Бизнес учун янгиликлар ва иккинчи АЕСга тайёргарлик - ҳафта дайжести

Бизнес янгиликлари ва иккинчи АЕСга тайёргарлик – ҳафтанинг муҳим воқеалари

**Ўзбекистонда биринчи пуллик йўл очилмоқда: Урганч–Хива трассаси нархи қанча?**

Ўзбекистонда қуриб битказилган биринчи пуллик йўл – Урганч–Хива трассаси 25-август куни фойдаланишга топширилиши кутилмоқда. Автомобил йўллари қўмитаси маълумотларига кўра, 35 километрлик ушбу янги магистралда енгил автомобиллар учун тўлиқ масофани босиб ўтиш нархи 25 минг сўм этиб белгиланган. Туркманли маҳалласидан Хивагача бўлган 28 километрлик қисқа масофа учун эса 20 минг сўм тўланади.

Йўл ҳақи тўлов пунктларида тўхтамасдан, uzsent.uz сайти ёки мобил илова орқали амалга оширилади. Пуллик йўл ҳайдовчиларга бепул йўлдаги 45-50 дақиқалик масофани 15-20 дақиқада босиб ўтиш имконини беради. Бу йўлда чорраҳалар мавжуд эмас, рухсат этилган максимал тезлик бурилиш жойларида соатига 130 км, бошқа жойларда эса соатига 150 км. Тезликни 40 км/соатдан пасайтириш, тўхташ ва қайрилиб олиш тақиқланган. Автомагистралда пиёдалар, велосипедлар, скутер ва мопедлар, шунингдек, тиркамали транспорт воситаларининг ҳаракатланиши мумкин эмас. Юк машиналарига икки тасмали йўлнинг фақат ўнг тасмада ҳаракатланишга рухсат берилади.

Ҳафта бошида Хоразмга ташриф буюрган Президент Шавкат Мирзиёев аввалига Урганчдан Хивага янги қурилган темирйўлда борди, қайтишда эса пуллик автомобил йўлидан фойдаланди.

**Хоразмда янги темирйўл ва аеропорт**

Янги темирйўл Урганч халқаро аеропорти ва Хива темирйўл бекатини боғлайди. Бу сайёҳларга Урганч аеропортига қўниб, электропоездда 40 дақиқада қадимий Хива шаҳрига етиб бориш имконини беради. Янги линияда Хитойда ишлаб чиқарилган СР200Ж электропоезди қатновга қўйилмоқда. Олти вагонли таркиб 400 га яқин йўловчини соатига 160 километргача тезликда манзилига етказади.

Шавкат Мирзиёев Урганч халқаро аеропортининг расмий делегациялар учун мўлжалланган янги терминали билан ҳам танишди. Реконструксия доирасида аеропортда Боеинг 747 ва Аирбус А350 каби кенг фюзеляжли ҳаво кемаларини қабул қилиш имконияти яратилмоқда. Бу дунёнинг турли қитъаларидан Хоразмга тўғридан-тўғри, транзициз узоқ масофали парвозларни амалга оширишга имкон беради. Эслатиб ўтамиз, 264 миллион долларлик Урганч халқаро аеропортини кенгайтириш ва модернизация қилиш лойиҳасига Жанубий Кореянинг Инчеон аеропортини бошқарувчи компания хусусий шерик сифатида жалб этилган.

**Тадбиркорлар учун қўшимча қулайликлар**

Тадбиркорлар куни муносабати билан давлат раҳбарининг бизнес ҳамжамият билан ҳар йилги мулоқоти ҳафтанинг асосий воқеаларидан бири бўлди. Президент фаол тадбиркорларнинг бир гуруҳига орден ва медаллар топширди ҳамда бизнесни қийнаб келаётган кўплаб масалаларга ечимларни илгари сурди.

Барча тадбиркорлар учун муҳим янгиликлардан бири электр ва газ тўлови билан боғлиқ. Давлат раҳбарининг сўзларига кўра, кўп тадбиркорлар электр энергияси ва газ учун 100 фоиз олдиндан тўлов қилиш айланма маблағни камайтираётганини билдирган. Шу сабабли, энди АСКУЕ ва АСКУГ тизимларига уланган, тўлов интизомини бузмаган корхоналар учун аванс тўлови 15 фоизга туширилади.

Шунингдек, тадбиркорлик субьектларига нисбатан барча турдаги жарималар ўртача 2 баробарга камайтирилади. Қонунчиликда “биринчи хато учун огоҳлантириш” қоидаси жорий этилиб, биринчи марта қоида бузган ва одамлар ҳаёти, соғлиғи ёки мулкига зарар етказмаган тадбиркорга камчиликни бартараф этиш учун 10 кун вақт берилади. Бундан ташқари, кичик бизнесда инсон соғлиғи ва бошқа тадбиркорлар манфаатига зарар етказиш билан боғлиқ бўлмаган ҳар қандай текширишларга уч йиллик мораторий эълон қилинади.

Бюрократияни қисқартириш йўналишида тез орада 30 дан зиёд фаолият тури бўйича лицензия ва рухсатнома олиш талаби бекор қилинади, рухсат бериш хусусиятига эга ҳужжатлардан 35 тасини бериш муддати 2-3 баробарга қисқартирилади. Тадбиркорликка оид давлат хизматларининг 50 фоизи “сукут – розилик” тамойилига ўтказилиб, белгиланган муддатда кўриб чиқилмаган аризалар автоматик равишда тадбиркор фойдасига ҳал қилинган деб ҳисобланади.

Эълон қилинган янгиликлар қаторидан: гаров таъминотида тадбиркорга бор-йўғи 25 фоиз юк тушадиган “контр-кафолат” тизими жорий этилиши, экспорт бўйича валюта талабларининг юмшатилиши.

**Иккинчи АЕС лойиҳаси тайёрланмоқда**

Хоразмга ташриф вақтида эълон қилинган катта янгиликлардан яна бири – иккинчи атом электр стансияси қурилиши билан боғлиқ.

Президент Шавкат Мирзиёев: “Ўзларинг биласизлар, Жиззахда АЕС қуряпмиз. Биз қачонлардир тасаввур қилганмизми Ўзбекистонда АЕС бўлади деб? Мен сизларга бугун сирни айтмоқчиман: яқинда иккинчи стансия бўйича ҳам катта тайёргарлик қиляпмиз. Нима учун? Мана, инвесторлар келиб турибди, уларнинг биринчи саволи нима: “Мен сармоямни олиб келаман, электр энергиянинг нархи нима бўлади, кафолати қандай бўлади?” дейди. Шунинг учун биз жонажон ватанимизни [ривожлантириш бўйича] 2030-йилгача олган стратегиямизни амалга ошириб, ҳаммасини жой-жойига қўйиб, электр энергияни кафолатли қилмасак, таннархини камайтириш бўйича чора-тадбирлар қилмасак, ким келиб бизга қилиб беради?”

Иккинчи АЕС тахминан қаерда жойлашиши мумкинлиги бўйича ҳозирча изоҳлар берилмади. Шунингдек, иккинчи АЕС ҳам “Росатом” томонидан қурилиши тахмин қилинмоқда: Шавкат Мирзиёев июн ойи бошида Петербург халқаро иқтисодий форумидаги нутқида Жиззахдаги АЕС ҳақида гапираркан, “бу Россия билан ҳамкорликдаги атом электр стансиялари бўйича охирги лойиҳамиз эмас, биз яна бошқа стансиялар ҳам қурамиз”, дея таъкидлаган эди.

**Муддатли тўлов бозори тартибга солинади**

Ўзбекистонда муддатли тўлов хизматини кўрсатувчи компаниялар устидан Марказий банк назорати ўрнатилмоқда. Президент қарорига биноан, муддатли тўлов хизмати операторлари ва катта кўламда насия савдо билан шуғулланувчи компанияларга нисбатан янги талаблар киритилади.

Муддатли тўлов бўйича ўрнатилаётган янги тартиб ўзи ишлаб чиқарган маҳсулотини бўлиб тўлаш асосида сотувчи компанияларга ва чакана савдогарларнинг мутлақ аксариятига тааллуқли эмас. Масалан, қурувчи компаниялар ва автомобил ишлаб чиқарувчилар бундан кейин ҳам мижозлари билан тўғридан-тўғри муддатли тўлов шартномаларини тузиши мумкин, лекин агар ўртага воситачилар қўшилса, у ҳолда бир қатор талаблар ва чекловлар амал қила бошлайди.

Қарордаги талаблар маҳсулот ёки хизматни бўлиб тўлашга сотувчи томон ва харид қилувчи томон ўртасидаги воситачилар – муддатли тўлов хизмати операторларига тааллуқли. Унга кўра, 2027-йил 1-январдан бошлаб, сотувчи ва харидор ўртасида тузилган муддатли тўлов шартномасини молиялаштириш билан шуғулланувчи компаниялар “муддатли тўлов хизмати операторлари” деб ҳисобланади ва улар Марказий банк реестрига киритилган ҳолда, фаолиятини тартибга солиш ва назорат қилишга оид пруденсиал талабларга риоя қилиши керак бўлади.

**Шуҳрат Абдураҳмоновнинг “тилла балиқ” ҳаракати**

Андижон вилояти ҳокими Шуҳрат Абдураҳмонов яна бир бор эртаклардаги “тилла балиқ” ёки “шамчироқдан чиққан жин” ролига кирди. Мустақиллик байрами арафасида ташкил этилган консертлардан бирида у томошабинлар қаторида рақсга тушган қизлардан бирини саҳнага чорлаб, унга “тила тилагингни” дея хитоб қилди. “Исминг нима? Мухлиса қиз, битта савол бераман сенга, ўйланмасдан жавоб берасан, тайёрмисан? Тила тилагингни!” – деди ҳоким. Қиз ота-онасини Ҳажга юборишни сўради, Абдураҳмонов эса унинг бу тилагини 10 кун ичида ижобат қилишга ваъда берди. Ҳоким бу ваъдани беришда бюджет маблағларига асосланганми, ўзининг чўнтагидан тўлаб берадими ёки бирор тадбиркордан “ҳомийлик” қилишини сўрайдими, бунисига аниқлик киритмади.

“Афсуски, илгари автотураргоҳ учун ажратилган кўплаб ерларда бизнес марказлар қурилиб кетилган.”