АҚШ санксияларни юмшатиши эвазига Беларус яна 25 нафар маҳбусни озод этди

АҚШ санксияларни юмшатиши эвазига Беларус яна 25 нафар маҳбусни озод қилди

Беларус АҚШ санксияларининг юмшатилиши эвазига 25 нафар маҳбусни озод қилишга рози бўлди. Бу ҳақда 16-сентябр куни Қўшма Штатлар президенти Доналд Трампнинг махсус вакили Жон Коул маълум қилди.

Бу келишув узоқ давом этган музокараларнинг бир бўлаги ҳисобланади. Вашингтон Беларус президенти Александр Лукашенкони юзлаб одамларни, жумладан инсон ҳуқуқлари ҳимоячилари, сиёсий фаоллар, журналистлар ва адвокатларни озод қилишга чақириб келмоқда. Бунинг эвазига АҚШ санксияларни юмшатишни ва мамлакатнинг халқаро яккаланиб қолишига чек қўйишни таклиф қилмоқда.

“Биз вақтинча келишувга эришдик. Яхши ният белгиси сифатида Беларус 25 кишини озод қилади. Бунга жавобан АҚШ икки компаниядан санксияларни олиб ташлайди”, деди Жон Коул Минскда журналистларга.

Бу сафарги 25 нафар маҳбус сони Коул март ойида Минскка ташрифи чоғида эришган 250 кишилик кўрсаткичдан анча кам. Америкалик дипломат икки томон кейинги маҳбусларни озод қилиш ва санксияларни ечиш учун мавжуд муаммоларни ҳал қилиш устида ишлашини айтди.

“Биз АҚШ ва Беларус муносабатларини яхшилашда давом этамиз. Яқин орада янада кўпроқ одамларни озод қилиш устида ишлаяпмиз. Биз тўхтаганимиз йўқ!”, деб ёзди у кейинроқ ўзининг Хъдаги саҳифасида.

Беларуснинг Виасна инсон ҳуқуқлари ташкилотига кўра, мамлакатда амнистиянинг янги босқичи бошланган. Баъзи маҳбусларнинг яқинларига 16-сентябр куни эрталаб уларни жазони ижро этиш колонияларидан олиб кетишлари мумкинлиги айтилган.

Лукашенко маҳбусларни бошқалари билан алмаштираётганини рад этди

Беларусда тақиқланган Виасна ташкилоти маълумотларига кўра, Коул 2025-йилнинг ўрталаридан бери юзлаб одамларни озод қилишга эришган бўлса-да, собиқ Совет давлатида ҳали ҳам 900 дан ортиқ сиёсий маҳбус ушлаб турилибди. Уларга қарши энг кўп қўйиладиган айбловлар экстремистик фаолият, ҳокимиятни эгаллаш учун фитна уюштириш, адоватни қўзғатиш ёки президентни ҳақорат қилишдир.

15-сентябр куни Коул билан ўтган музокараларда Лукашенко бу одамларнинг сиёсий маҳбус эканини рад этди. У ҳуқуқни муҳофаза қилувчи ташкилотлар ва сургундаги мухолифатнинг “эски маҳбуслар ўрнига янгиларини қамаяпти” деган айбловларни инкор этди.

АҚШ санксияларидан чиқариладиган икки компания — бўёқ ва саноат қопламалари ишлаб чиқарувчи “Лакокраска” ҳамда ўрмон хўжалиги, селлюлоза ва қоғоз соҳаларини назорат қилувчи “Беллесбумпром” давлат консернидир. Уларга қарши санксиялар мос равишда 2008 ва 2023-йилларда жорий этилган эди.

Коул, шунингдек, 15-сентябр куни Лукашенкога АҚШ банкларида музлатилган ўнлаб миллион долларлик Беларус активларини қайтаришга ваъда берди.

Коулнинг 2025-йилда бошланган ҳаракатлари туфайли Нобел тинчлик мукофоти совриндори Алес Беляцкий ва етакчи мухолифат вакиллари озод қилинган эди. Унинг дипломатияси кўплаб беларусларнинг миннатдорчилигига сазовор бўлди, аммо хавотирларни ҳам келтириб чиқарди.

“Биз одамлар ҳаётини сақлаб қолиш учун ҳар бир имкониятдан фойдаланишимиз керак. Лекин озод қилишни сиёсий ўзгаришлар билан адаштирмаслигимиз лозим. Тазьиқлар давом этмоқда ва Лукашенко Россиянинг (Украинадаги) урушини қўллаб-қувватлашда давом этяпти”, деди сургундаги мухолифат етакчиси Светлана Тихановская Реутерс агентлигига берган изоҳида.

БМТ экспертлари Беларусда Лукашенко танқидчиларини бостириш учун адлия тизимидан фойдаланилаётгани ҳақида ҳисобот эълон қилганди. Ҳужжатда мамлакатда 2020-йилдан бери судлар, милиция ва қамоқхона органлари президент рақибларини бостириш учун биргаликда ҳаракат қилаётгани айтилади. Шунингдек, таъқиблар ва ҳибслар бугунги кунгача тўхтамагани таъкидланмоқда.