30 йилдан сўнг, собиқ рақиби Тупаснинг ўлдирилиши учун судга тортилади

Бу воқеадан о'ттиз йил о'тгач, собиқ рақиб Тупас Шакурнинг о'лдирилиши учун судга тортилиши кутилмоқда. Бу жиноят реперни гангста репининг етакчисидан маданий тимсолга айлантирди.

Орадаги о'ттиз йил сир, мураккаб назариялар ва чуқур г'азаб билан ажралиб турди. 1996-йил 7-сентабрда реп юлдузи Тупас Шакурнинг ҳаётига зомин бо'лган машинада содир бо'лган отишма ҳип-ҳоп ё'налишини қайтариб бо'лмайдиган даражада о'згартирди ва сан'аткорни жанр вакилидан маданий тимсолга ко'тарди. Унинг о'лими машҳур маданиятнинг энг узоқ давом этадиган сирларидан бирига айланди, сон-саноқсиз назарияларни келтириб чиқарди, аммо 2023-йилда Дуане "Кеффе Д" Давис кутилмаганда репернинг о'лдирилишида айблангунга қадар ҳибсга олинмади.

63 ёшли собиқ то'да раҳбари Лас-Вегасда жиноий то'дани тарг'иб қилиш, ривожлантириш ёки унга ёрдам бериш ниятида ҳалокатли қурол билан қотилликда айбланиб судга тортилиши режалаштирилган. У айбсизлигини тан олди ва агар айбдор деб топилса, шартли равишда озод қилинмасдан умрбод қамоқ жазосига ҳукм қилиниши мумкин.

Суд жараёнида Шарқий Соҳил ва Г'арбий Соҳил о'ртасидаги шиддатли ва ҳалокатли реп рақобатлари ҳамда 1990-йиллардаги реп қо'шиқлари матнлари ва янгиликларида абадийлаштирилган Блоодс ва Срипс ко'ча то'далари о'ртасидаги ҳудудий можароларнинг мураккаб тафсилотлари фош этилиши кутилмоқда. Унда шунингдек, Шакурнинг о'лимининг со'нгги тирик қолган гувоҳи ҳисобланган Деатҳ Ров Ресордс компаниясининг собиқ бош директори Суге Книгҳт каби бир қанча машҳур гувоҳлар иштирок этиши мумкин. Бироқ, мураккаб иш асосан битта муҳим далилга бог'лиқ: Девиснинг ҳаммуаллифи бо'лган китоб, унинг та'кидлашича, қисман хаёлий.

Иш бо'йича ҳакамлар ҳай'ати танлови душанба куни бошланди, очилиш баҳслари эса 17-августда бошланиши режалаштирилган.

Тупакнинг о'лдирилишини уюштиришда айбланган Дуане Девис Соутҳ Сиде Сомптон Срипс а'зоси деб тахмин қилинган Орландо Андерсоннинг амакиси. Бу ишнинг мифологиясини тушуниш учун уларнинг асосий шахсларидан устун бо'лган рақобатларни қайта ко'риб чиқиш керак.

1990-йиллардаги Лос-Анжелесдаги то'далар манзарасида ко'пинча қизил ранг билан ажралиб турадиган Блоодс ва одатда ко'к ранг киядиган Срипс о'ртасида шафқациз уруш авж олди. Ушбу ҳудудий низо кенгроқ миллий рақобатнинг бир қисми сифатида эфирга тарқалди: Шарқий Соҳил ва Г'арбий Соҳил репи. Ушбу жанрдаги низо 1990-йиллардаги ҳип-ҳопни белгиловчи иккита рақобатдош овоз ёзиш студиялари томонидан жонлантирилди: Книгҳт'с Деатҳ Ров Ресордс ва Сеан "Диддй" Сомбс'с Бад Бой Ресордс.

"Бунинг истеҳзоли томони шундаки, Тупас аслида Шарқий Соҳил репери", деб та'кидлади *Онлй Год Сан Жудге Ме: Тҳе Манй Ливес оф Тупас Шакур* муаллифи Жефф Пеарлман. Ню-Ёрк шаҳрида туг'илган Тупас о'смирлик чог'ида Шимолий Калифорнияга ко'чиб о'тди. У Снооп Догг ва Др. Дре каби сан'аткорларни о'з ичига олган Деатҳ Ров Ресордс билан шартнома имзолаганидан со'нг Жанубий Калифорниядаги репер сифатида танилди.

*Американ оиласи: Шакурлар ва улар яратган миллат* муаллифи Санти Элижаҳ Ҳоллей, Деатҳ Ров персонажи то'лиқ ҳикояни қамраб олмаганлигини та'кидлайди. Тупаснинг онаси Афени Қора Пантера эди ва у қора танлилар озодлик ҳаракатига берилиб улг'айган. Холлининг та'кидлашича, унинг мусиқаси унинг сиёсатига айланган: "Унинг фаоллиги унинг сан'ати, қо'шиқлари эди". У бир нечта Голливуд филмларида рол о'йнаган ва 5 миллион нусхадан ортиқ нусхада сотилган ҳип-ҳопнинг биринчи қо'шалоқ албоми *Алл Эез он Ме* ни чиқарган. О'лимидан бир неча ой олдин дебют қилган ушбу албом унинг ко'ча жиноятчилари ва гиёҳванд моддалар сотувчиларининг зо'равон ҳаётини улуг'лаган гангста реп жанридаги о'рнини мустаҳкамлади. 1996-йил 7-сентабрда Лас-Вегасда отиб о'лдирилганидан со'нг, у оммалаштиришга ёрдам берган турмуш тарзи учун шаҳид сифатида абадийлаштирилди.

Тупак ва Снооп Догг иккаласи ҳам Суге Книгҳт томонидан бошқариладиган Лос-Анжелесдаги Деатҳ Ров Ресордс овоз ёзиш лейбли билан бог'лиқ эдилар. О'ша тақдирли кеча Тупас ва Книгҳтнинг МГМ Грандда Майк Тайсон ва Брюс Селдон о'ртасидаги бокс жангига ташриф буюриши билан бошланди. Учрашувдан со'нг, кузатув камералари Тупас ва унинг атрофидагилар а'золарини (полиция уларни Моб Пиру Блоодс ко'ча то'даси билан бог'лиқ деб аниқлаган) Соутҳ Сиде Сомптон Срипс а'зоси деб тахмин қилинган Орландо Андерсон исмли одамга ҳужум қилаётганини тасвирга олди. Ҳужумдан тахминан уч соат о'тгач, Тупас Лас-Вегас бо'йлаб кетаётганда Книгҳт'с БМВ автомобилининг ё'ловчи о'риндиг'ида бо'лганида, оқ Садиллас уларнинг ёнига келиб, о'т очди. Тупасга то'рт марта зарба берилди ва олти кундан кейин олган жароҳатларидан вафот этди.

Қарийб уч о'н йиллик давомида қотиллик Американинг энг машҳур ҳал қилинмаган қотилликларидан бири бо'либ қолди. Бунинг учун ягона изоҳ ё'қ. Лас-Вегас полицияси гувоҳлар ҳамкорлик қилишдан бош тортганини доимий равишда та'кидлаб келган. Тупас атрофидагилар а'золари полиция дастлаб уларни гумондор сифатида ко'риб чиққанини ва муҳим ма'лумотларни қидирмаганини да'во қилишди. Отишмадан бир неча ҳафта о'тгач, терговчилар Андерсонни МГМ видеолавҳаларидан аниқладилар ва уни со'роқ қилишди. У алоқадорлигини рад этди ва ҳеч қачон айбланмади; у 1998-йилда бог'лиқ бо'лмаган отишмада о'лдирилган.

Йиллар давомида полиция минглаб ма'лумотларни текширганини айтмоқда, аммо иш ё'қолиб қолган гувоҳлар туфайли то'хтаб қолди, уларнинг ко'плари то'далар билан бог'лиқ отишмаларда ҳам о'лдирилган, чекланган ашёвий далиллар ва ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари билан ҳамкорлик қилишни тақиқловчи ко'ча кодекси. Андерсоннинг амакиси Девис гапира бошлаганида йиллар о'тди ва полиция ма'лумотларига ко'ра, у ишни қайта қо'зг'атди.

Шакур отиб о'лдирилганидан бир неча ой о'тгач, Биггие Смаллс, шунингдек, Тҳе Ноториоус Б.И.Г. номи билан ҳам танилган, машинада отишмада о'лдирилган. Охир-оқибат, яна бир афсонавий репернинг о'лими Тупаснинг отиб о'лдирилганини аниқлашга ёрдам берди. Шакурнинг о'лимидан бир неча ой о'тгач, Биггие Смаллс ёки Тҳе Ноториоус Б.И.Г. Лос-Анжелесда машинада отишмада о'лдирилган. Иккала репер ҳам о'зларининг рақобатчи овоз ёзиш лейбллари - Шакур витҳ Деатҳ Ров Ресордс ва Биггие витҳ Бад Бой Ресордс юлдузлари эди. Биггие иши ҳалигача ҳал қилинмаган, ҳибсга олинганлар ёки гумондорлар ё'қ.

2000-йилларнинг о'рталарида Лос-Анжелес полиция бошқармаси терговни қайта очди ва отишмадан олдин Бигги билан бирга зиёфатда бо'лган Девисни со'роқ қилди. Девис Биггининг о'лими ҳақида ҳеч қандай ма'лумотга эга эмаслигини да'во қилса-да, у Тупаснинг иши ҳақида ма'лумотга эга эди ва репер отиб о'лдирилганида машинада бо'лганини ма'лум қилди. У бу ма'лумотни полицияга айблов қо'йилмаслиги эвазига берган. Бу келишув йиллар о'тиб, Девис о'з ма'лумотларини ошкор қилгунга қадар амал қилди.

2019-йилда у *Комптон ко'часи афсонаси* номли мемуар муаллифи бо'либ, унда у нафақат Тупас отилганида машинада бо'лганини, балки уни о'лдириш учун ишлатилган қуролни Садилласнинг орқа о'риндиг'ига "отиб юборган" шахс эканлигини ҳам та'кидлади. У ҳеч қачон отишма содир этганини да'во қилмаган. Девис шунингдек, отишма ҳақида оммавий ахборот воситаларига батафсил ма'лумот берди ва интервюларда мухбирларга батафсил ма'лумот берди. Лас-Вегас полицияси унинг оммавий баёнотлари терговни "янгилаганини" айтди. Кейинги бир неча йил ичида улар Девиснинг баёнотини тасдиқладилар ва кейин 2023-йилда унинг уйида тинтув о'тказиб, бир нечта компютерлар, иккита қути фотосуратлар ва *Вибе* журнали каби Тупасга оид материалларни мусодара қилишди. У о'ша йилнинг охирида ҳибсга олинди.

Прокурорлар Тупаснинг о'лдирилиши Девиснинг жияни Орландо Андерсонни отишмадан бир неча соат олдин калтаклагани учун қасос бо'лганини да'во қилишди. Уларнинг та'кидлашича, Девис жиноятнинг ме'мори бо'лган, у отишмани буюрган ва жиноий фаолиятни янада ривожлантириш учун ҳалокатли қуролни етказиб берган.

Невада прокурорлари Тупаснинг о'лими кечаси воқеаларини оммавий равишда муҳокама қилиш ва қурол етказиб берганини да'во қилган китоб ёзиш орқали Девис ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари билан тузган келишувини бузганини та'кидладилар. Кейинчалик судя прокурорнинг аргументини қо'ллаб-қувватлади ва Девиснинг ҳибсга олинишига ё'л очди.

Девис ва унинг ҳимоя гуруҳи китобнинг ҳаммуаллифликда ёзилганлигини ва бо'лимлар фойда олиш учун безатилган ёки хаёлийлаштирилганлигини ва шунинг учун уларни то'г'ридан-то'г'ри иқрор сифатида ко'риб чиқмаслик кераклигини та'кидладилар. О'тган ҳафта маҳаллий телевидение янгиликлар стансиясига берган интервюсида Девис Тупас о'лдирилганида Лас-Вегасда бо'лганини рад этди ва уни муаллиф сифатида ко'рсатган мемуарлардан узоқлашди. "Мен бу китобни ёзмаганман", деди Девис Фох 5 телеканалига. "Буни бир арвоҳ ёзувчи ёзган". У шунингдек, судда о'з о'рнида туриб, гувоҳлик бериши мумкинлигини айтди. "Агар керак бо'лса, ёзаман".

"Бу ишни шунчалик қизиқарли қиладиган нарса шу. Кеффе Д га қарши иккита энг катта далил Кеффе Д дан келди", деди суд адвокати Шаун Кент ББСга. "Кеффе Д о'з о'рнида туриб, "Мен буларнинг ҳаммасини о'йлаб топдим. Мен китоб нусхаларини сотиш учун ёлг'он гапирдим. Мен полицияга ёлг'он гапирдим. Мен ёлг'ончиман, лекин мен Тупасни о'лдирмаганман" дейиш ҳуқуқига эга".

Девис шунингдек, Бад Бой Ресордс раҳбари Сеан "Диддй" Сомбс унга Деатҳ Ров Ресордс рақиблари Тупас ва Книгҳтни о'лдириш учун 1 миллион доллар таклиф қилганини бир неча бор очиқчасига э'лон қилган. Сомбс ҳозирда Ню-Ёркда фоҳишалик мақсадида транспортда ташишнинг иккита айблови бо'йича судланганидан кейин 50 ойлик қамоқ жазосини о'тамоқда. У Тупаснинг о'лимига алоқадорлик ҳақидаги айбловларни бир неча бор рад этган.

Прокурорлар гувоҳлик бериш учун чақирилиши мумкин бо'лган потенциал гувоҳлар ро'йхатини э'лон қилишди, улар орасида Тупаснинг оиласи а'золари, Лас-Вегаснинг собиқ мери Оскар Гудман ва Лос-Анжелес полициясининг собиқ детективи Грег Кадинг ҳам бор. Прокурорлар Найтни ҳам номлашди, гарчи реп импресариосининг гувоҳлик бериши ёки бермаслиги нома'лумлигича қолмоқда, чунки у илгари бундай қилмаслигини айтган эди.

"Бу жуда катта бо'ларди, чунки у ҳеч қачон ҳуқуқни муҳофаза қилиш органларига ҳеч кимнинг ҳукм қилинишига олиб келадиган ҳеч қандай ма'лумот бермаган", деди Кент. "Бу суд жараёни ҳуқуқшунос олимнинг Супер Бовли бо'лади."