59 та лифт ва 157 дан ортиқ қават: Саудия Арабистонидаги 1 километрлик осмонўпар бино жаҳон рекордини янгиламоқчи

**Жеддаҳ Товер: 1 Километрлик Осмонўпар Бино Жаҳон Рекордини Янгилашга Тайёрланмоқда**

Саудия Арабистонининг Жидда шаҳрида қад кўтараётган Жеддаҳ Товер дунёдаги энг баланд бино бўлишга интилмоқда. Ҳозирда 430 метр баландликка етган ушбу улкан иншоотнинг қурилиши қизғин паллага кирган бўлиб, унинг якуний баландлиги 1 километрга етиши кутилмоқда. Бу эса уни АҚШнинг энг баланд биноси – 541 метрли 1-Бутунжаҳон савдо марказидан қарийб икки баробар баландроқ қилади.

**Лойиҳа Тафсилотлари ва Архитектура Мўжизаси**

Жеддаҳ Товер лойиҳаси машҳур Адриан Смитҳ+Гордон Гилл архитектура бюроси томонидан ишлаб чиқилган. Архитектор Эдриан Смит аввалроқ дунёнинг ҳозирги энг баланд биноси – 828 метрли Бурж Халифа лойиҳасига ҳам раҳбарлик қилган. Янги осмонўпар бинога жами 59 та лифт ўрнатилиши режалаштирилган бўлиб, унинг ички майдони 530 000 квадрат метрни ташкил этади. Қурилиш якунлангач, минора камида 157 қаватдан иборат бўлади.

**Муҳандислик Ютуқлари ва Қурилиш Технологиялари**

Жеддаҳ Товер қурилишида анъанавий устунлар ва таянч тўсинлардан воз кечилиб, бир-бири билан узвий боғланган мустаҳкам деворлар тизими қўлланилмоқда. Бу деворлар ҳам шамол юкламасини, ҳам бинонинг ўз оғирлигини кўтаришга хизмат қилади. Бинонинг пойдевори 105 метр чуқурликка жойлаштирилган бўлиб, 5 метр қалинликдаги яхлит бетон плита ва 270 та бурғиланган пойдевор қозиқлари ёрдамида мустаҳкамланган.

Муҳандислик ишларига масъул Тҳорнтон Томасетти компанияси вакилларининг таъкидлашича, Жеддаҳ Товер лойиҳаси муҳандислик соҳасидаги инқилобий ютуқдир. Улар ўта юқори баландликдаги шамол кучини аниқ ҳисоб-китоб қилиш, бинонинг вақт ўтиши билан чўкишини назорат қилиш ва тежамкор ҳамда амалий қурилиш тизимини яратиш каби мураккаб вазифаларни ҳал қилишга муваффақ бўлишди.

**Қурилиш Жараёни ва Келажак Режалари**

Кингдом Ҳолдинг Сомпанй компанияси бош директори, Саудия Арабистони шаҳзодаси Ал-Валид ибн Талол Ал-Сауднинг маълум қилишича, минора қурилиши аллақачон 107-қаватга етган. Бу эса уни дунёдаги 100 қаватлик довондан ошган саноқли бинолар қаторига қўшади. Ҳозирги режаларга кўра, бинонинг пастки қаватларида офислар, юқорироқда эса 200 хонали ҳашаматли меҳмонхона, сервис хизмати кўрсатиладиган апартаментлар, “осмон лоббиси” ва турар жойлар жойлашади. Шунингдек, бинода бир нечта томоша ва вертолёт майдончалари қурилади.

2018-йилда ишлар тўхтаб қолганидан сўнг, етти йиллик танаффусдан кейин “Сауди Бинладин Гроуп” компанияси билан қарийб 1,9 миллиард доллар қийматда янги шартнома имзоланиб, қурилиш расман қайта бошланди. Ҳозирда қурилиш майдонида 6000 га яқин ищи кеча-ю кундуз меҳнат қилмоқда. Компания 10 миллиондан ортиқ иш соати давомида ҳеч қандай жароҳатланиш ва ўлим ҳолатлари қайд этилмаганини маълум қилди.

Апрел ойи ҳолатига кўра, минорага 274 000 кубометрдан ортиқ бетон қуйилган, бу умумий ҳажмнинг қарийб 61 фоизини ташкил этади. Фасад қисмини ўрнатиш ва муҳандислик тизимларини монтаж қилиш ишлари ҳам параллел равишда олиб борилмоқда. Жеддаҳ Товер қурилиши тахминан 2028-йилда якунланиши кутилмоқда. Асосий синов – бинони 1 километрлик баландликка етказиш билан бирга, кучли шамол ва материалларни юқорига ташиш тобора қийинлашадиган улкан баландликда ҳозирги суръатни пасайтирмасликдир.