"Бу соҳани давлат бошқариши шарт эмас", дейди Ижтимоий таъминот агентлиги раҳбари.
Ижтимоий ҳимоя агентлиги ижтимоий соҳада бизнес иштирокини кенгайтириш ва хизматлар сифатини тартибга солиш ва мониторинг қилишга эътибор қаратиш ниятида. 2026-йилга келиб, тадбиркорлик иштирокидаги ижтимоий хизматлар бозори 1 триллион сўмга, унда фаолият юритаётган бизнеслар сони эса тахминан 3000 тага етади.
"Давлат бу соҳани бошқаришга мажбур эмас", деди Ижтимоий ҳимоя агентлиги раҳбари.
2026-йилга келиб, давлат томонидан хусусий сектор иштирокида шакллантирилган ижтимоий хизматлар бозорининг ҳажми тахминан 1 триллион со'мга етади. Бу ҳақда Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги раҳбари Мансурбек Оллоёров 7-август куни бизнес вакиллари билан учрашувда ма'лум қилди.
Унинг со'зларига ко'ра, со'нгги икки ярим йил ичида тадбиркорлар иштирокида 20 дан ортиқ турдаги ижтимоий хизматлар ва ёрдам чоралари ташкил этилди. Агентлик хусусий сектор иштирокини янада кенгайтиришни режалаштирмоқда, аста-секин давлатни асосан тартибга солиш ва сифат назорати учун мас'ул қилиб қолдиради.
"Ушбу хизматларни ташкил қилиш ва ёрдам ко'рсатишда биз тадбиркорларга ко'проқ ишонишга ҳаракат қилмоқдамиз", деб та'кидлади агентлик раҳбари.
Унинг тушунтиришича, гап нафақат индивидуал товарлар ёки хизматларни сотиб олиш, балки ижтимоий ҳимоя соҳасида то'лақонли бозорни шакллантириш ҳақида ҳам кетмоқда. "Бугунги кунда давлат ижтимоий та'минот соҳасида яратаётган бозор 1 триллион со'мга тенг. Бу йил 1 триллион со'млик бозор тадбиркорлар орқали ташкил этилмоқда. Булар ижтимоий та'минот билан бог'лиқ турли хизматларни ко'рсатадиган тахминан 3000 тадбиркор", деди у.
Агентлик директори инклюзив бандликни ҳукумат-бизнес ҳамкорлигининг ё'налишларидан бири сифатида қайд этди. Ногиронлиги бо'лган шахсларни ва қийин ҳаёт шароитидаги фуқароларни ишга ёллаган тадбиркорларга имтиёзлар ва субсидиялар берилади.
Унинг та'кидлашича, бундай шахслар ко'пинча бошқа иш қидирувчиларга қараганда меҳнат бозорига киришда қийинчиликларга дуч келишади, шунинг учун давлат улар учун иш о'ринлари яратадиган бизнесни қо'ллаб-қувватлашни о'зининг инклюзив бандлик сиёсати ва ижтимоий та'минот давлатини қуриш доирасида ко'риб чиқади.
Яна бир мисол - протез-ортопедик воситалар, реабилитация ускуналари ва ногиронлар аравачалари билан та'минлаш. Илгари, агентлик раҳбари та'кидлаганидек, етказиб берувчилар тендерлар орқали танланар эди, ҳозир эса маҳсулот нархи белгиланадиган ва олувчи мос етказиб берувчини танлаши ёки ижтимоий ходим ёрдамида буни амалга ошириши мумкин бо'лган механизм қо'лланилади.
Агентлик, шунингдек, хусусий компаниялар билан ижтимоий такси хизматларини (Яндех) ташкил қилиш учун ҳамкорлик қилади, айниқса болаларни ташиш учун ва доимий ёрдамга муҳтож одамлар учун уйда парвариш қилиш хизматларига тадбиркорларни тобора ко'проқ жалб қилмоқда.
"Биз о'зимиз тақдим этадиган хизматларга эга эдик, масалан, уйда парвариш қилиш ва о'рнидан туролмайдиган ва доимий парваришга муҳтож одамлар учун маиший хизматлар. Ва бу ерда биз тобора ко'проқ тадбиркорларга таянмоқдамиз", деди агентлик раҳбари.
Унинг со'зларига ко'ра, хусусий ташкилотлар хизматни то'г'ридан-то'г'ри тақдим этишга ко'проқ қодир, давлат идораси эса талабларни белгилаш ва сифатни назорат қилишга э'тибор қаратиши мумкин.
"Тадбиркорлар буни яхшироқ қилишади." "Биз ко'проқ сифатни талаб қилишни ва тартибга солувчи сифатида иштирок этишни хоҳлаймиз", деди у.
Режалар бизнесга янада ко'проқ хизматларни о'тказишни ко'зда тутади.
Агентлик раҳбари хусусий сектор иштироки кенгайишда давом этишини хабар қилди. Хусусан, тадбиркорлар ногиронлиги бо'лган одамлар учун янги турдаги реабилитация хизматлари, кундузги парвариш ва бошқа турдаги ёрдам билан шуг'уллана бошладилар.
"Биз аста-секин о'зимиз бошқара олмайдиган нарсаларни хусусий секторга о'тказишга о'тмоқдамиз", деди у.
Мисол тариқасида у Миллий ижтимоий ҳимоя агентлиги тизимидаги иккита санаторийни келтирди, улар хусусий секторга о'тказишга тайёрланмоқда. Унинг со'зларига ко'ра, тегишли тендерлар аллақачон о'тказилган ва натижалар яқин келажакда э'лон қилиниши режалаштирилган.
"Биз аста-секин бу соҳани давлат бошқариши шарт эмас, балки хусусий сектор бошқариши керак бо'лган вазиятга о'тмоқдамиз", деди агентлик раҳбари. У келажакда ижтимоий ҳимоя соҳасида бизнес учун анча кенгроқ бозор яратилиши ҳақида фикр билдирди.
"Бу тадбиркорлар учун фойдали бо'лади ва энг муҳими, ижтимоий хизматларга муҳтож одамлар учун сифатни яхшилайди ва қамровни кенгайтиради", деди агентлик директори.
Йиг'илишда тадбиркорларнинг таклифларидан ижтимоий соҳада норматив ҳужжатларга ва давлат томонидан қо'ллаб-қувватлаш механизмларига кейинги о'згартиришлар киритишда фойдаланиш мумкинлиги та'кидланди. Ташкилотчилар бизнесни хизматларни ривожлантиришга то'сқинлик қиладиган ёки тузатишни талаб қиладиган қоидаларни ко'рсатишга чақирдилар.