Технология

Астрономлар илк бор экзосайёрадан радиосигнал тутиб олди

Астрономлар экзосайёрадан келган радиосигнални илк бор қайд этди

Астрономлар биринчи марта Қуёш тизимидан ташқаридаги экзосайёрадан келаётган радиосигнални аниқлашга муваффақ бўлди. Гарвард-Смицон астрофизика маркази ва Орегон университети олимларининг бу кашфиёти арХив серверида эълон қилинди.

Сигнал манбаси Ердан 19,6 парсек (тахминан 64 ёруғлик йили) узоқликдаги Бета Пикторис б газ гиганти экани аниқланди. Аввал ҳам астрономлар сайёраларга эга юлдуз тизимларидан радиосигналларни қайд этган, аммо сигналнинг айнан қаердан — юлдузданми ёки сайёрадан келаётганини ажрата олмаган. Бу гал тадқиқотчилар узоқдаги квазарларни мўлжал сифатида ишлатиб, сигнал айнан шу экзосайёра билан боғлиқлигини исботлади. Кузатувлар Жанубий Африкадаги МеерКАТ радиотелескопи ёрдамида олиб борилди. Кашфиётнинг муҳим жиҳатлари:

Магнит майдони биринчи марта ўлчанди: Радиосигнал сайёрадаги қутб ёғдуси натижасида юзага келмоқда. Сигнал частотаси орқали олимлар экзосайёранинг магнит майдони кучини илк бор бевосита ўлчади — у камида 1,25 килогауссни ташкил этади. Бу кўрсаткич ёш ва массив сайёралар учун назарий ҳисоб-китобларга тўлиқ мос келади.

Қутб ёғдусининг сабаби: Бета Пикторис б ўз ўқи атрофида жуда тез айланади (у ерда бир сутка атиги 9 соат давом этади). Айнан шу тез айланиш ва кучли магнит майдон биргаликда кучли ҳамда такрорланиб турувчи радиотўлқин чақнашларини келтириб чиқармоқда.

Тадқиқотчиларнинг айтишича, кейинги кузатувлар сайёранинг магнит майдони қандай жойлашганини аниқлашга ёрдам беради. Бундан ташқари, бошқа бешта юлдуз тизимида жойлашган яна еттита газ гиганти ҳам шу усул билан ўрганилиши мумкин. Улар Ердан 45 парсекгача бўлган масофада жойлашган. Бироқ уларнинг радиосигналларини қайд этиш учун мавжуд асбобларнинг сезгирлигини беш-етти баравар ошириш керак. Тадқиқотчилар фикрича, бу кейинги авлод радиотелескоплари пайдо бўлиши билан юз бериши мумкин.

xabarchi’да cookie файллари

Тил ва мавзу танловингизни эслаб қолиш ҳамда ҳозир сайтни нечта одам ўқиётганини санаш учун cookie файлларидан фойдаланамиз — бу ҳисоб аноним, фақат браузерингиз очиқ турганда сақланади ва на сиз билан, на бошқа ташриф билан боғланмайди. Рухсатингиз билан сайт қандай ўқилишини ҳам ўлчаймиз: Microsoft Clarity саҳифа кўришлари ва улардаги ҳаракатларни ёзиб боради, ўз ҳисобимиз эса қайтган ўқувчиларни санайди. Сизни ташрифлар орасида танийдиган ҳеч нарса сиз қабул қилмагунингизча ўлчанмайди.