Бу денгиз бўйидаги квартиралар арвоҳлар шаҳри эди - кейин полиция фирибгарлар кўчиб ўтганини айтди

Малайзиянинг Форест Ситй шаҳри, бир вақтлар гавжум метропол сифатида тасаввур қилинган қурилиш, полиция ма'лумотларига ко'ра, фирибгарларни о'зига жалб қилишдан олдин "арвоҳ шаҳар"га айланган.

Узоқдан қараганда, 2016-йилда хитойлик ишлаб чиқувчилар томонидан тақдим этилган Малайзия қурилиши, 3Д босма нусхага о'хшаш оддий қирг'оқ бо'йлаб бир хил оқ блоклар то'плами сифатида ко'ринади. 100 миллиард долларлик мега-лойиҳа "бутун инсоният учун орзу жаннати" ва тахминан 700 000 аҳолини жойлаштиришга қодир махсус молиявий зона сифатида реклама қилинди. Бироқ, о'н йил о'тгач, Сингапур яқинида жойлашган бу 14 квадрат километрлик (3400 акр) сун'ий орол аҳолиси бу прогнознинг 1% дан камрог'ига эга деб ишонилади.

Бо'ш осмоно'пар бинолар қаторлари тинч ко'чаларга соя солади ва бо'ш квартираларнинг ички қисми чанг билан қопланган.

Форест Ситйда биринчилардан бо'либ мулк сотиб олган 56 ёшли инвестор Жейсон Денг бешта квартирага "жуда ко'п пул" сарфлаб, шундай деб эслайди: "2016-йилда улар бу ерни олтин шаҳар деб та'рифлашган; жуда, жуда го'зал". Энди у шундай дейди: "Агар мен унинг унчалик яхши эмаслигини билганимда, бунчалик ко'п квартира сотиб олмаган бо'лардим. Менимча, бу анча, анча яхши бо'ларди".

Афтидан, Форест Ситй ба'зилар учун ҳақиқатан ҳам "олтин шаҳар"га айланган, гарчи демографик ишлаб чиқувчилар режалаштирмаган бо'лса ҳам.

Июл ойи о'рталарида Малайзия полицияси Форест Ситй ичидаги 32 та жойда иккита шубҳали фирибгарлик операциясига қарши рейдлар о'тказди. Операция натижасида 335 киши ҳибсга олинди ва тахминан бир миллион ринггит (181 810 фунт стерлинг; 245 000 доллар) қийматидаги активлар, жумладан, 313 та компютер, 1557 та мобил телефон, 17 та ноутбук ва 10 та модем мусодара қилинди.

Полиция ма'лумотларига ко'ра, криптовалюта синдикатлар ушбу иккита қо'нг'ироқ маркази марказларидан халқаро жабрланувчиларга қаратилган инвестиция ва романтик фирибгарликларни амалга оширган. Бир марказ турар-жой минорасининг беш қаватида жойлашган 27 та квартирани эгаллаган, иккинчиси эса бешта бунгаловга тарқалган эди.

Ҳибсга олинганлар орасида 309 нафар Хитой фуқароси, 19 нафар индонезиялик, уч нафар малайзиялик ва то'рт нафар Мянма фуқароси бор эди. Жоҳор полицияси бошлиг'и Аб Раҳаман Арсад расмийлар ушбу операциялар ортидаги ташкилотчини аниқлаш учун Интерпол билан ҳамкорлик қилаётганини айтди.

ББС Форест Ситй ва Жоҳор полициясидан изоҳ со'ради, аммо жавоб олмади.

Мутахассислар ва маҳаллий аҳоли ББСга бу ҳодисалар глобал фирибгарлик саноатининг каттароқ, ривожланаётган ва тобора профессионаллашиб бораётганининг бир қисмини ифодалаши мумкинлигини ма'лум қилишди.

Форест Ситй тахминан 700 000 аҳолини жойлаштириш учун мо'лжалланган эди, аммо унинг ҳозирги аҳолиси бу ко'рсаткичнинг 1% дан камрог'ини ташкил қилади деб тахмин қилинмоқда.

Криптовалюта билан бог'лиқ жиноятларни текширадиган ТРМ Лабс таҳлилчиси Жон Войсик шундай деди: "Ҳақиқат шундаки, бу ташкилотларнинг аксарияти энди ан'анавий уюшган жиноятчилик тармог'и ёки то'дасидан ко'ра ко'проқ трансмиллий корпорацияларга о'хшайди. Уларда махсус ёллаш гуруҳлари, ИТ бо'лимлари, пул ювиш бо'йича мутахассислар ва инфратузилма мавжуд".

Расмийлар ва мутахассислар Форест Ситй операцияларида трансмиллий фирибгарлик маркази сифатида танилган Камбоджадан ко'чиб келган жиноятчилар ишлаган деган фикрга қо'шилишади.

Со'нгги беш йил ичида ушбу жиноий сектор ко'п миллиард долларлик саноатга айланди ва ко'пинча қийноқ ва зо'равонликка учраган одам савдоси қурбонларининг мажбурий меҳнатига таянди.

О'тган йилнинг охиридан бери Камбоджа ҳукумати ушбу операцияларни ё'қ қилиш бо'йича са'й-ҳаракатларни кучайтирди. Расмийлар яқинда йирик ко'ламли мажмуаларга рейдлар ко'пайгани сабабли бир неча ой ичида 300 000 киши мамлакатни тарк этганини тахмин қилишди.

Бироқ, бу Малайзия шохобчалари ан'анавий фирибгарлик "бирикмалари"га о'хшамайди.

Сихануквил ёки Мянма чегаралари каби ҳудудлардаги машҳурроқ девор билан о'ралган мажмуалардан фарқли о'лароқ, Форест Ситйдаги фирибгарлик марказлари деярли "оқ ёқали" ко'ринади, хабарларга ко'ра, маҳаллий аҳолини иш билан та'минлайди ва бехабар қо'шниларнинг уйлари ёнида жойлашган.

Форест Ситй савдо галереясида мажмуанинг катта миниатюра диорамаси мавжуд.

Форест Ситй компаниясида ко'чмас мулк савдоси билан шуг'улланувчи ижарачи Кевин, фирибгарлар мажмуа ичидаги "кондоминиумлар ёки хизмат ко'рсатиладиган квартиралар"да фаолият юритишда давом этаётганига ишонади. У оқибатлардан қо'рқиб, исмини ошкор қилмасликни со'ради.

"Биз улар нима қилаётганини биламиз", деди у. "Бу аслида Жоҳор шаҳрида ва Куала-Лумпурда жуда кенг тарқалган муаммо, лекин айниқса Форест Ситйда. Форест Ситй жуда о'згача."

Кевин, Войсик ва бошқаларнинг со'зларига ко'ра, Форест Ситйнинг "о'згача" табиати унинг ярим ташландиқ "арвоҳ шаҳар" сифатида машҳурлигидан келиб чиқади.

Кевин шундай тушунтирди: "Биз мижозлар ёки мижозлар билан гаплашганимизда, компания бизга "бу ҳудудда аллақачон 23 000 аҳоли яшайди" дейишни о'ргатади", лекин у жимгина ҳақиқий сон "5000 дан кам" эканлигини қо'шимча қилди.

Унинг та'кидлашича, "шунинг учун" фирибгарлар Форест Ситйни о'з базалари сифатида танлаган. "Уларнинг шахсий ҳаёти бор... Бу ерга ҳеч ким келмайди."

Форест Ситйда ёпиқ бинолар ва ёмонлашиб бораётган инфратузилма одатий ҳолдир.

Ко'пчилик Форест Ситйнинг таназзулга учрашига бир нечта омиллар та'сир ко'рсатди.

Хитойнинг энг йирик ко'чмас мулк ишлаб чиқарувчиларидан бири бо'лган Соунтрй Гарден ва Малайзия султони Иброҳим Искандар томонидан бошқариладиган Данга 88 хусусий компанияси томонидан бошқариладиган лойиҳа дастлаб бадавлат хитойлик мижозлар учун экологик тоза метропол сифатида о'йланган эди. Юқори даражадаги меҳмонхона, голф майдончаси ва аквапаркга эга бо'лган курорт услубидаги шаҳарнинг денгиз бо'йидаги офислари ва квартираларига талаб юқори бо'лиши кутилган эди.

Бироқ, Совид пандемиясининг биргаликдаги та'сири, Хитойнинг кучайиб бораётган ко'чмас мулк инқирози ва фуқаролари учун қарз олиш лимитларининг чекланганлиги бу улкан режаларни пучга чиқарди ва лойиҳани деярли то'хтатиб қо'йди.

Чироқлар ёниб турибди, лекин у ерда кам одам яшайди. Бу вазият мажмуани фирибгарлар учун жозибадор қилган ко'ринади.

Войсик шундай деди: "Форест Ситй уюшган жиноятчилик йиллар давомида нишонга олган шароитларни акс эттиради - бу нуфузли, ҳашаматли, бош режа асосида қурилган ақлли шаҳар сифатида реклама қилинадиган ва ҳеч қачон бу тасаввурни амалга оширишга яқинлашмаган флагман жой".

У қо'шимча қилди: "Бундай ривожланиш айнан ушбу синдикатлар излаётган нарсани таклиф қилади: замонавий инфратузилма, ко'п сонли бо'ш мулклар ва халқаро алоқалар, буларнинг барчаси қонуний иқтисодий фаолият ниқоби остида о'ралган бо'либ, ичкарида содир бо'лаётган воқеаларнинг жиноий табиати сезилмай қолишини та'минлайди."

Шуни ёдда тутган ҳолда, Форест Ситйнинг ялтироқ жабҳаси шимолда 1800 километр (1120 мил) узоқликда жойлашган машҳурроқ метрополни акс эттиради: Мянманинг Таиланд чегарасидаги курорт шаҳри деб аталадиган Шве Кокко, бу дунёнинг энг машҳур фирибгарлик марказларидан бири.

Хусусий Хитой конгломерати Ятаи томонидан қурилган Шве Кокко о'зини хитойлик сайёҳлар учун хавфсиз дам олиш маскани ва супер бойлар учун бошпана сифатида тарг'иб қилади. Бироқ, унинг дарахтлар билан қопланган ко'чалари ва ҳашаматли виллалари остида фирибгарлик, пул ювиш ва одам савдоси тармог'и яширинган.

Мажмуа Малайзиянинг энг жанубий чеккасида, Сингапурдан беш километр (уч мил) дан камроқ масофада жойлашган.

Қийинчиликларга ва асл лойиҳанинг атиги 15% дан 20% гача бажарилганига қарамай, Форест Ситй о'зини ко'чмас мулк инвестициялари, технологик инновациялар ва солиқсиз бизнес корхоналари учун ривожланаётган марказ сифатида реклама қилишда давом этмоқда.

Бундай тадбиркорлик брендинги исталмаган э'тиборни жалб қилмасдан операцияларни ё'лга қо'йишга интилаётган фирибгарлар учун "троян оти" бо'либ хизмат қилади ва бу уларга фирибгарликларини янада самаралироқ амалга ошириш имконини беради.

Войсикнинг тушунтиришича, "фирибгарлик синдикатлари оддий тижорат лойиҳаларида қонуний ко'ринадиган бизнеслар орқасида о'зларини жойлаштира олганда, уларни нафақат аниқлаш ва бузиш қийинлашади, балки улар о'злари ишлаб чиқарадиган катта фойда орқали жиддий куч ва та'сир ко'рсатишга қодир бо'ладилар".

Бу куч ва та'сир, о'з навбатида, фирибгарларга бошқа ё'ллар билан профессионаллашишга имкон беради.

Одам савдоси асосан фирибгарлик саноатининг ищи кучини кучайтиришда давом этаётган бо'лса-да, ҳозирда синдикат операторлари юқори маош ва яхшиланган иш шароитлари билан тажрибали фирибгарларни ёллаш ва сақлаб қолиш тенденцияси сезиларли.

Шу билан бирга, фирибгарлик ишлари реклама қилинадиган Телеграм гуруҳларида, карьера фирибгарлари энди фирибгарлик фаолиятидаги тажрибаларини баён қилиб, ишлашга иштиёқларини та'кидлаб, батафсил резюмеларни жойлаштирмоқдалар.

Войсик шундай тушунтирди: "Бу саноат янада профессионаллашган жиноий корхонага айланиб бораётганининг белгисидир, шу билан бирга мажбурлаш ва эксплуатация ҳали ҳам кенг тарқалган".

Форест Ситй рейдлари ҳажми ва шакли жиҳатидан ривожланаётган трансмиллий фирибгарлик саноатини та'кидлайди. Бироқ, бу Малайзияда бундай операциялар аниқланган биринчи ҳолат эмас.

2022-йил давомида, саноат кенг миқёсда глобал э'тиборга эга бо'лишидан олдин, Малайзия расмийлари жанубий Жоҳор штати, шимолий Пенанг штати ва пойтахт Куала-Лумпур шаҳридаги бунгаловлар ва кондоминиумларда фаолият юритаётган бир нечта фирибгарлик марказларига рейдлар уюштирдилар.

Бу ва бошқа йирик чоралар фирибгарлик синдикатларига нол даражадаги баг'рикенглик хабарини юборган бо'лса-да, Войсик Малайзия нуфузли жиноий тармоқларга эга бо'либ қолганини ва "кенг ко'ламли қайта пайдо бо'лишнинг ҳар қандай белгилари диққат билан э'тиборга лойиқ" эканлигини та'кидлади.

100 миллиард долларлик мажмуанинг сокин ко'чалари ва кимсасиз пляжлари унга "арвоҳ шаҳар" деган обро' келтирди.

Форест Ситйда бундай белгилар аллақачон пайдо бо'лиши мумкин.

Кевиннинг та'кидлашича, у ерда фирибгарликлар содир бо'лаётгани узоқ вақтдан бери "очиқ сир" бо'либ келган ва "фақатгина ҳайратланарли нарса шундаки, полиция самарали ишлаган".

У яна ко'п нарсалар борлигига амин, аммо қо'шнилари одамларни юз минглаб долларга алдашлари мумкинлиги эҳтимолидан хавотирда эмас.

"Мен учун барибир", деди у. "Бу менинг ишим эмас... Мен бу ерда фақат маош учун ишлайман."

Бошқа аҳоли ҳам бу фикрга қо'шилади.

Исми ҳам о'згартирилган Филипп о'тган йили нисбатан арзон ко'чмас мулк бозори ва пулининг қийматини ошириш истиқболи туфайли Сингапурдан Форест Ситйга ко'чиб о'тди. У технология соҳасида ишлайди ва о'зини киберҳимояга "жуда э'тиборли" деб та'рифлайди.

"Ҳа, улар [фирибгарлар] менинг эшигим олдида бо'лиши мумкин, улар менинг қо'шниларим бо'лиши мумкин... [улар] ушбу синдикатлардан бирини бошқараётганлардан бири бо'лиши мумкин. Охир-оқибат, қаерга боришингиз муҳим эмас - бу содир бо'лади."

У о'з мажмуасидаги фирибгарлик марказлари ҳақидаги хабарларни эшитиб "ҳайрон бо'лмаганини" айтди. Уни ҳайратга солган нарса шундаки, "тобора ко'проқ одамлар Форест Ситйга ко'чиб о'тмоқда".

Унинг ҳозирги қурилишини танлашининг сабабларидан бири тинчлик ва осойишталик эди, деди у, лекин у унинг "арвоҳлар шаҳарчаси"дан одамлар бо'лишни истаган жойга айланаётганини ко'ришдан хурсанд.

"Жуда ко'п одамлар бу қурилишларда пул ё'қотишди", деб та'кидлади у. "Аммо со'нгги уч ой ичида сиз квартираларда чироқлар ёнаётганини ко'расиз. Сиз 20 тадан биттадан бештадан биттага айландингиз."