10 йил ичида Тошкентда 13 та янги мактаб қурилди. Ҳокимият ўринлар яратишни тезлаштиришни режалаштирмоқда

Тошкентда 10 йил ичида 13 та янги мактаб барпо этилди. Ҳокимият ўринлар яратишни тезлаштирмоқчи

Тошкент шаҳар ҳокими Шавкат Умурзоқов «Газета»га берган интервьюсида белгиланган режалар бажарилса, пойтахтдаги мактаб ва боғчалар тақчиллигини тахминан уч йил ичида бартараф этиш мумкинлигини маълум қилди.

2025 йил охирида президент Тошкентга яна 75 та мактаб етишмаётганини таъкидлаган эди. Шавкат Умурзоқов пойтахт бу тақчилликни ниманинг ҳисобига қопламоқчи эканини сўзлаб берди.

Ҳокимият томонидан таҳририятга тақдим этилган маълумотларга кўра, 2023 йилдан 2026 йилгача пойтахтнинг 12 та туманида қурилиш дастури доирасида жами олтита янги мактаб қурилган ва кўзда тутилган: иккитаси Бектемир туманида ва биттадан — Мирзо Улуғбек, Сергели, Яшнобод ҳамда Янгиҳаёт туманларида.

Агар узоқроқ даврга назар ташланса, 2017–2026 йилларда Тошкентда 13 та янги мактаб қурилган. Бундан ташқари, уларнинг ярмидан кўпи — 7 таси — биргина 2021 йилга тўғри келган. Ҳокимият маълумотларига кўра, 2017–2020 ва 2022 йилларда янги мактаблар қурилмаган. 2023 ва 2024 йилларда биттадан, 2025 йилда иккита мактаб пайдо бўлган, яна иккитаси 2026 йилги дастурда кўзда тутилган.

Туманлар бўйича тақсимот ҳам нотекис бўлиб чиқди. 13 та мактабдан бештаси Янгиҳаёт туманига, учтаси Бектемир туманига, иккитадан — Мирзо Улуғбек ва Яшнобод туманларига ҳамда биттаси Сергели туманига тўғри келади. Миробод, Олмазор, Учтепа, Чилонзор, Шайхонтоҳур ва Юнусобод туманларида ушбу даврда тақдим этилган маълумотларда янги мактаблар қурилиши қайд этилмаган.

Умурзоқов тақчилликни баҳолашда мактаблар сонига эмас, балки яратилаётган ўқувчи ўринлари сонига кўпроқ эътибор қаратиш лозимлигини таъкидлади.

«Сиз 75 та мактаб ҳақида гапиряпсиз. Лекин мактаб 500, 600 ёки 1000 ўқувчига мўлжалланган бўлиши мумкин. Бизнинг лойиҳаларимиз, менинг фикримча, ҳам нарх, ҳам сифат жиҳатидан жуда самарали, янги мактаб ва боғчалардаги ўқувчилар учун инфратузилма эса замонавий бўлиши керак», — деди у.

Унинг сўзларига кўра, биринчи босқичда расмийлар ҳар бир туманда биттадан объектни танлаб олишган.

«Бу ерда бинолар сони муҳим эмас. 75 та мактаб етишмаяпти дейиш мумкин, лекин 75 та кичик мактаб 75 минг ўрин бермайди. Биз эса 50 та мактаб қуриб, 75 минг ўринли қувватга эга бўлишимиз мумкин», — деди ҳоким.

Ўқувчи ўринлари сони тўғрисидаги маълумотлар тўпланиб қолган юклама кўламини баҳолаш имконини беради.

2017 йилда пойтахт мактабларида 388 402 нафар бола таҳсил олган бўлса, 2025 йилда бу кўрсаткич 562 053 нафарга етган. Шу тариқа, саккиз йил ичида ўқувчилар сони 173 651 нафарга ёки деярли 45 фоизга ошган.

Шу билан бирга, қўшимча яратилган ўринлар сони бўйича ҳисоб-китоблар фарқ қилади. Тошкент шаҳар ҳокимияти маълумотларига кўра, 2017–2026 йилларда мактабларни реконструкция қилиш ва янгиларини қуриш ҳисобига 69 582 та ўрин яратилган. Миллий статистика қўмитаси эса юқорироқ кўрсаткични — 94 500 та ўринни келтирмоқда.

Ҳатто Миллий статистика қўмитасининг юқорироқ кўрсаткичи олинганда ҳам, яратилган ўринлар сони 2017–2025 йиллардаги ўқувчилар сони ўсишининг қарийб 54 фоизини ташкил этади. Ҳокимият маълумотларига кўра эса — тахминан 40 фоизини.

«Ҳозир бизда аниқ лойиҳалар бор: ер майдонлари ва биноларнинг жойлашуви белгиланган, техник-иқтисодий асослар (ТИА) тайёрланган — рамзий маънода айтганда, „қозиқлар қоқиб бўлинган“, айнан қаерда қуриш кераклиги аниқ. 15,5 минг болага мўлжалланган мактаб лойиҳалари тайёр ва улар учун маблағ бор — ҳар бир туманнинг ўз маблағлари мавжуд».

Бундан ташқари, унинг сўзларига кўра, умумий қуввати 6000 ўринли 13 та боғча лойиҳаси тайёрланган. Ҳозирда тендер ҳужжатлари расмийлаштирилмоқда.

Ҳокимнинг маълум қилишича, эндиликда туманлар ўзлари ишлаб топган маблағларни ўз инфратузилмасига йўналтириши керак. Расман пуллар умумий шаҳар бюджети орқали ўтади, бироқ аниқ бир туман томонидан ишлаб топилган маблағлар ўзига қайтарилади.

«Агар қайсидир туманда юклама коэффициенти юқори бўлса, туман айтиши мумкин: менга фалон қувватга эга тўртта мактаб ва тўртта боғча ёки олтита боғча қуриш керак», — дея тушунтирди у.

2026 йил бошида, Умурзоқовнинг сўзларига кўра, мактаблар, боғчалар ва спорт мактаблари учун тахминан 100 млн доллар захира қилинган.

Жорий йилда 15 мингга яқин қўшимча ўқувчи ўрни яратилиши кўзда тутилган. Келаси йили ҳоким бу ҳажмни оширишни режалаштирмоқда.

«Агар бу йил тахминан 15 минг қўшимча ўрин учун маблағ ажратган бўлсак, келаси йили фақат шу 15 минг билан чекланиб қолмоқчи эмасман. Режа — яна 15–20 минг. Келаси йилги маблағларни бу йилгиси билан аралаштирмаймиз: бу йил қуришни бошладик — келаси йили янги ҳажмни қўшамиз. Шунинг учун ҳар бир кейинги йилда бу кўрсаткич аниқ 15 мингдан кам бўлмайди, балки 20–25 минг ўрин бўлар».

Шу билан бирга, ҳоким гап ҳозирда умуман мактабга бориш имкониятига эга бўлмаган болалар ҳақида эмас, балки юкламани камайтириш ва таълим шароитларини яхшилаш ҳақида кетаётганини таъкидлади.

«Болаларимиз кўчада қолаётгани йўқ, ҳамма ўқияпти. Гап шароит ва сифатни яхшилаш ҳақида кетмоқда. Ўйлайманки, уч йил ичида вазиятни жуда сезиларли даражада яхшилай оламиз», — деди у.

Ўқувчилар сонининг тез ўсишига қарамай, ҳокимият маълумотлари аксарият туманларда синфларнинг ўртача тўлиқлиги тақдим этилган давр бошига нисбатан камайганини кўрсатмоқда.

Олмазор туманида кўрсаткич 2018 йилдаги 33 нафар ўқувчидан 2026 йилда режалаштирилган 32,9 нафарга, Бектемирда — 34 дан 31,2 га, Мирободда — 34 дан 32,3 га, Мирзо Улуғбекда — 34 дан 31 га, Чилонзорда — 33 дан 31 га, Юнусободда — 34 дан 31 га ўзгарган.

2026 йил учун энг паст режали кўрсаткич Яккасарой туманида бўлиб, бир синфга 29,2 ўқувчи тўғри келади. Энг юқориси — Яшнободда, 33,8. Яшнобод ва Янгиҳаёт туманларида тақдим этилган давр охирига келиб ўртача тўлиқлик, аксинча, бошланғич даражадан юқори.

Айрим йилларда маълумотлар умумий динамикадан сезиларли даражада четга чиққан: масалан, Шайхонтоҳур туманида кўрсаткич бир синфга 43,3 ўқувчига етган, Яккасаройда — 39,8 га, Яшнободда эса 25,8 гача тушган.

Ҳоким мактабгача таълим инфратузилмаси бўйича саволларга алоҳида жавоб берди. Ҳокимият маълумотларига кўра, 2023 йилдан 2026 йилгача мактабгача таълим билан қамраб олиш даражаси 12 та тумандан 11 тасида пасайган. Сергели туманида у 125,3 фоиздан 75,1 фоизгача, Яккасаройда — 124 фоиздан 96,8 фоизгача, Бектемирда — 115 фоиздан 74,8 фоизгача қисқарган.

Умурзоқов қамровнинг мақбул даражасини камида 90 фоиз деб атади.

«Камида 90%. Идеалда — 100%. Президент ҳам қамровни 100 фоизга етказиш вазифасини қўймоқда», — деди ҳоким.

Бироқ 2026 йилга мўлжалланган режа кўрсаткичларига кўра, 90 фоизлик довондан фақат иккита туман — Яккасарой (96,8%) ва Мирзо Улуғбек (92,1%) ўта олади.

Энг паст қамров Шайхонтоҳур туманида кутилмоқда — 57,9%. Кейинги ўринларда Янгиҳаёт — 68,1%, Юнусобод — 70,5%, Олмазор — 73,1%, Яшнобод — 74,1% ва Бектемир — 74,8%.

Шу билан бирга, узоқроқ динамика вазият туманлар кесимида фарқ қилишини кўрсатмоқда. Масалан, Сергели туманида тақдим этилган давр бошида кўрсаткич 66,4 фоизни ташкил этган, кейин 100 фоиздан ошган, 2026 йилга келиб эса 75,1 фоиз даражасида кутилмоқда. Маълумотлари 2023 йилдан бошлаб мавжуд бўлган Яшнобод туманида кўрсаткич 48,5 фоиздан 74,1 фоизгача ўсган. Яккасарой туманида, яқин орадаги энг юқори кўрсаткичга нисбатан пасайиш кузатилганига қарамай, 2026 йилги режа кўрсаткичи — 96,8% — 2018 йилги даражадан (91,4%) юқорилигича қолмоқда.

Ҳокимнинг ўзи пойтахт инфратузилмаси ҳозирча унинг ривожланиш суръатларига мос келмаётганини тан олди.

«Лекин сизнинг дастлабки саволингиз жуда аниқ эди: инфратузилма Тошкентнинг тезкор ривожланишига улгуряптими? Ҳозирча йўқ. Орқада қолиш бор. Биз нафақат бу орқада қолишнинг ўсишини тўхтатишимиз, балки эҳтиёжни қувиб етишимиз керак», — деди у.

Умурзоқовнинг сўзларига кўра, расмийлар 12 та мактабда тажриба ҳам ўтказишган: саралаб олинган юқори синф ўқувчилари учун саккизта фандан қўшимча машғулотлар ташкил этилиб, болаларнинг овқатланиши ва педагогларнинг қўшимча меҳнати маҳаллий бюджетлардан молиялаштирилган.

Шундан сўнг, дея таъкидлади у, расмийлар янги мактабларни нафақат юкламани камайтириш учун, балки таълим сифатини оширишни ҳам ҳисобга олган ҳолда қуриш керак, деган хулосага келишган.

«Яъни, агар шуғулланилса, бунинг иложи бор. Шундан кейин мен айтдим: биз мактабларни нафақат юклама коэффициентини камайтириш учун, балки таълим сифатини кўзлаб қуришимиз керак. Агар, Худо хоҳласа, бу ғояларнинг барчаси иш берса, ўйлайманки, тахминан уч йил ичида мактаб ва боғчалар тақчиллигини бартараф эта оламиз», — деди Тошкент ҳокими.

Бундан ташқари, ҳокимият янги мактабларда хўжалик хизмати кўрсатиш ва овқатланишни ташкил этишни аутсорсингга топширишни таклиф қилмоқда. Яна бир таклиф — Эстония ва Финляндиядан мутахассисларни жалб қилиш ва қурилаётган 12 та мактабда таълим жараёнини бошқаришни уларга топширишдир.

Келгусида, Умурзоқовнинг сўзларига кўра, бундай моделни бошқа давлат мактабларига ҳам татбиқ этиш кўзда тутилмоқда.

Ой бошида Тошкентда 12 та замонавий мактаб қурилиши бошланди. Лойиҳа BI GROUP компанияси билан ҳамкорликда амалга оширилмоқда. Кейинги ўқув йили бошигача 18 мингта янги ўқувчи ўрни пайдо бўлиши керак. Қўшимча равишда 16 та замонавий боғча қуриш лойиҳаси ишлаб чиқилган.