Аёлларга нисбатан зўравонликка чек қўйишга ҳаракат қилаётган Жанубий Африка эркаклари: «Ҳар бир эркак ўз ҳиссасини қўшиши керак»
Йоханнесбург яқинида 12 аёл жасадининг топилиши Жанубий Африкадаги аёлларга нисбатан зўравонлик муаммосини яна бир бор кун тартибига олиб чиқди.
Аёлларга нисбатан зўравонликка чек қўйишга ҳаракат қилаётган Жанубий Африка эркаклари: «Ҳар бир эркак ўз ҳиссасини қўшиши керак»
Кгомотсо Матхекганинг айтишича, унинг ҳудудида эркак ўрнак бўла оладиган шахсларнинг йўқлиги аёлларга нисбатан зўравонликни келтириб чиқармоқда.
«Мен эркакларнинг аёлларни уришига доимо гувоҳ бўламан», дейди 30 ёшли Кгомотсо Матхекга. «Айниқса, иккаласи ҳам маст бўлганида».
«Бир сафар севган қизим билан тортишиб қолгандим», деб тан олади у, «ва уни ушлаб, тарсаки туширганман».
Матхекга Жанубий Африкада аёлларга нисбатан зўравонликнинг юқори даражасини камайтиришга ёрдам бериш мақсадида ташкил этилган эркаклар йиғилишида очиқ гапирмоқда.
Учрашув Йоханнесбургдаги Органик Маркет деб номланувчи норасмий аҳоли пунктининг тор кўчасида бўлиб ўтмоқда. Бу Александра шаҳарчаси яқинидаги темир кулбалар ва тупроқ йўллардан иборат лабиринтдир.
«Энди мен азоб ҳис қиляпман», деб давом этади Матхекга. «Биз ажрашдик ва мен энди боламни кўрмаяпман. Ўзимни ҳақиқий эркакдек тутиш ўрнига, Жанубий Африкадаги муаммоларга ҳисса қўшгандек ҳис қиляпман».
Яқиндаги пивохона ёнида бир гуруҳ эркаклар стулларини чанг кўчада доира шаклида жойлаштиришган.
Ўртада маҳаллий аҳоли орасида Бра Стив номи билан танилган Итумеленг Стивен Тамага турибди.
У муштини кўтаради.
«Биз эркаклармиз!» деб бақиради у.
Гуруҳ қарсак чалади ва ҳайқиради. Баъзилари шишадаги пивони ичишади.
«Эшитинглар, йигитлар», дейди Бра Стив. «Биз гендер зўравонлиги ва фемицидга (аёлларни ўлдириш) қарши биргаликда курашишимиз керак».
Бра Стив — ижобий эркаклик фазилатларини тарғиб қилиш ва аёлларга нисбатан зўравонликка чек қўйишга ёрдам бериш учун эркаклар ва ўғил болалар билан ишлайдиган «Father A Nation» нодавлат ташкилотининг маҳаллий ташкилотчиси.
Гуруҳ учрашуви Жанубий Африкада фемицид ва аёлларга нисбатан зўравонликнинг янги ҳолатлари туфайли ғазаб тўлқини кучайган пайтга тўғри келди.
Йоханнесбург яқинидаги Экурхулени шаҳрида уч ой ичида 12 аёлнинг жасади топилгани кўпчилик аёлларга нисбатан зўравонлик инқирози деб ҳисоблаётган муаммонинг кўлами ҳақидаги баҳсларни қайта жонлантирди.
Бра Стив шундай дейди: «Биз бу ердаги эркакларнинг қадр-қимматини тиклашимиз керак»
Жанубий Африка Президенти Сирил Рамафоса ҳукумати етарлича иш қилмаганини тан олди ва аёллар ўзларини хавфсизроқ ҳис қилишларига ёрдам берадиган чора-тадбирларни эълон қилди.
Мамлакат қотилликлар даражаси бўйича дунёда энг юқори кўрсаткичлардан бирига эга бўлиб, жорий йилнинг фақатгина апрель ва июнь ойлари орасида 5 427 киши ўлдирилган.
Жанубий Африка Инсон ҳуқуқлари комиссияси маълумотларига кўра, ушбу даврда 569 аёл ўлдирилган (кунига ўртача олти нафар) ва яна 1 052 нафари суиқасддан омон қолган.
Ижтимоий фанлар тадқиқот кенгашининг 2022 йилги ҳисоботида аниқланишича, Жанубий Африка аёлларининг 35 фоиздан ортиғи жисмоний ёки жинсий зўравонликка учраган, уларнинг аксарияти ўз шериклари томонидан содир этилган.
Бра Стив учун инқирознинг ечими қисман эркакларга муаммони тушунишга ва ўз ҳаракатлари учун жавобгарликни ўз зиммасига олишга ёрдам беришдан иборат.
«Биз йўқолган авлодмиз», дейди у. «Биз бу ердаги эркакларнинг қадр-қимматини тиклашимиз керак».
Пивохона ташқарисидаги эркаклар орасида «Father A Nation» лойиҳаси координатори Зизипо Мтвеси ҳам бор.
Сўнгги ҳафталарга назар ташлаб, у кўпроқ иш қилиниши кераклигини айтади.
Рамафоса томонидан эълон қилинган сўнгги чоралар, жумладан, кўчаларни яхшироқ ёритиш ва очилмаган ишларни қайта кўриб чиқиш жуда кам ва жуда кеч, дейди у.
«Йоханнесбургдаги сўнгги қотилликлар ҳақида ўйлаганимда, ғазабим чиқади. Нима учун ҳаракат қилиш учун шундай воқеалар содир бўлишини кутишимиз керак?»
У атрофга қараб, йиғилишга ишора қилади. «Биз бундай қотилликлар яна такрорланмасидан олдин эркакларга етиб боришга ҳаракат қиляпмиз».
Крейг Уилкинсон гуруҳга «қандай эркак бўлишни хоҳлаётганингизни танланг» дейди
Крейг Уилкинсон — ушбу гуруҳ асосчиси. «Биз эркакларни гапиришга, туйғуларини ифода этишга ундаймиз», деб тушунтиради у.
«Ва улар буни қилганларида, соғайиш жараёни бошланади. Иккинчи босқич эса ижобий эркакликни ўргатиш ва машқ қилишдир.
«Биз бу охир-оқибат гендер зўравонлиги балосини йўқ қилишига умид қиламиз».
У ўрнидан туриб, гуруҳнинг марказига ўтади ва эркакларга мурожаат қилади.
«Сиз эркак сифатида яхшилик учун қудратли кучсиз», дейди у уларга. «Қандай эркак бўлишни ўзингиз танлайсиз. Аёллар хавфсизликда бўлиши керак».
«Father A Nation» бутун Жанубий Африка бўйлаб ишлайди, соғлом эркакликни ўргатади ва ўнлаб мактаб ҳамда коллежларда ўқув дастурларини олиб боради.
Жанубий Африкани аёллар хавфсизлиги ҳақида яна бир бор чуқур ўйлашга мажбур қилган қотилликлар тўлқини сирлилигича қолмоқда.
Полиция Экурхуленидаги баъзи ўлимлар ўртасидаги эҳтимолий боғлиқликни истисно қилмади, аммо серияли қотилни қидираётганини айтмади. Баъзи ҳолатлар бўйича гумонланувчилар судда пайдо бўлди.
Аммо ўлимлар тўлқини янги хавотирларни келтириб чиқарди ва Органик Маркетда баъзи аёллар ҳар қачонгидан ҳам кўпроқ қўрқувда яшамоқда.
Яқиндаги кулба ташқарисида Линки катта темир челакда кийим юваётиб, қизиқиш билан қулоқ солади.
«Уйимиздан ташқарида бўлганимизда хавфсиз эмасмиз», дейди у.
«Пиёда юрганимизда орқамизда машина кўрсак, қўрқиб кетамиз. Қўрқув ҳис қиламиз. Агар бу одам мени ўғирлаб кетса ёки менга бирор нарса қилса-чи?»
Бу ердаги кўплаб аёллар худди шундай туйғуни ҳис қилишади. Маҳаллий гўзаллик салонида қалин пушти соч турмаги билан Провиденс Масеко ўтирибди.
У Бра Стив билан гаплашиш учун эшик олдига келади.
Моселакгомонинг жасади топилганидан кейин аёллар Йоханнесбургда хотира югуришини ўтказишди
«Бу ерда хавфсизлик жуда ёмон», дейди у, «Балки серияли қотил сиздирсиз. Кимга ишонишни қаердан биламан?»
Бра Стив кулади. «Биз бу нарсалар ҳақида гаплашишимиз керак», деб ундайди у. «Учрашувларимизга келинг ва биз бир-биримизга ишонишни ўрганишимиз мумкин».
Масеко менга хавфсизроқ бўлиши умидида энди ҳамма жойга электрон такси чақириб боришини айтди.
Пивохонада эркаклар учрашуви якунига етмоқда.
«Гендер зўравонлигини тўхтатишга ҳаракат қилар эканмиз», дейди Зизипо, «ҳар бир эркак бунда ўз ролини ўйнаши кераклигини билиши лозим.
«Ва агар улар бундай нарсалар ўз қизлари ёки оналарига нисбатан қилинишига йўл қўймасалар, бошқа бировнинг қизига, яъни хотинлари ёки севган қизларига нисбатан ҳам қилинишига йўл қўймасликлари керак».
Матхекга эшитганларидан таъсирланди.
«Мен уларнинг ўрганган нарсаларимизни амалда қўллашда давом этишларини истардим, чунки бизда энди ўрнак бўладиган шахслар йўқ», дейди у. «Оталаримиз ва амакиларимиз қамоқда. Энди биз ўзимиз ўрнак бўлишимиз ва бу мамлакатни яхшилашга ёрдам беришимиз керак».
Июль ойидан бери Жанубий Африканинг бир ҳудудида ўн икки аёл ўлдирилди.