Баҳтиёр Мустафаев: Жипс Марказий Осиё Европа учун янада ишончли ҳамкорга айланмоқда

Бахтиёр Мустафаев: Жипс Марказий Осиё Европа учун янада ишончли ҳамкорга айланмоқда

2026 йил 27 октябрь куни Тошкентда «Минтақалашув жараёнлари: Марказий Осиё ва Европа тажрибаси, минтақалараро ҳамкорлик ва ўзаро боғлиқлик истиқболлари» мавзусида давра суҳбати бўлиб ўтди. У Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Стратегик ва минтақалараро тадқиқотлар институти, ХМТИ ва Global Neighbours томонидан ташкил этилди.

Тадбирда Марказий Осиё ва Европанинг эксперт ҳамда тадқиқот доиралари вакиллари иштирок этди. Учрашув «Tracks to the Future» форуми доирасида бўлиб ўтди, унинг йўналиши тарихий Буюк ипак йўли бўйлаб ўтади ва Европа ҳамда Осиё ўртасидаги транспорт алоқаларининг аҳамиятини таъкидлайди.

Марказ халқаро мулоқот ва дипломатияга ихтисослашган.

Муҳокамалар марказида минтақавий интеграция, Европа тажрибасини Марказий Осиё шароитларига мослаштириш, транспорт коридорларини ривожлантириш, энергетик ҳамкорлик, инвестицияларни жалб қилиш ва рақамли ўзаро боғлиқликни мустаҳкамлаш масалалари бўлди.

Давра суҳбатини очар экан, СМТИ директори ўринбосари Бахтиёр Мустафаев глобал иқтисодиётнинг парчаланиши, кўп томонлама институтларнинг заифлашиши ва ишлаб чиқариш занжирларини қайта қуриш минтақавий ҳамкорликнинг аҳамиятини ошираётганини таъкидлади. Айнан шундай ҳамкорлик формати давлатларга умумий чақириқларга амалий жавобларни тобора кўпроқ топиш имконини беради.

Эксперт, шунингдек, Президент Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан Марказий Осиёда юз берган ижобий ўзгаришларни қайд этди. Давлат раҳбарларининг мунтазам мулоқоти йўлга қўпилди, кўп йиллик чегара масалалари ҳал этилди, янги ўтказиш пунктлари очилди, ўзаро савдо ва инвестициялар ортди. «Марказий Осиё – 2040» минтақавий кооперацияни ривожлантириш концепцияси ҳамкорликнинг шартномавий-ҳуқуқий базасини мустаҳкамлашга хизмат қилмоқда.

Шу билан бирга, Б. Мустафаев таъкидлаганидек, минтақавий ҳамкорлик тенг ҳуқуқлилик, ўзаро ҳурмат ва ҳар бир мамлакат манфаатларини ҳисобга олишга асосланади, чунки Марказий Осиё надмиллий тузилмаларни ташкил этишни ўз олдига мақсад қилиб қўймайди.

Минтақанинг субъектлигини ва унинг стратегик автономиясини мустаҳкамлаш, шу билан бирга ташқи ҳамкорлар учун очиқликни сақлаб қалиш устувор вазифа бўлиб қолмоқда.

Улар орасида Европа Иттифоқи алоҳида ўрин тутади. 2025 йил апрель ойида Самарқандда бўлиб ўтган «Марказий Осиё – ЕИ» биринчи саммити стратегик шерикликка асос солди. Европа томони Global Gateway ташаббуси доирасида 12 миллиард евро миқдоридаги инвестиция пакетини эълон қилди. Ўзбекистоннинг ЕИ билан Кенгайтирилган шериклик ва ҳамкорлик тўғрисидаги битими қўшимча имкониятлар очади.

Шу муносабат билан Б. Мустафаев кейинги муҳокамалар учун иккита асосий масалани белгилаб берди.

Биринчидан, СМТИ вакилининг фикрича, минтақавий ҳамкорлик бўйича Европа тажрибасининг қайси элементлари Марказий Осиё шароитларига мослаштирилиши мумкинлигини аниқлаш зарур. Бунда суверенитет, тенг ҳуқуқлилик ва ўзаро ишончни изчил мустаҳкамлаш тамойилларини сақлаб қолган ҳолда минтақа хусусиятларини ҳисобга олиш муҳимдир.

Иккинчидан, СМТИ директори ўринбосари ҳисоблаганидек, ўзаро боғлиқликни минтақалараро ҳамкорликнинг ҳақиқий драйверига айлантириш керак. Сўз Транскаспий транспорт коридори, энергетика лойиҳалари, таълим дастурлари, рақамли инфратузилма ва бевосита Марказий Осиёда қўшилган қиймат яратган ҳолда ўта муҳим хомашё соҳасидаги ҳамкорликни ривожлантириш ҳақида бормоқда.