Буюк Британия сунъий интеллект туфайли иш ўринларининг «мисли кўрилмаган» даражада йўқотилиши ҳолати учун режага муҳтож, дейди вазир

Буюк Британия сунъий интеллект туфайли юзага келиши мумкин бўлган «мисли кўрилмаган» иш ўринлари йўқотилишига қарши режага муҳтож, дейди вазир

Ҳукумат сунъий интеллект (СИ) туфайли «меҳнат бозорига мисли кўрилмаган таъсир кўрсатиш эҳтимолини жиддий қабул қилиши» керак, деди Буюк Британия вазири.

СИ масалалари бўйича вазир Канишка Нараяннинг таъкидлашича, ҳозиргача СИ туфайли иш ўринларининг умумий қисқариши кузатилгани йўқ, бироқ унинг устувор вазифаларидан бири энг ёмон сценарийлар учун фавқулодда ҳаракатлар режасига эга бўлишдир.

«Агар бу бизга катта зарба берадиган бўлса, сиз вазиятдан иложи борича олдинда бўлишни хоҳлайсиз», деди у Лейбористлар партияси конференцияси доирасидаги йиғилишда.

IPPR таҳлилий марказидан Карстен Юнг шундай деди: «Энг ёмон сценарийда бундан тахминан 8 миллион иш ўрни салбий таъсирланиши мумкин».

Юнгнинг сўзларига кўра, таҳлилий марказ СИ туфайли меҳнат бозоридаги узилишлар бўйича «пандемияга тайёргарлик» каби ҳисобот устида ишламоқда.

Саноат томонидан СИни жорий этиш даражаси ҳозирча у қадар юқори эмас ва бу охир-оқибат оммавий иш ўринлари йўқотилишига олиб келмаслиги мумкин, деди у, аммо бу барибир меҳнат бозорига саноат инқилобидан кўра каттароқ таъсир кўрсатишини даъво қилди.

У шунингдек, IPPR 2024 йилда тақдим этган «даҳшатли сценарийлар» «маълум даражада» нотўғри бўлганини тан олди, бироқ унинг таъкидлашича, СИ ўшандан бери «зерикарли» вазифаларни бажаришдан «юқори даражадаги фикрлаш ва ижодий вазифаларни» бажаришгача тез суръатлар билан ривожланди.

«Биз яқинлашиб келаётган жуда катта нарсага етарлича тайёргарлик кўрмаяпмиз», деди у йиғилишда.

Юнгнинг сўзларига кўра, Буюк Британиядаги иш ўринларининг тахминан 11 фоизи СИ чат-ботлари томонидан алмаштирилиш хавфи остида бўлиб, бунда «котиблик ва маъмурий касблар етакчилик қилмоқда».

Аммо янада мураккаб агентлик СИнинг пайдо бўлиши билан, у ушбу улуш «Буюк Британия иқтисодиёти бўйича вазифаларнинг тахминан 60 фоизигача кўтарилиши мумкин» деб таъкидлади.

Ҳукумат хизмат кўрсатиш соҳаси ходимларини қайта тайёрлашга ёрдам беришга тайёр бўлиши керак, деди у, шунингдек, одамларни ўз иш жойларида сақлаб қолиш учун «ўтиш жараёнини бироз секинлаштириш» чораларини кўриши лозим.

Бу солиқ тизимларини «ишчиларни автоматлаштиришдан кўра, уларни сақлаб қолишни бироз жозибадорроқ қилиш» учун қайта кўриб чиқишни ўз ичига олиши мумкин, деди у.

Бироқ у «жуда жиддий узилишлар сценарийсида биз амалга оширишни хоҳлайдиган кўплаб сиёсатлар катта маблағ талаб қилиши» ҳақида огоҳлантирди, айниқса Буюк Британия бошқа G7 давлатларига қараганда кўпроқ хизмат кўрсатишга асосланган иқтисодиётга эга эканлигини ҳисобга олсак.

У шунингдек, аёллар СИ таҳдидига «эркакларга қараганда 40 фоиз кўпроқ дучор бўлишини» айтди, чунки уларнинг кўпроқ қисми хизмат кўрсатиш соҳасида ишлайди.

Нараян йиғилишда СИнинг таъсири ходимлар томонидан технологиянинг «жимгина ўзлаштирилиши» туфайли кам баҳоланган бўлиши мумкинлигини айтди, бу эса соҳавий сўровларда акс этмайди.

Буюк Британия фирмалари «бугунги кунда умумий меҳнат бозорида ҳеч қандай умумий таъсир йўқлигини» айтишган, дея қўшимча қилди СИ вазири, аммо бир технология фирмаси унга вазифалар автоматлаштирилгани сабабли камроқ одам ишга олишганини айтган, «шунинг учун ҳақиқий соф таъсир тўлиқ акс этмаган бўлиши мумкин».

Вазир ишчиларнинг СИга ўтиш жараёнида ўз овозига эга бўлишини таъминлашга қатъий қарор қилганини айтди ва маҳсулдорликнинг ҳар қандай ўсишини ўлчаш мумкин бўлиши учун «СИ ва технологиялар жорий этилганда анча яхши шаффофлик» ваъда қилди.

Ва у ўзининг энг устувор вазифаларидан бири «агар иш ўринларининг йўқотилиши баъзилар башорат қилганидек ёмон бўлса, фавқулодда вазиятда нима қилиш кераклиги ҳақида ўйлаб кўриш» эканлигини айтди.

Бу «меҳнат бозори сиёсатига» ва «ҳатто тартибга солишнинг баъзи жиҳатларига нисбатан ёндашувимизга» ўзгартиришлар киритишни ўз ичига олиши мумкин, дея қўшимча қилди у.

Prospect касаба уюшмаси бош котиби Майк Клэнси ҳукуматнинг ишчиларга кўпроқ сўз ҳуқуқини бериш мажбуриятини олқишлади, аммо «меҳнаткаш одамлар СИ қурбонига айланадиган шароитларни яратишдан» огоҳлантирди.

Бу орада Ташқи ишлар вазири Эд Милибэнд ўз конференциядаги нутқидан «технология гигантларига» огоҳлантириш бериш учун фойдаланди ва СИ томонидан юзага келадиган хавфсизлик хавфларини фақат уларнинг ўзлари бошқаришига ишониб бўлмаслигини айтди.

Унинг сўзларига кўра, баъзи технология компаниялари «бизни ҳаракат қилишга чақираётган» бўлса, бошқалари «ҳаммасини уларга қолдиришимиз кераклигини айтмоқда».

Аммо у «тарих сабоғи шундан иборатки, жамоатчилик манфаатларига хизмат қиладиган тўсиқларни ўрнатишни корпорацияларга топшириб қўя олмаймиз» деб таъкидлади.

«Бу уларнинг мақсади ҳам, мотиви ҳам эмас, уларники фойдани максимал даражада оширишдир. Биз бунинг фарзандларимиз ёки ҳақиқатан ҳам инсоният ҳисобига амалга оширилишига йўл қўя олмаймиз ва қўймаймиз ҳам», дея давом этди у.

Унинг сўзларига кўра, СИдан келиб чиқадиган «технологик тараққиёт» «илҳомлантирувчи» бўлса-да, «унинг ўз ихтирочиларига кўра туғдирадиган таҳдиди жуда ваҳималидир».

Унинг айтишича, Буюк Британия ушбу «кечиктириб бўлмайдиган хавф-хатарларга» қарши курашади, жумладан, келаси йилги G20 президентлигидан «мамлакатимиз ва дунёмизни хавфсиз сақлаш учун СИни бошқариш бўйича саъй-ҳаракатларга раҳбарлик қилиш» учун фойдаланади.