Берлиндаги “Рус уйи”ни ёпиш бўйича сиёсий босим кучаймоқда
Германияда Берлинда фаолият юритаётган “Рус уйи” атрофида баҳслар кучаймоқда. Христиан-демократик иттифоқ, “Яшиллар” ва Эркин демократик партиянинг қатор сиёсатчилари муассаса Россия махсус хизматлари манфаатлари йўлида ишлаётган бўлиши мумкинлигини даъво қилиб, уни ёпишга чақирмоқда. Германия ҳукумати эса бундай қадам Москвадаги Гёте институти фаолиятига ҳам таъсир қилиши мумкинлигини билдирмоқда
Берлиндаги "Рус уйи"ни ёпиш бо'йича сиёсий босим кучаймоқда. Германияда ушбу муассасанинг эҳтимолий ноқонуний фаолияти юзасидан сиёсий муҳокамалар авж олган. Христиан-демократик иттифоқ (ХДИ), "Яшиллар" ва Эркин демократик партия (ЭрДП) вакиллари маданий марказ сифатида фаолият юритаётган ушбу муассасани ёпиш зарурлигини та'кидламоқдалар.
Бундестаг депутати ва ХДИнинг ташқи сиёсат бо'йича эксперти Родерих Кизеветтер "Рус уйи" жосуслик маркази сифатида ишлатилаётган бо'лиши мумкинлигини да'во қилди. У 11-август куни Велт ТВ телеканалига берган интервюсида о'з гумонларига бир нечта омилни асос қилиб келтирган. Жумладан, сиёсатчининг айтишича, бинода 100 дан ортиқ киши истиқомат қилади ва уларнинг фаолияти ҳақида етарли ма'лумот ё'қ. Шунингдек, у бинода электр энергияси исте'моли одатдагидан анча юқори эканини ҳам шубҳали ҳолат сифатида ко'рсатган.
Кизеветтернинг та'кидлашича, "Рус уйи" илгари ҳақиқатан ҳам маданий муассаса сифатида фаолият ко'рсатган бо'лиши мумкин, аммо ҳозир вазият о'згарган. У муассасани "эҳтимол, разведка учун мо'лжалланган ускуналар билан то'лдирилган марказ" деб атаб, у ерда Германияга нисбатан до'стона муносабатда бо'лмаган шахслар фаолият юритаётганини да'во қилди. Сиёсатчи "Рус уйи"ни Германиянинг заифлиги ва Россия та'сирининг рамзи сифатида баҳолади.
"Яшиллар" партиясидан Бундестаг депутати, мудофаа масалалари бо'йича мутахассис Сара Нанни ҳам муассасани ёпиш тарафдори. Унинг айтишича, партия аввалги "светофор коалицияси" ҳукумати давридаёқ "Рус уйи" фаолиятини то'хтатишга уринган, аммо бунга эриша олмаган. Нанни ҳам ушбу муассасадан жосуслик мақсадларида фойдаланилаётганига ишонишини билдирди. У, хусусан, шубҳали мобил алоқа ва ГПС сигналларига ишора қилиб, улар бинода кучли сигнал узатувчи ускуналар бо'лиши мумкинлигини ко'рсатишини айтган. Депутат Германия ҳукуматининг муассасани ёпишдан бош тортаётганини Кремл олдида "итоаткорлик" ва заифлик белгиси сифатида баҳолади. У Россия президенти Владимир Путин бундай вазиятдан провокациялар ва агрессив ҳаракатлар учун фойдаланаётганини да'во қилди. Нанни бунга мисол сифатида Лейпсигда Украина юк самолётига дрон урилгани билан бог'лиқ со'нгги ҳодисани тилга олган.
Европарламентнинг Эркин демократик партиядан депутати Мари-Агнес Штрак-Симмерман ҳам "Рус уйи"ни ёпиш талабини қо'ллаб-қувватлади. У Велт ТВ эфирида "Берлиннинг қоқ марказида озодлик душмани о'тирибди, биз эса шунчаки кузатиб турибмиз", дея баёнот берган. Штрак-Симмерман Германия федерал ҳукуматини Россия билан тузилган ва 2026-йил охирида муддати тугайдиган маданий ҳамкорлик то'г'рисидаги шартномани узайтирмасликка чақирди. Унинг гумонига ко'ра, "Рус уйи"да киберҳужумларни мувофиқлаштириш ва жосусларни юбориш билан шуг'улланадиган шахслар ишлаши мумкин. Сиёсатчи Берлин расмийларининг муассасани ёпишдан бош тортаётганини танқид қилди.
Германия ҳукумати эса масалага эҳтиёткорлик билан ёндашмоқда. Расмий Берлиннинг тушунтиришича, "Рус уйи"ни ёпиш учун Россия билан амалдаги тегишли келишувларни бекор қилиш талаб этилиши мумкин. Бу келишувлар, о'з навбатида, Москвадаги Гёте институти фаолиятини ҳам тартибга солади. Германия Ташқи ишлар вазирлиги расмий вакили Мартин Гизенинг билдиришича, икки муассасанинг фаолияти о'заро бог'ланган. Шу сабабли улардан бирига нисбатан ко'риладиган кейинги чоралар иккинчиси учун ҳам бевосита оқибатларга олиб келиши мумкин.
Айни пайтда Германиядаги барча сиёсий кучлар ҳам "Рус уйи"ни ёпиш тарафдори эмас. Сара Вагенкнехт иттифоқининг (БСВ) Берлин бо'лими раҳбари Жозефин Тире муассаса фаолиятини сақлаб қолишни қо'ллаб-қувватлаган. У рус тилида видеомурожаат ё'ллаб, бундай позиция Россия ҳукуматини қо'ллаб-қувватлашни англатмаслигини та'кидлаган. Шунингдек, у "Рус уйи"ни сақлаб қолиш бо'йича БСВ бошлаган петицияни қо'ллаб-қувватлашга чақирган.
Берлиндаги "Рус уйи" расман маданий марказ сифатида фаолият юритади. Бироқ со'нгги вақтларда унинг Россия махсус хизматлари учун ниқоб сифатида ишлатилиши мумкинлиги ҳақида хабарлар тарқалмоқда. ВДР телеканали ва Сüддеуцче Зеитунг нашри Франсия ҳужжатларига таяниб, муассасанинг Россия махсус хизматлари билан эҳтимолий алоқалари ҳақида хабар берган. "Рус уйи"ни Россия Ташқи ишлар вазирлигига бо'йсунувчи "Россотрудничество" давлат агентлиги бошқаради. Мазкур агентлик Европа Иттифоқи санксиялари остида.
Шу билан бирга, "Рус уйи"да жосуслик ёки киберҳужумларни мувофиқлаштириш фаолияти олиб борилаётгани ҳақидаги гаплар ҳозирча немис сиёсатчилари ва ОАВда келтирилаётган гумон ва да'волар бо'либ, матнда уларнинг суд ёки расмий тергов натижалари билан тасдиқлангани ко'рсатилмаган.