600 метрлик оралиқ: Хитойда рекордчи кўприк қурилди
Хитойнинг Гуанси-Чжуан автоном раёнидаги Тяне–Лунтан кўпригининг асосий оралиғи 600 метрни ташкил этиб, бетон аркали кўприклар бўйича янги жаҳон рекорди ўрнатди. Муҳандислар конструксия оғирлигини камайтириш ва бетон сарфини қисқартириш орқали илгари деярли етиб бўлмайди деб ҳисобланган чегарадан ўтишга муваффақ бўлган.
600 метрлик оралиқ: Хитойда рекорд ўрнатган кўприк қурилди
Тяне–Лунтан кўприги Хитойнинг Гуанси-Чжуан автоном раёни, Хечи шаҳар округи Тяне уездидаги Хуншуй дарёси устида барпо этилган.
Кўприкнинг асосий аркали оралиғи 600 метрни ташкил қилади. Бу бетон аркали кўприклар бўйича аввалги 445 метрлик жаҳон рекордидан 155 метрга кўп.
Иншоотнинг умумий узунлиги 2 488,55 метр бўлиб, у тўрт тасмали автомобил ҳаракати учун мўлжалланган — ҳар икки йўналишда иккитадан ҳаракат қатнови мавжуд. Кўприк 2024-йилда фойдаланишга топширилган.
Глобал Тимес маълумотига кўра, Тяне–Лунтан ҳозир асосий оралиғи узунлиги бўйича дунёдаги энг йирик пўлат-темирбетон аркали кўприк сифатида қайд этилмоқда.
Лойиҳа август ойи охирида Гуанси провинсиясининг фан ва техника соҳасидаги ютуқлари учун бериладиган энг юқори мукофотга сазовор бўлган. Ҳакамлар ҳайъати кўприк қурилишида қўлланган муҳандислик ечимларига алоҳида эътибор қаратган.
Мутахассислар ўнлаб йиллар давомида 600 метрга яқин оралиққа эга бетон аркалар қуриш имкониятини ўрганиб келган. Жумладан, Япония, Хорватия ва кўприксозлик бўйича катта тажрибага эга бошқа давлатларда ҳам шундай лойиҳалар устида иш олиб борилган. Бироқ амалда қурилган кўприкларнинг оралиғи 390 метрдан ошмаган.
Бундай катта бетон арка қурилишидаги энг жиддий муаммо конструксиянинг ўз оғирлиги ҳисобланади. Маълумотларга кўра, Тяне–Лунтан кўпригида унинг ўз вазни умумий юкламаларнинг 90 фоизидан ортиғини ташкил этади.
Бунда пўлат каркасни ўраб турган бетоннинг ўзи конструксия массасининг ярмидан кўпини ташкил қилган.
Шу сабабли муҳандислар арка конструксиясини қайта кўриб чиқиб, бетон миқдорини камайтиришга қарор қилган. Асосий арка иккита юк кўтарувчи қовурғага бўлинган, нисбатан кам юк тушадиган қисмлар эса конструксиядан чиқариб ташланган.
Натижада арканинг кенглиги 23 метрдан 13 метргача қисқартирилган. Бетон сарфи эса тахминан 40 минг куб метрдан 28 минг куб метрга туширилган.
Ҳисоб-китобларга кўра, янги конструксия асосий оралиқнинг ҳар бир метрига нисбатан 400 метр атрофидаги ўхшаш кўприкларга қараганда 22 фоиз кам бетон талаб қилади. Шу билан бирга, конструксиядаги кучланиш даражаси ўхшаш кўрсаткичда сақлаб қолинган.
Қурувчилар бетон қуйишнинг янги технологияларини ҳам ишлаб чиқишга мажбур бўлган. Катта ҳажмдаги бетон аркаларда ёриқлар пайдо бўлишини назорат қилиш муҳим ҳисобланади, чунки бетон қотиши жараёнидаги ҳарорат ўзгаришлари ва ички кучланишлар конструксияга қўшимча юклама келтириб чиқариши мумкин.