70-йиллардаги одамлар нега анча бахтлироқ бўлган: бугун бизга етишмаётган 7 одат
70-йилларда одамлар нега бахтлироқ бўлган: бугун бизга етишмаётган 7 одат
Замонавий ҳаётнинг шиддатли суръати кўпинча бизни оддий қувончлардан маҳрум этади, ваҳоланки, руҳий мувозанатнинг сири айнан шуларга яширинган. Келинг, ўша давр одамларини стрессга чидамлироқ қилган нарсаларни эслаб, уларни кундалик ҳаётимизга қандай қайтариш ҳақида ўйлаб кўрайлик.
**1. Офис ва уй ўртасидаги аниқ чегара**
Ўша пайтларда иш куни кабинет эшигини ёпишингиз ёки корхона дарвозасидан чиқишингиз билан тугарди. Оқшом оила даврасида ўтар ва ҳеч қандай иш масалалари бу хотиржамликни буза олмасди. Ўшанда бир зумда жавоб талаб қиладиган мессенжерлар ва кеча-ю кундуз "жонли" бўладиган корпоратив чатлар йўқ эди.
Ҳозир руҳий саломатлик бўйича мутахассислар бир нарсани такрорлашмоқда: толиқиб қолмаслик учун ўзига чегара қўя билиш керак. Агар уйга иш олиб келишни тўхтацангиз, кечки овқатдан сўнг почтани текширмасангиз ёки билдиришномаларни ўчириб қўйсангиз, ташвиш даражаси сезиларли даражада пасаяди.
**2. Қўшнилар билан суҳбат — ўзига хос терапия**
Илгари ҳовлилар ва подьезд олдидаги ўриндиқлар одамларни ўзига тортадиган маскан эди. Болалар ўйнаб юрганида катталар янгиликлар алмашар, об-ҳавони муҳокама қилар ёки шунчаки икки оғиз сўз қотишарди. Бу қисқа суҳбатлар ҳамжиҳатлик ва хавфсизлик ҳиссини яратарди. Қўшни девор ортида ким яшашини билардингиз ва керак бўлса, уларнинг ёрдамига таяниш мумкин эди.
Бугун биз одамлар билан тобора кўпроқ смартфон орқали мулоқот қилмоқдамиз, бу эса ёлғизлик ҳиссини келтириб чиқармоқда. Ҳолбуки, оддий кўз қараши ва ёнингиздаги инсон билан жонли суҳбат мўжизалар яратади. Бундай мулоқот ҳар қандай антидепрессантдан кўра яхшироқ тарангликни енгиллаштиради, чунки у бизга дахлдорлик туйғусини беради.
**3. Фитнес-трекерсиз кўчага чиқиш**
70-йилларда одамлар ҳовлига ўн минг қадам юриш ёки югуриш учун чиқишмаган. Улар жўякларни юмшатишар, бадминтон ўйнашар, машина ювишар ёки шунчаки скамейкада китоб ўқиб ўтиришарди. Бу табиий бир ҳол эди.
Бундай вақт ўтказиш мияга қайта юкланиш имконини берарди. Қуёш нури ва тоза шабада маиший муаммолардан чалғитиб, фикрлар оқимини секинлаштирарди. Психологлар ҳозиргача бу усулни асабларни тинчлантиришнинг энг осон йўли сифатида тавсия қилишади. Босиб ўтилган километрлар ва ёқилган калориялар ҳақида ўйламасдан, шунчаки сайр қилганингизда, ўзингизга айни лаҳзада бўлишга имкон берасиз.
**4. Ҳеч нарса қилмаслик санъати**
Смартфонлар пайдо бўлгунига қадар одамлар кўпинча автобус кутиб ёки шунчаки деразадан ташқарига қараб, сукунатда ўтиришарди. Ўша пайтларда зерикиш муаммо саналмас, у одатий ҳол эди. Мия чексиз билдиришномалар ва қисқа видеолар оқимидан ҳаддан ташқари зўриқмасди.
Ажабланарлиси шундаки, айнан шу сукунат лаҳзалари энг яхши ғояларнинг туғилишига имкон берарди. Киши ўзига шунчаки зерикиш учун вақт берса, унинг тасаввури фаоллашиб, фикрлари тартибга тушади. Бугунги кунда бу вақтни беҳуда сарфлашдек туюлиши мумкин, бироқ баъзида телефонни четга суриб, шунчаки жим туриш ҳам фойдали — бу ички мувозанатни тиклашга ёрдам беради.
**5. Хобби даромад манбаи эмас, қувонч манбаи сифатида**
Ўтмишда одамлар фақат кўнгил учун кашта тикишар, марка йиғишар ёки гитара чалишарди. Уларни ўз машғулотини қандай қилиб пулга айлантириш ёки ясаган буюмининг сурати қанча лайк йиғиши каби саволлар қийнамасди. Улар натижа ҳақида ўйламай, жараённинг ўзидан завқ олишарди.
Бундай ёндашув ортиқча босимдан халос этиб, ҳордиқ чиқариш имконини берарди. Агар ҳар бир машғулот ишга айланиб қолса, у дам олиш бўлмайди. Ҳар дақиқада самарали бўлиш шарт эмас.
**6. Оилавий кечки овқат**
Кечки овқат бутун оила бир дастурхон атрофида тўпланадиган ўзига хос маросим эди. Ҳатто орқа фонда телевизор қўйилган бўлса ҳам, ликопчалар ёнида телефонлар ётмасди. Одамлар куни қандай ўтганини айтиб берар, баҳслашар, кулар ва режалари билан ўртоқлашарди.
Бу яқинлик лаҳзалари хавфсизлик ва куннинг ниҳоясига етгани ҳиссини берарди. Осойишта суҳбатлар ўтган кун воқеаларини сингдиришга ёрдам берарди. Буни бугун такрорлаб кўринг: барча гаджетларни ҳеч бўлмаганда бир соатга ўчириб қўйинг ва уйдаги муҳит қандай ўзгаришини ўз кўзингиз билан кўрасиз.
**7. Алоқа доирасидан ташқарида бўлиш ҳуқуқи**
Мобил алоқа пайдо бўлгунга қадар одамлар уйдан бемалол чиқиб кетаверарди ва уларни ҳеч ким ҳар бир арзимас нарса учун безовта қилолмасди. Агар бирор кишини уйидан топа олмасангиз, шунчаки хабар қолдириб, унинг ўзи қўнғироқ қилишини кутардингиз.
Бугун биз доимий алоқада бўлиш синдромидан азият чекяпмиз. Кўпчилик бирор муҳим нарсани ўтказиб юборишдан қўрқиб, телефонининг овозини ўчирмайди. Бироқ психологларнинг таъкидлашича, бу шошилинчлик иллюзияси асаб тизимини чарчатади. Сиз билан боғланиб бўлмайдиган вақтнинг мавжудлиги қўполлик белгиси эмас, балки ўз руҳий саломатлигингизга ғамхўрлик қилишдир. 70-йиллар одамлари қўнғироққа дарҳол жавоб бермаса, дунё остин-устун бўлиб кетмаслигини билишарди, шунинг учун ҳам уларнинг табассум қилишига сабаблар кўпроқ эди.