Ботсвана мустақиллик байрами учун филларни сўйгани сабабли қораланди

Ботсвана мустақиллик байрами учун филларни ўлдиргани сабабли танқидга учради

Дунёдаги энг катта филлар популяциясига (130 000 дан ортиқ фил) эга бўлган Ботсвана мустақиллик байрамлари учун гўшт етказиб бериш мақсадида 23 та филни ўлдиришга рухсат бериш қарори туфайли норозиликларга дуч келди.

Ҳайвонлар ҳуқуқларини ҳимоя қилувчи фаоллар Жанубий Африка давлатининг чоршанба куни Британиядан мустақилликнинг 60 йиллигини нишонлаш учун умуммиллий тадбирларга тайёргарлик кўраётган бир пайтдаги бу қадамини қораладилар.

Атроф-муҳит ва туризм вазирлиги томонидан берилган ва маҳаллий ОАВ томонидан кўрилган лицензия 23 та фил ва бошқа ёввойи ҳайвонларни "бепул мақсадлар" учун овлашга рухсат беради.

Ботсванада жойлашган Филларни ҳимоя қилиш жамияти ушбу қарор табиатни муҳофаза қилиш ҳаракатларига зарар етказиши мумкинлигини айтмоқда, ташкилот раиси Оаитсе Нава BBC билан суҳбатда филлар кучлироқ ҳимояга муҳтожлигини таъкидлади.

Унинг сўзларига кўра, байрам тантаналари учун филларни ўлдириш, ҳукумат рухсат берганда филларни ўлдириш мақбул деган фикрни уйғотиб, браконьерликни ҳам рағбатлантириши мумкин.

"Филлар ўзларининг ижтимоий тузилмаларини йўқотдилар, чунки улар ўқ овозлари туфайли доимо бир жойдан иккинчи жойга ҳайдалмоқда", деди Нава.

Ботсванадаги баъзи ижтимоий тармоқ фойдаланувчилари оқсил (яшил) касаллиги авж олган бир пайтда ёввойи ҳайвон гўштини истеъмол қилишдан хавотир билдиришди, бу касаллик туфайли расмийлар унинг тарқалишини тўхтатиш чораларини кўрган эди.

Ботсвана шимоли-ғарбидаги туристик шаҳар бўлган Маундаги оқсоқоллардан бири Тшенацхе Монвела маҳаллий ОАВга унинг жамоасига фил ўрнига буйвол берилиши керак бўлганини айтди.

У филларнинг алоҳида маданий ва экологик аҳамиятга эга эканлигини ҳамда Ботсвананинг мамлакат ёввойи табиати ва чорва молларини ҳимоя қилишдаги тарихий роли ҳукуматнинг юбилей тадбирлари учун гўшт тақсимотида ўз аксини топиши керак бўлганини таъкидлади.

Ботсвана ҳукумати мамлакатнинг олмос юбилейини нишонлаш учун бир қатор тадбирларни, жумладан, пойтахт Габоронеда карнавал, шунингдек, маданий чиқишлар, концертлар ва спорт тадбирларини ташкил қилди.

Ёввойи ҳайвон гўшти Мустақиллик куни тантаналари билан боғлиқ анъанавий байрам дастурхонининг бир қисми сифатида тортиқ қилиниши кутилмоқда.

23 та фил бутун мамлакат бўйлаб саккизта туманга тақсимланган.

Чоршанба куни эрталабгача ҳайвонлардан нечтаси ўлдирилгани дарҳол маълум бўлмади. BBC ҳукуматдан изоҳ сўради.

Бироқ, маҳаллий ОАВ Ботсвананинг турли ҳудудларидан аҳолининг фил жасадлари атрофига йиғилгани, баъзилари пичоқ ушлаб, гўштни бўлишаётгани акс этган суратларни эълон қилди.

Ботсвана шимолидаги Намибия, Замбия ва Зимбабве билан чегарадош, ёввойи табиатга бой Чобе туманида маҳаллий депутат аҳоли мактабда фил жасадидан тўғридан-тўғри гўшт бўлакларини йиғиб олганидан кейин хавотир билдирди.

Унинг айтишича, бундай тартиб тирбандликка олиб келиши ва кексалар, ҳомиладор аёллар ҳамда ногиронлиги бўлган шахсларга ноқулайлик туғдириши мумкин. У гигиенани яхшилаш ва тақсимотни адолатли қилиш учун гўштни 5 кг ёки 10 кг лик пакетларга бўлишни таклиф қилди.

"Қадр-қиммат, адолат ва жамоат гигиенаси йўлида биз овчи ва тегишли раҳбариятни келгусидаги тақсимотлар тўғри ташкил этилишини таъминлашга ҳурмат билан чақирамиз", деб ёзди депутат Симасику Мапуланга Facebook'да одамлар фил жасади атрофида гўшт учун талашаётгани акс этган суратлар билан бирга.

Ботсвана бўйлаб одамлар мамлакат Мустақиллигининг 60 йиллигини нишонлаш учун йиғилмоқда.

Фил гўшти ёввойи табиатга бой баъзи жамоаларда кенг тарқалган, айниқса қонуний овдан олинган гўшт маҳаллий даражада тарқатилганда, лекин у ҳар куни истеъмол қилинмайди.

Ботсвана, шунингдек, ёввойи ҳайвон гўштини қатъий назорат қилади ва унга қонуний эгалик қилиш одатда унинг қонуний овдан олинганини исботлашга боғлиқ.

Бу қарор Ботсванада мамлакатнинг улкан филлар популяциясини қандай бошқариш бўйича узоқ давом этган ва кўпинча қизғин баҳс-мунозараларни қайта жонлантирди.

Ботсванада 130 000 дан ортиқ фил бор ва улар билан ёнма-ён яшайдиган жамоалар узоқ вақтдан бери ҳайвонлар экинларни вайрон қилаётгани, мулкка зарар етказаётгани ва баъзида одамларни ўлдираётганидан шикоят қилиб келади.

Ҳукумат тартибга солинадиган овни филлар популяциясини ва инсон ҳамда ёввойи табиат ўртасидаги тўқнашувни бошқариш, шу билан бирга жамоалар учун даромад келтириш усули сифатида ҳимоя қилди.

Мамлакат 2014 йилда собиқ президент Ян Кхама даврида трофей овини тақиқлаган эди, бироқ беш йилдан сўнг унинг вориси Мокгвитси Масиси даврида тақиқни бекор қилди.

Ов қилиш 2024 йилги сайловларда Масисини мағлуб этган президент Дума Боко даврида ҳам давом этди.

Ҳукуматнинг таъкидлашича, овдан тушадиган даромад табиатни муҳофаза қилиш ва маҳаллий ривожланишни қўллаб-қувватлайди.

Атроф-муҳит ва туризм вазири Винтер Ммолотси ўтган йили парламентда филлар учун ажратилган махсус квоталар 2025 йилда филлар учрайдиган ҳудудлардаги лойиҳалар учун 15,6 миллион пула (1,1 миллион доллар; 820 000 фунт стерлинг) маблағ йиққанини айтди.

Аммо табиатни муҳофаза қилиш гуруҳлари бу даражадаги овнинг бардавом бўлишига шубҳа қилишмоқда.

Бироқ, Ботсвананинг ов сиёсати тарафдорлари халқаро танқидлар кўпинча дунёдаги энг катта филлар тўпланган ҳудудлардан бири билан ёнма-ён яшайдиган қишлоқ жамоалари зиммасига тушадиган юкни эътиборсиз қолдиришини айтишади.

Уларнинг сўзларига кўра, филлар экинлар ва инфратузилмани вайрон қилади ҳамда одамларга таҳдид солади, айниқса уларнинг ҳаракатланиш ҳудуди тобора кўпроқ фермалар ва аҳоли пунктлари билан кесишаётган бир пайтда.