Халқаро валюта жамғармаси маълумотларига кўра, Ўзбекистоннинг давлат қарзи кескин ўсишдан кейин барқарорлашди, аммо хусусий ташқи қарз ўсишда давом этмоқда.

О'збекистоннинг давлат қарзи кескин о'сишдан кейин барқарорлашди, аммо хусусий ташқи қарз о'сишда давом этмоқда – ХВЖ

О'збекистон, Тошкент – Podrobno.uz ахборот агентлиги. О'збекистоннинг давлат ва давлат томонидан кафолатланган қарзи, олдинги йиллардаги сезиларли о'сишдан со'нг, ЯИМнинг тахминан 30% даражасида барқарорлашди. Со'нгги йилларда хусусий сектор мамлакатнинг ташқи қарзи о'сишининг асосий омили бо'либ келган.

Халқаро валюта жамг'армаси ма'лумотларига ко'ра, 2025 йил охирига келиб давлат ва давлат томонидан кафолатланган қарз ЯИМнинг 28,6% га етади. Ушбу миқдорнинг 89% то'г'ридан-то'г'ри давлат қарзи билан, 11% эса давлат томонидан кафолатланган қарз билан бог'лиқ.

Портфелнинг катта қисми – 76% – халқаро молия институтлари ва хорижий ҳукуматлар каби расмий кредиторларга қарз бо'либ қолмоқда. Қолган 24% тижорат ташқи қарзлари ва ички қарзлардан иборат.

ХВЖнинг та'кидлашича, 2015 йилдан 2020 йилгача давлат қарзи ЯИМнинг 6% дан 32% гача ошган. Бу о'сиш 2017-йилда со'мнинг қадрсизланишига олиб келган валюта ислоҳоти, шунингдек, кенг ко'ламли иқтисодий ислоҳотларни молиялаштириш учун маблаг'ларнинг жалб қилиниши билан бог'лиқ эди. Бироқ, 2021-йилдан бери бу ко'рсаткич нисбатан барқарор бо'либ, ЯИМнинг 30% атрофида бо'либ қолди.

Шу билан бирга, мамлакатнинг умумий ташқи қарзи о'сишда давом этмоқда. 2015-йилда у ЯИМнинг 13,5% ни ташкил этган бо'лса, 2025-йилга келиб у ЯИМнинг 49% га етади. Бундан ташқари, ХВЖ со'нгги йилларда о'сиш асосан давлат эмас, балки хусусий компаниялар томонидан бошқарилганини та'кидлайди.

Нефт, газ ва энергетика соҳаларидаги корхоналар ташқи кредитларни жалб қилишда энг фаол бо'либ, хусусий ташқи қарзларнинг о'сишининг тахминан 60% ни ташкил қилади. Тижорат банклари яна 8% ни ташкил этди.

Мутахассислар шунингдек, давлат қарзи тузилмасидаги о'згаришларни ҳам та'кидламоқдалар. Расмийлар бозор қарзлари улушини аста-секин ошириб бормоқда, ички қарз бозорини ривожлантирмоқда ва доллар, евро ва со'мда еврооблигациялар чиқариш орқали халқаро капитал бозорларидаги иштирокини кенгайтирмоқда.

Бундан ташқари, ҳукумат ички давлат облигацияларининг муддатларини узайтиришда давом этмоқда. 2020-йил охирида ички қарзнинг тахминан 40 фоизи бир йилдан кам муддатга мо'лжалланган қимматли қог'озларда бо'лган бо'лса, 2025-йил охирига келиб бу улуш 9,5 фоизгача камайди. ХВЖ ма'лумотларига ко'ра, бу қайта молиялаштириш хавфларини камайтиради ва узоқ муддатли ички қарз бозорини ривожлантиришга ёрдам беради.