Аргентина баҳсли Фолкленд оролларидаги нефт компанияларига санксия киритиш билан таҳдид қилди
Аргентина баҳсли Фолкленд оролларидаги нефт компанияларига санксиялар билан таҳдид қилди
Аргентина президенти Ҳавер Милей Британия назорати остидаги ҳудудга оид даъволарни кучайтириб, Фолкленд оролларида нефт қазиб олаётган компанияларга санксия қўллашини маълум қилди. У бу ҳақда 3-сентябр куни миллий телевидение орқали қилган мурожаатида гапирди.
Бу баёнот АҚШ президенти Доналд Трамп ушбу ороллар бўйича Американинг нейтрал позициясини қайта кўриб чиқаётганини айтганидан бир неча кун ўтиб янгради. Милейнинг айтишича, Аргентина Лас Малвинас деб атайдиган бу оролларда нефт компанияларининг қидирув ишлари мамлакат манфаатларига жиддий таҳдид солади. У бу фикрни Аргентина урушда Британиядан мағлуб бўлганидан 44 йил ўтиб билдирди.
Трампнинг иттифоқчиси бўлган Милей АҚШ позициясидаги эҳтимолий ўзгаришларга тўхталиб, “ўзгаришлар шамоли” Аргентинанинг фойдасига эсаётганини айтди. У мамлакат суверенитети бузилишига қарши чораларни кучайтирадиган қонун лойиҳасини Конгрессга юбораётганини ҳам билдирди.
1833-йилдан бери ҳудудни назорат қилиб келаётган Британия 4-сентябр куни ўз позицияси ўзгармаслигини маълум қилди.
“Ороллар Британияникидир ва шундай бўлиб қолади, чунки орол аҳолисининг мутлақ кўпчилиги буни қўллаб-қувватлайди”, деб ёзди Буюк Британия ташқи ишлар вазири Эд Милибенд Х тармоғида.
У халқаро ҳуқуққа асосланган ўз тақдирини ўзи белгилаш ҳуқуқи устувор эканини ва Британия уни қатъий ҳимоя қилишини қўшимча қилди. Британия мудофаа вазири Уес Стритинг эса Милейнинг гаплари Аргентина ички сиёсатини акс эттиришини таъкидлади.
Аввалроқ Милей Фолклендга оид даъволарни дипломатик йўл билан ҳал қилишни афзал кўрарди. Аммо сўнгги ойларда нефт қазиб олишнинг кучайиши ва Трампнинг ороллар ҳақидаги тез-тез баёнотлари ортидан у янада қатъий позицияга ўтди.
Трамп 3-сентябр куни ГБ Невс каналига берган интервюсида Британия ороллар учун қайта урушишга тайёр эканига ишончи комил эмаслигини айтди.
“Сизларда бунга имконият борми-йўқми, билмайман. Фолкленд масаласи жуда қизиқ, чунки мамлакатингиз 20-25 йил олдинги мамлакат эмас”, деди Трамп Британияни назарда тутиб.
АҚШнинг Фолкленд бўйича позициясини ўзгартириши Эрон билан урушда Америка ҳарбий амалиётларини қўллаб-қувватламаган НАТО иттифоқчиларига босим ўтказиш учун 2026-йил бошида Пентагон кўриб чиққан вариантлар орасида бор эди.
1982-йилда Аргентинанинг бостириб киришидан сўнг Британиянинг ўша пайтдаги бош вазири Маргарет Тетчер Жанубий Атлантикага ҳарбий-денгиз кучларини юборган эди. 74 кунлик жанглардан кейин Британия ороллар устидан назоратни қайтариб олган, тўқнашувларда эса 900 дан ортиқ одам ҳалок бўлган.
Милей 2023-йилда Тетчерни буюк етакчи деб атаган эди. Бироқ 3-сентябрдаги мурожаатида у Британияни энди таназзулга юз тутаётган мамлакат деб таърифлади.
Ороллар Аргентинанинг келажаги эканини айтган Милей Конгрессга “Миллий суверенитетни ҳимоя қилиш тўғрисида”ги шошилинч қонун лойиҳасини юборишини билдирди. Ҳужжат ороллар атрофидаги рухсациз амалиётлар учун жазоларни кучайтиришни, санксияларни етказиб берувчиларга ҳам татбиқ этишни ва қонунчиликни табиий ресурсларга таъсир қилувчи бошқа фаолиятларга ҳам кенгайтиришни назарда тутади.
Фолкленд оролларидан тахминан 140 мил шимолда жойлашган “Денгиз шери” (Сеа Лион) нефт конини Тел Авив биржасида рўйхатга олинган Навитас Петролеум компанияси бошқаради. Лондон биржасидаги Роскҳоппер Эхплоратион компанияси ҳам унинг аксиядорлари орасида бор.
2010-йилда кон биринчи марта бурғуланганида, Аргентина буни ноқонуний деб баҳолаган эди. Кон тахминан 1,7 миллиард баррел нефт захирасига эга деб ҳисобланади, бу эса уни жаҳон миқёсидаги йирик кашфиётга айлантиради.