Бош вазирнинг эълон қилишича, кенгашлар вейп ва пул тикиш дўконларини тўхтатиш учун кўпроқ ваколатларга эга бўладилар

Бош вазир Энди Бернхем маҳаллий кенгашлар вейп ва пул тикиш до'конларини ташкил этишни тартибга солиш учун кенгайтирилган ваколатларга эга бо'лишини э'лон қилди, бу эса асосий ко'чаларни жонлантиришга қаратилган ҳаракатдир. Янги ҳукумат таклифларига ко'ра, вейп до'конлари энди режалаштириш учун рухсатнома талаб қилади ва кенгашлар пул тикиш до'конларининг очилишига ё'л қо'ймаслик учун ко'проқ ваколатларга эга бо'лади.

Бернхемнинг та'кидлашича, шаҳар марказлари "о'нлаб йиллар давомида пасайишдан" азият чеккан, бу эса асосий ко'чаларнинг ко'пчилик учун "таниб бо'лмайдиган" ҳолга келишига олиб келган. Ушбу ташаббус ББС Невс телеканалининг асосий ко'чаларда кенг тарқалган уюшган жиноятчиликни, жумладан, ноқонуний сигареталар ва вейплар савдоси, наша ва кокаин, ноқонуний меҳнат амалиётлари ва пул ювишда гумон қилинаётган ҳолатларни аниқлаган текширувларидан со'нг амалга оширилди.

Консерватив ва Ислоҳот партиялари таклифларни танқид қилиб, улар бошқа кичик бизнесларга солиқ имтиёзларини бермасдан "ко'проқ бо'ш" до'конларга олиб келишини та'кидладилар. Бироқ, Бернхем бу чоралар кенгашларга о'з шаҳар марказларида фаолият юритаётган бизнес турларини яхшироқ назорат қилиш имконини беришини та'кидлади.

Бош вазир ҳозирда Буюк Британия бо'йлаб гастрол сафарида, Даунинг-стрит эса у "умидни қайтариш учун 10 йиллик режа"ни ишлаб чиқаётган бир пайтда "тинглаш режимида" эканлигини ко'рсатмоқда.

Ҳукуматнинг асосий таклифлари қуйидагиларни о'з ичига олади:

* **Режалаштириш қонунига о'згартиришлар киритиш (фақат Англия):** Барча янги электрон сигарет ёки вейп до'конлари маҳаллий кенгашдан режалаштириш учун рухсат олишлари керак бо'лади.

* **Вейп до'конининг аниқроқ та'рифи (фақат Англия):** Бизнесларнинг умумий до'конлар ёки чакана савдо до'конлари сифатида о'зини ко'рсатиб, қоидаларни четлаб о'тишининг олдини олиш учун вейп до'конининг та'рифи кучайтирилади.

* **"Рухсат беришга ҳаракат қилиш" қоидасининг бекор қилиниши (Буюк Британия бо'йлаб):** Ҳозирда кенгашларнинг янги тикиш до'конлари ва 24 соатлик о'йин автоматлари до'конларини рад этиш имкониятини чеклайдиган қоида бекор қилинади.

* **Катталар учун о'йин марказлари учун режалаштириш рухсатномаси (фақат Англия):** Қимор машиналарига 24 соатлик киришни та'минлайдиган янги катталар о'йин марказлари режалаштириш учун рухсат олишни талаб қилади.

* **Узайтирилган ёпилиш буйруқлари (Англия ва Уелс):** Кенгашлар ноқонуний тамаки сотаётгани аниқланган мини-маркетлар ва вейп до'конларини ёпиш буйруқларини о'н икки ойгача узайтириш учун янги ваколатларга эга бо'ладилар, бу чора илгари собиқ бош вазир сер Кеир Стармер томонидан таклиф қилинган эди.

Миллий Жиноятчилик Агентлиги (НСА) Буюк Британиянинг асосий ко'ча до'конлари орқали ҳар йили камида 1 миллиард фунт стерлинг миқдоридаги жиноий даромадлар ювилиб кетишини ҳисоблаб чиқди, бу эса қалбаки маҳсулотлар савдоси, солиқ то'лашдан бо'йин товлаш, ноқонуний иш билан та'минлаш ва ноқонуний гиёҳванд моддалар та'миноти билан бог'лиқ.

Бурнҳам "вейп до'конлари, пул тикиш до'конлари ва фирибгар операторларнинг ко'пайиши одамлар нолиган до'конлар, хизматлар ва жамоат жойларини алмаштирди" деб афсусланди. У шундай деди: "Бу ҳали эмас. Мен Британиянинг асосий ко'чаларини яхшилаймиз, дедим ва биз айнан шуни қилишни бошлаяпмиз. Биз жамоаларни назоратга қайтариб бермоқдамиз ва маҳаллий аҳолига о'зларининг асосий ко'чаларида нима очилиши борасида ҳақиқий со'з бериш ҳуқуқини бермоқдамиз".

Консерватив соя жамоалари котиби сер Жеймс Клеверли "бир вақтлар қимматбаҳо до'конлар" о'рнини "фирибгар операторларнинг озгина қисми" эгаллаганини тан олди. Бироқ, у муаммони Лейбористлар партиясининг бизнес ставкаларининг ошиши билан бог'лади, унинг та'кидлашича, бу "то'лдириш учун турган одам учун бо'ш бо'линмалар" қолдирган. Сер Жеймс ҳукуматнинг асосий ко'чалар ва бизнесларни қо'ллаб-қувватламаслиги, Лейбористларнинг режалаштиришни кучайтириши фақат "бо'ш ва тахталар билан қопланган до'конлар" га олиб келиши ҳақида огоҳлантирди.

Либерал Демократлар ички ишлар бо'йича вакили Макс Уилкинсон, агар "ковбой вейп до'конлари ва шубҳали операторларга қарши то'г'ри чоралар ко'риш" учун кучлироқ ваколатлар жорий этилмаса, Бурнҳамнинг режаси "тутун ичида ко'тарилиши" мумкинлиги ҳақида огоҳлантирди. У шунингдек, бизнес ставкалари тизимини бекор қилишга чақирди.

Буюк Британия иқтисодиёти бо'йича ислоҳотчи вакили Роберт Женрик "Бу ҳукумат иш о'ринлари солиг'ини бекор қилмагунча, осмонга ко'тарилган бизнес ставкаларини ҳал қилмагунча ва асосий ко'ча бизнесларини ҳақиқий, фундаментал қо'ллаб-қувватламагунча, бу сиёсат бизнинг асосий ко'чаларимизда янада ко'проқ бо'ш до'конларни яратади" деб та'кидлади.

Яшил партия вакили ҳукуматнинг таклифларини "янада етарли бо'лмаган тинкеринг ва қайта э'лонлар" деб рад этди ва бош вазирни "кенгашларга кичик бизнес учун ижара ҳақини назорат қилишни жорий этишга рухсат беришга" чақирди.

Гамбург ва о'йинлар кенгаши "жиноятчи операторларга қарши қаттиқ чоралар" ни қо'ллаб-қувватлади ва "маҳаллий аҳоли о'зларининг асосий ко'чалари устидан то'г'ри фикр билдириши керак" деган фикрга қо'шилди. Саноат органи вакили тикиш до'конлари "текширилмасдан" ко'пайиб бораётгани ҳақидаги да'воларни рад этди ва 2019-йилдан бери тахминан 3000 та до'кон ёпилганини та'кидлади.

Маҳаллий бошқарув ассоциацияси раиси, кенгаш а'зоси Эамонн О'Браен кенгашлар ва жамоалар "уларнинг асосий ко'чаларида қайси до'конлар ва хизматлар борасида ко'проқ фикр билдиришлари" ҳақидаги "ижобий" ривожланишни олқишлади.

18 ой давомида ББС Невс асосий ко'чалардаги уюшган жиноятчилик, жумладан, гиёҳванд моддалар то'далари, пул ювиш, болаларни жинсий эксплуатация қилиш, иммиграция жинояти ва ноқонуний сигареталар ва вейплар сотадиган до'конлар билан бог'лиқ "арвоҳ директорлар" ҳақида хабар берди. 2025-йил апрел ойида ББС сартарошхоналар, мини-маркетлар ва вейп до'конларига қилинган рейдлар пайтида НСАга ҳамроҳлик қилди, бу уларнинг пул ювиш ва ноқонуний меҳнат учун ишлатилиши ҳақидаги разведка ма'лумотларидан келиб чиқди. О'тган йилнинг май ва июн ойларида Халлдаги асосий ко'ча мини-маркетларига ноқонуний сигаретларни етказиб берадиган махфий ер ости туннеллари топилди. О'тган йилнинг июл ойида Ахборот эркинлиги со'ровлари Буюк Британия бо'йлаб 3700 та ноқонуний до'кон фаолият юритганлигини ко'рсатди. Ноябр ойида ББС бошпана изловчиларнинг ко'ча мини-маркетларини нақд пулга сотиб олиши ва сотишини, жиноятчиларнинг 60 000 фунт стерлинглик ноқонуний иш жарималарини ё'қ қилишини ва Буюк Британиянинг ко'чаларида фаолият юритаётган курд уюшган жиноятчилик гуруҳини фош қилди. Бунга жавобан Ички ишлар вазири Шабана Маҳмуд НСА, Иммиграция назорати, ҲМРС ва бутун мамлакат бо'йлаб полиция кучлари бощилигида "шошилинч" тергов бошлади ва ББСнинг далиллари "тизим бузилганлигини" исботлаганини ва кичик қайиқ инқирозига ҳисса қо'шганини айтди.

**Фош бо'лди: Ко'ча жинояти инқирози**

Март ойида ББС юқори лавозимли кенгаш ходими Вест Мидландс расмийларига ко'ча мини-маркетларида 11 ёшгача бо'лган болалар жинсий зо'равонликка учрагани ҳақидаги хабарлар ҳақида бир неча бор хабар берганини ма'лум қилди. О'тган ой махфий хабарларда кокаин, наша, кулдирувчи газ ва рецепт бо'йича бериладиган таблеткалар сотилгани фош қилинди. Аноним ҳуқуқни муҳофаза қилиш манбаси Вест Мидландсдаги битта ко'чани "қонунсиз" деб та'рифлади. Хабардан со'нг, Сандвелл, Срадлей Ҳеатҳдаги ко'чада жойлашган олтита мини-маркет ва вейп до'конлари полиция ва Традинг Стандардс томонидан о'тказилган терговлардан со'нг ёпилишга мажбур бо'лди. Бу йил бошида вазирлар пул ювиш, солиқ то'лашдан бо'йин товлаш ва ноқонуний ишлашда гумон қилинган асосий ко'ча бизнесларига қарши 30 миллион фунт стерлинглик ижро операциясини э'лон қилишди, бу эса бутун мамлакат бо'йлаб полиция, ҲМРС, Савдо стандартлари ва Иммиграция назорати иштирокида рейдларга олиб келди.

*Филл Эдвардс ва Ричард Уилернинг қо'шимча ҳисоботи.*