"Бир ой ичида 14 000 доллар йўқотдим": Корея фонд бозорининг кескин ўзгариши инвесторларга таъсир қилди

## Корея фонд бозорининг о'та о'згарувчанлиги инвесторларга қаттиқ та'сир ко'рсатди ва минглаб одамларни ё'қ қилди

**Сеул, Жанубий Корея** – Жанубий Корея фонд бозорининг кескин о'згариши ко'плаб инвесторларни вайрон қилди, ба'зилари жамг'армаларининг катта қисмини ё'қотди. Банк ходими Ёнгжоон Ким о'тган ой инвестицияларидан 20 миллион корейс вони (14 000 доллар; 10 500 фунт стерлинг) ё'қолганини ко'рди, бу пул у келини Гаеон Ли билан шу йил охирида бо'либ о'тадиган то'йларидан олдин янги уй учун ажратган эди. Унинг технология инвестициялари июл ойида тахминан 25% га пасайди.

"Бу ог'риқли бо'лади ва мен буни қоплаш учун жуда ко'п ишлашим керак бо'лади", деди Ким ва қо'шимча қилди: "Аммо ко'проқ таваккал қилган бошқалар учун улар ог'риқни ҳис қилишади". Унинг та'кидлашича, унинг ко'плаб до'стлари барча жамг'армаларини бозорга топширгандан со'нг "умидсиз" вазиятда.

Технология аксиялари машҳурлигича қолса-да, бозорнинг кескин о'згариши бу инвестициялар ҳар доим ҳам даромад келтирмаслигини англатади, нархлар ко'пинча ҳар бир йирик янгиликларга реаксия ко'рсатади. Бу беқарорлик, айниқса, Жанубий Кореянинг технологияларга бой Коспи индексида яққол ко'риниб турибди, у дунёдаги энг о'згарувчан фонд индекси сифатида кенг тан олинган.

Сун'ий интеллектга глобал қизиқишнинг ортиши мамлакатнинг етакчи чип ишлаб чиқарувчиларида нархларнинг кескин о'згаришига олиб келди. Июн ва август ойлари оралиг'ида Коспи о'з тарихидаги "энг кескин тузатишлардан бирини" бошдан кечирди, дейди БНЙ молиявий хизматлар компанияси вакили Ви Кҳун Чонг, бу Совид-19 пандемияси ва 1997 йилдаги Осиё молиявий инқирози давридаги пасайиш билан таққосланади. Индекс йил бошидан бери икки баравар ко'пайиб, июн о'рталарида 9000 пунктдан ошди, кейин бир неча ҳафта ичида 5500 пунктга тушиб кетди. О'шандан бери у қисман 6800 пунктга яқинлашди. Ви яқинда сотилишининг асосий сабабини сун'ий интеллектга қилинган катта миқдордаги инвестициялар билан бог'лиқ хавотирлар билан бог'лади.

Инқироз со'нгги бир йил ичида технология аксияларини сотиб олган ко'плаб индивидуал инвесторларга сезиларли та'сир ко'рсатди. Масалан, Воонгса Ким о'зининг аксиялар савдоси иловасини Жанубий Корея бозоридаги даромадлари ва кейинги ё'қотишларини ог'риқли эслатма деб билади. Бу йил бошида у иш бонусининг ярмини технология гиганти СК Ҳйних аксияларига сармоя киритди. Аксия қиймати ушбу даромадларнинг аксарияти ё'қ қилинишидан олдин то'рт баравар ошди ва ҳозирда тахминан 300 миллион вонга тенг бо'лган инвестицияси энг юқори қийматининг тахминан ярмига тенг бо'либ қолди. "Бу ҳақда о'йлаш ко'зларимга ёш келтиради", деди Ким ББС билан.

Сотув бир неча ой давомида технология аксияларининг ко'тарилишидан со'нг содир бо'лди, бу инвестиция таҳлилчиси Тобиас Регернинг со'зларига ко'ра, ба'зи индивидуал инвесторларни инвестиция қилиш учун кредит олишга ундаган "ҳаддан ташқари эйфорияни келтириб чиқарди". Бу та'сирни молиявий бозорларда қарз олишнинг бир шакли бо'лган леверагедан фойдаланганлар энг аниқ ҳис қилишди. Левераге инвесторларга о'з капитали имкон берадиганидан ко'ра ко'проқ миқдордаги аксияларни назорат қилиш имконини беради, бу эса аксиялар ко'тарилса, ко'проқ фойда олишга олиб келади. Бироқ, агар аксиялар олдиндан белгиланган даражадан пастга тушса, бу маржа чақирувини келтириб чиқариши мумкин, бунда брокер қарзни то'лашни талаб қилади. Июл ойи охирига келиб, тахминан 1,2 миллион Жанубий Кореялик индивидуал инвестор ҳисоблари маржа чақирувларига дуч келган, бу мамлакатдаги ҳар 30 нафар меҳнатга лаёқатли катталардан биттасини ташкил қилади.

Сосиете Генерале компаниясининг Осиё капитал стратегияси раҳбари Франк Бензимра, левераге савдоси индивидуал инвесторлар орасида о'сиб бораётган тенденция эканлигини ва Тайван ва АҚШ каби бозорларда ҳам машҳурликка эришаётганини, бу эса сун'ий интеллект билан бог'лиқ аксиялар билан бог'лиқ хавфларни кучайтирганини та'кидлади.

Маркетинг бо'йича мутахассис Чанёнг Парк АҚШда ро'йхатга олинган Нвидиа аксияларидан тушган фойданинг катта қисмини СК Ҳйних аксияларига сармоя қилди, улар 1000% дан ортиққа ошди. Бироқ, уларнинг қиймати тахминан 10 000 долларга пасайганлиги сабабли, бу гаров пасайиб кетди. "Бу мен октябр ойи атрофида ишимни ташлаб, о'з бизнесимни бошлашни режалаштиришдан олдин тежаш учун сармоя киритган пул эди. Аммо энди менда етарли маблаг' бо'ладими, деб жиддий о'йлаяпман", деди Парк. У СК Ҳйних аксияларини сақлаб қолиш ниятида, тикланиш умидида, гарчи со'нгги о'згаришлар уни кейинги инвестицияларни амалга оширишга иккилантирган бо'лса ҳам. "Ҳар доим ҳам ҳаракатлар оқилона сабабларга ко'ра бошқарилаётгандек туюлмайди - ба'зида бу ҳали ҳам қимор о'йинларига о'хшайди", деди у.

Яна бир инвестор Ёунгжи Парк "то'лиқ маблаг' сарфлаб", мавжуд нақд пулининг катта қисмини 45 миллион Корея вонига етган Самсунг аксияларига сарфлади. Бироқ, унинг инвестициялари "ични эзувчи" пасайишни бошдан кечирди, деди у. Шунингдек, у тикланишни кутиш учун аксияларини сақлаб қолишни режалаштирмоқда. "Корея фонд бозорига ишонганим учун о'зимни аҳмоқдек ҳис қиляпман", деб тан олди у. "Энди бу узоқ муддатли о'йин. Мен шунчаки кутишим керак."

"Фомо" (қо'лдан бой бериш қо'рқуви) туфайли до'сти билан СК Ҳйнихга сармоя киритиш учун пул йиг'ган коллеж талабаси Соомин Йи энди июн ойида ҳар бири уч миллион вонга етган аксияларини сотмаганидан афсусланмоқда, улар беш миллион вонга етади деган тахминларга берилиш о'рнига. "Бизнинг атрофимизда инвестиция қилишда тажрибали ҳеч ким ё'қ эди ва биз аксияларни сотиб олишдан олдин инвестиция қилишни жиддий о'рганмаган эдик", деди Йи.

Корея аксияларининг сезиларли даражада о'згариши бошқа глобал бозорлар ҳақида ҳам хавотирларни кучайтирмоқда. Сосиете Генерале вакили Бензимра ма'лумотларига ко'ра, Япониянинг Никкеи 225 каби технологияга бой индекслар Коспининг кескин тебранишлари билан синхрон равишда ҳаракатланаётганга о'хшайди. Бироқ, унинг фикрича, дунё фонд бозорларининг аксарияти компанияларнинг хилма-хил таркиби туфайли бундай зо'равон ҳаракатларни бошдан кечириши эҳтимолдан йироқ. "Менимча, биз [Токио аксия нархлари индекси] ёки АҚШ аксия бозорлари каби йирик диверсификацияланган бозорларда ҳам худди шундай о'згарувчанликни ко'ра олмаймиз", деб изоҳ берди Бензимра.

Портфелларини диверсификация қилган трейдерлар бу фонд бозорининг пасайиши та'сирини юмшатишга ёрдам берганини та'кидлашди. "Менимча, бу бутун воқеа кореялик инвесторлар, айниқса ёш инвесторлар учун ҳамма нарсани битта саватга солиб, энг яхшисига умид қилмаслик ҳақида огоҳлантиришдир", деди хорижий бозорларда ҳам аксияларга эга бо'лган Ёнгжоон Ким. У технология аксияларига инвестиция қилишда эҳтиёткорроқ ёндашувни қо'ллаши кераклигини тан олди.

Унинг келини Гаеон Ли янги уй учун жамг'армаларининг бир қисмини ё'қотганига қарамай, бозорнинг тикланишига оптимистик муносабатда. Бироқ, у Ким учун хавотир билдириб, уларнинг инвестицияларини доимий равишда кузатиб бориш зарурати унга салбий та'сир ко'рсатганини та'кидлади. "Уй жамг'армаларимиз фонд бозорида зарбага учраганини ко'риш, албатта, огоҳлантириш бо'лди", деб хулоса қилди у.