Бетон ва пўлат ўрнига тош: Лондонда ноодатий кўп қаватли бино қурилди
Англияда дунёдаги биринчи баланд қаватли тош экзоскелетли бино қурилди. Лондон шимолида жойлашган Петра Ҳеигҳц турар жой мажмуасида анъанавий пўлат ва темир-бетон конструксиялар ўрнига минглаб тонна табиий тошдан фойдаланилган.
Бетон ва пўлат ўрнига тош: Лондонда ноодатий кўп қаватли бино барпо этилди
Лойиҳа Гроупворк архитектура бюроси ва Вебб Ятес муҳандислик компанияси ҳамкорлигида амалга оширилган.
Петра Ҳеигҳц Лондондаги 317 Финчлей Роад манзилида жойлашган бўлиб, у баландлиги олтидан ўн қаватгача бўлган учта алоҳида блокдан иборат.
Бинонинг энг ноодатий жиҳати шундаки, унинг асосий юк кўтарувчи конструксияси ташқи томонда жойлашган арматураланмаган тош панжара-экзоскелетдир.
У нафақат бинонинг оғирлигини, балки шамол юкларини ҳам ўз зиммасига олади. Шу сабабли лойиҳада одатда баланд биноларда қўлланиладиган бетон қаттиқлик ўзаги ва бетон устунлар йўқ.
Бундан ташқари, конструксияда анъанавий маънодаги пўлат арматура ҳам ишлатилмаган. Тош бир вақтнинг ўзида ҳам юк кўтарувчи элемент, ҳам фасад вазифасини бажаради. Шу боис бинога алоҳида фасад қопламаси керак бўлмаган.
Петра Ҳеигҳц каркаси асосан икки хил вулқон тошидан — Сицилия базалти ва Норвегия ларвикитидан ташкил топган.
Муаллифлар ушбу лойиҳани архитекторлар ва муҳандисларнинг қарийб 15 йиллик тадқиқотлари давоми сифатида тақдим этмоқда. Уларнинг мақсади — табиий тош пўлат ва бетонга амалий ҳамда нисбатан кам углеродли муқобил бўла олишини исботлаш.
Манбада қайд этилишича, пўлат ва бетон ишлаб чиқариш биргаликда инсониятнинг глобал чиқиндиларининг тахминан 16 фоизига тўғри келади.
Мутахассислар ҳисоб-китобига кўра, Петра Ҳеигҳцъда қўлланган тош экзоскелет технологияси пўлат каркасли ўхшаш конструксия билан таққослаганда чиқиндиларни тахминан 80 фоизгача камайтириши мумкин. Муҳими, улар бу натижага қўшимча қурилиш харажатларисиз эришиш мумкинлигини таъкидламоқда.
Шунингдек, мутахассислар мазкур конструктив принсипни келажакда 30 қаватли осмонўпар биноларгача кенгайтириш мумкин, деб ҳисобламоқда.
Шу билан бирга, Петра Ҳеигҳц бутунлай тошдан қурилган эмас.
Қурилиш майдони мураккаб ҳудудда — темир йўл стансияси ва олти тасмали Финчлей Роад автомагистрали орасида жойлашган. Шу сабаб айрим анъанавий материалларни сақлаб қолишга тўғри келган.