Бошқа

Австралия одатда дунёдаги энг катта денгиз каракатлари жуфтлашув тадбирига мезбонлик қилади - бу йил эмас

Расмий маълумотларга кўра, бу йил жуфтлашиш учун атиги 1811 та денгиз каракацуги келган, бу ўтган йилга нисбатан 97% га кам.

Австралия, одатда дунёдаги энг катта денгиз каракатлалари жуфтлашуви ҳодисаси бо'либ о'тадиган жой, бу йил сезиларли даражада камайишни бошдан кечирди.

Ҳар қишда Жанубий Австралия қирг'оқ чизиг'ининг ма'лум бир қисми сайёрамиздаги энг кенг тарқалган улкан денгиз каракатлаларининг жуфтлашув маросими учун йиг'илиш жойига айланади. Ба'зи йилларда, Австралияда туг'илган юз минглаб бу ноёб денгиз жонзотлари йиллик ко'пайиш мавсуми учун денгиз каракатлалари қирг'ог'и бо'йлаб то'планишади. Уларнинг жонли, шакли о'згарувчан шакллари саёз сувларни то'лдиради ва минглаб г'айратли г'аввосларни о'зига тортади.

Бироқ, бу йилги иштирок энг паст қайд этилган бо'либ, бу турнинг "ҳалокатли камайиши"дан қо'рқувни кучайтирди. Бу ой э'лон қилинган расмий ма'лумотларга ко'ра, жуфтлашиш учун атиги 1811 денгиз каракатлалари келган, бу о'тган йилги 63 000 дан кескин фарқ қилади - бу 97% га пасайишни англатади. Штат ҳукумати штат қирг'оқ чизиг'ига 18 ойдан ортиқ вақт давомида та'сир ко'рсатган заҳарли сув о'тлари гуллаши бу кескин камайишга сабаб бо'лиши мумкинлигини тахмин қилмоқда. Кам сонлар, шунингдек, турни ё'қолиб кетиш хавфи остида деб таснифлаш чақириқларига олиб келди.

Вояга етган денгиз каракатлари одатда ко'пайгандан кейин нобуд бо'лади, бу эса ҳар бир жуфтлашиш мавсумини турнинг омон қолиши учун жуда муҳим қилади. Шунга қарамай, со'нгги ойларда атиги 440 та тухум санаб чиқилди, бу одатда қо'йиладиган миллионлаб тухумлардан кескин камайди.

28 ёшли Маннй Катз о'тган ой Жанубий Австралиянинг Атроф-муҳит ва сув хо'жалиги департаменти (ДЕВ) томонидан юкланган йиллик ко'пайиш тадбирини кузатиш учун қирг'оқ бо'йлаб соатлаб вақт о'тказган то'ртта г'аввосдан бири эди. "Даракат балиқлари жуда кам бо'лгани учун, ДЕВ келгуси йилда популяция қанча бо'лишини тушуниш учун қирг'оқ бо'йлаб ҳозирда қанча тухум борлигини баҳолашга ҳаракат қилиш керак деб о'йлади", деб тушунтирди у.

Июл ойида икки кун давомида унинг жамоаси саккизта бир соатлик шо'нг'ин о'тказди, тухумларни санаш учун тошли рифларнинг пастки қисмини синчковлик билан текширди. "Саккиз километр (беш мил) қирг'оқ бо'йлаб одатда миллионлаб тухум бо'лади", деди у ва ҳар бир ург'очи о'нлаб тухум қо'йиши мумкинлигини ва о'н минглаб тухумлар одатда ко'пайишда иштирок этишини та'кидлади. "[Биз] деярли ҳар бир тош остига қарадик ва атиги 440 та тухум топдик."

Энг муҳими, катта ёшли каракатли балиқларнинг умри атиги 12-18 ойни ташкил қилади, деди Катз, "шунинг учун битта ко'пайиш мавсумининг муваффақияти кейинги йилги популяцияни белгилайди." У қо'шимча қилди: "Ҳозирги шароитимизда, қирг'оқ бо'йида жуда кам тухум борлиги сабабли, популяция қачондир тиклана оладими ёки ё'қми, билмаймиз."

Турнинг келажагини аниқ башорат қилиш ҳали эрта бо'лса-да, Катз шундай деди: "Бу йил катастрофик пасайиш бо'лганми ёки ё'қми, биз бу жавобни эҳтимол кейинги бир ёки икки йил ичида биламиз." Унинг жамоаси шунингдек, шо'нг'ин тадқиқоти давомида катта ёшли каракатли балиқлар сонини кузатиб борди, о'н минглаб бо'лиши керак бо'лган пайтда атиги о'н иккитасини кузатди ва г'айриоддий хатти-ҳаракатларни қайд этди. "Бу йил уларнинг барчаси жуда қо'рқинчли эди... тошлар остида яширинган. Ҳозирда каракатли балиқлар жуда кам бо'лгани учун уларнинг сони унчалик кучли эмас."

Катз бу қишда Жанубий Австралияда заҳарли сув о'тлари гуллашининг о'тган йилнинг март ойида аниқланганидан бери жиддий та'сирини ҳисобга олган ҳолда, бу соннинг камлигидан ҳайратда қолмади. Бу сув о'тлари гуллаши - сув тизимларида сув о'тлари популяциясининг тез ко'пайиши - табиий ҳодиса, аммо океан исиши, денгиз иссиқлиги ва озуқа моддаларининг ифлосланиши билан кучаяди, буларнинг барчаси иқлим о'згариши билан бог'лиқ. "Бизнинг денгиз яшаш жойлари со'нгги бир ярим йил ичида ё'қ бо'либ кетмоқда... бу бизнинг денгиз экотизимларимиз жуда катта муаммога дуч келаётганидан далолат беради - ко'мир конидаги канарейка, дейиш мумкин."

О'тган йилги денгиз каракацуларининг жуфтлашиш мавсумига та'сир ко'рсатилмади, чунки сув о'тлари гуллашининг та'сири ҳали Каракацу қирг'ог'ига етиб бормаган эди, деб тушунтирди Катз. Бироқ, о'тган йилнинг охиридан бери бу ҳудудда заҳарли сув о'тларининг оз миқдори аниқланди. Бу, айниқса, хавотирли, чунки денгиз каракацулари, саккизоёқ ва калмар каби бошқа сефалоподлар билан бирга, заҳарли сув о'тларига жуда мойил.

Буюк Жанубий Риф Жамг'армасининг асосчиларидан бири Стефан Эндрюс сув о'тлари гуллаши ва келажак авлодларга потенциал та'сири туфайли улкан Австралия каракатулбалигини ё'қолиб кетиш хавфи остида турган турлар ро'йхатига киритишни қо'ллаб-қувватламоқда. "Зарарли сув о'тлари гуллаши асосий асос бо'либ, бунга ҳисса қо'шган ко'ринади, аммо мавжуд далиллар ҳали ҳам бу бутун камайишга сабаб бо'лганини аниқ айтишга имкон бермайди", деди у. Унинг та'кидлашича, жуда кам сонли катталар ва минимал ко'пайиш фаоллиги кузатилганлиги сабабли, популяцияга кирувчи ёш балиқлар сони жуда кам бо'лиши мумкин. "Бу кейинги ко'пайиш мавсумини айниқса қийинлаштиради."

Жанубий Австралиянинг Асосий Саноат ва Минтақалар Департаменти вакили каракатулбалик популяцияси атроф-муҳит шароитларига қараб "табиий равишда о'згариб туришини" айтди. Аввалги со'ровномаларда 2013-йилда энг паст ко'рсаткич 13 500 та, 2020-йилда эса энг юқори ко'рсаткич 247 000 та эканлиги қайд этилган. "Каракатулбалик популяцияси бо'йича тахминий ҳисоб-китоблар 2013-йилдаги паст сонлардан икки йил о'тгач, 100 000 дан ошди", деди матбуот котиби. "Сув о'тлари гуллаб-яшнаши денгиз каракатуллари сонига та'сир қилган ко'ринади, аммо тадқиқотчилар бу популяциянинг камайишига ҳисса қо'шганми ёки шунчаки потенциал та'сирлардан бири бо'лганми, аниқлаш устида ишламоқдалар."

Сув ости тадқиқотларига ёрдам берган Жанубий Австралия Тадқиқот ва Ривожлантириш Институти ижрочи директори профессор Майк Стир бу йилги мисли ко'рилмаган паст баҳони "умидсизлик" деб та'рифлади. Бироқ, у оптимистик фикрда қолди ва "биз о'тмишдан биламизки, бу популяция қулай шароитларда тикланиш қобилиятига эга", деди. У катталар денгиз каракатуллари тухум қо'йишда давом этаётгани сабабли "ижобий белгилар"га ишора қилди, бу популяция "келгуси йилларда" тикланиши мумкинлигини ко'рсатади.

xabarchi’да cookie файллари

Тил ва мавзу танловингизни эслаб қолиш ҳамда ҳозир сайтни нечта одам ўқиётганини санаш учун cookie файлларидан фойдаланамиз — бу ҳисоб аноним, фақат браузерингиз очиқ турганда сақланади ва на сиз билан, на бошқа ташриф билан боғланмайди. Рухсатингиз билан сайт қандай ўқилишини ҳам ўлчаймиз: Microsoft Clarity саҳифа кўришлари ва улардаги ҳаракатларни ёзиб боради, ўз ҳисобимиз эса қайтган ўқувчиларни санайди. Сизни ташрифлар орасида танийдиган ҳеч нарса сиз қабул қилмагунингизча ўлчанмайди.