга бироз нафас ростлаш имконини беришини» ҳам айтди.
Ҳили чоршанба куни ўзининг биринчи Бюджетини тақдим этади, ўшанда Дон, Жессика ва қолганларимиз у сиқувни енгиллатиш учун нима қилиши мумкинлигини эшитамиз.