Бухорода сомонийлар даврига оид ноёб ганч лавҳа қолдиқлари топилди
Шунчаки археологик осориатиқа эмас, балки Бухоронинг сомонийлар давридаги меъморий ва бадиий муҳитини кўз олдимизга келтиришга
**Бухорода сомонийлар даврига оид ноёб ганч лавҳа қолдиқлари аниқланди**
Бухоро шаҳридаги Шаҳристон археологик ёдгорлигида олиб борилаётган халқаро тадқиқотлар жараёнида сомонийлар даврига мансуб муҳим топилма қўлга киритилди. Изланишлар давомида жоме масжиди меъморий безакларига оид, куфий битиклар туширилган ганч лавҳа бўлаклари топилди. Бухоро вилояти ҳокимлиги масъул ходимининг «Xabar.uz»га билдиришича, қазишмалар Ўзбекистон-АҚШ халқаро археологик экспедицияси томонидан амалга оширилмоқда.
Маълум қилинишича, экспедиция таркибида Ўзбекистон ва АҚШ мутахассислари билан бирга Россия ва Эрон археологлари, рассомлар, чизмачилар ҳамда «Бухоро» давлат музей-қўриқхонаси ходимлари ҳам иштирок этмоқда.
Мутахассислар таъкидлашича, топилган ганч лавҳа парчалари бизгача яхлит ва яхши ҳолатда етиб келмаган. Шу сабабли ҳозирда топилмани асл кўринишида сақлаб қолиш, емирилишдан асраш ва илмий аҳамиятини йўқотмаслик мақсадида реставрация ҳамда консервация ишлари бошланган.
Экспедиция раҳбари Жамолиддин Мирзааҳмедовнинг айтишича, ганч лавҳадаги куфий битиклар ва меъморий безак намуналари сомонийлар даври бадиий ҳамда меъморчилик анъаналарини ўрганишда жуда муҳим аҳамиятга эга.
«Топилган ганч безаклари шунчаки археологик осориатиқа эмас, балки Бухоронинг сомонийлар давридаги меъморий ва бадиий муҳитини кўз олдимизга келтиришга хизмат қиладиган муҳим илмий манбадир. Айниқса, куфий битиклардан омон қолган парчалар ўша давр эпиграфик безак анъаналарини тадқиқ этишда қимматли маълумотлар беради»,
— деди Жамолиддин Мирзааҳмедов.
Тадқиқотчилар учун бу топилма меъморий безак, ганч ўймакорлиги ва эпиграфика (битиклар) санъатини ягона мажмуада акс эттиргани билан ниҳоятда қадрли ҳисобланади. Бу эса сомонийлар даврида Бухоро меъморчилик санъати ва безакчилик мактаби қай даражада ривожланганини ўрганиш учун янги илмий имкониятлар яратади.
Ҳозир Шаҳристон археологик ёдгорлигидаги қазишмалар билан бир қаторда топилган ганч безакларини мустаҳкамлаш, консервация қилиш ҳамда уларни илмий жиҳатдан ҳужжатлаштириш ишлари ҳам фаол давом этмоқда.
Мутахассислар айни пайтда топилманинг таркиби, безак услуби, битиклари ва меъморий жиҳатларини ўрганмоқда. Уни сомонийлар даври Бухороси тарихини ёритувчи муҳим археологик манба сифатида илмий муомалага киритиш ишлари бошланган. Бу изланишлар Бухоронинг сомонийлар даври меъморчилигини янада чуқурроқ тадқиқ этиш билан бирга, ўша давр ганч ўймакорлиги ҳамда эпиграфик безак санъати тараққиётини таҳлил қилишда мустаҳкам илмий асос бўлиб хизмат қилади.