«Реал» ўз тарихидаги энг қиммат харидни амалга оширди

**«Реал» ўз тарихидаги энг қиммат трансферни амалга оширди**

Сўнгги икки мавсумда совринсиз қолган «Реал» бу ёзда трансфер бозорида энг фаол клублардан бирига айланди. Марк Кукуреля, Ибраима Конате, Дензел Думфрис, Бернарду Силва каби номлар қаторига энди Ян Диоманде ҳам қўшилди.

**Топ-клублар рақобати ва рекорд трансфер**

Кутилганидек, «Реал» 19 ёшли ивуарлик вингер Ян Диоманденинг трансферини расман эълон қилди. Бу келишув Мадрид клуби тарихидаги энг қимматбаҳо харид бўлди. Маълумотларга кўра, «Реал» «Лейпсиг»га футболчи учун 125 миллион евро тўлайди, шунингдек, яна 15 миллион евро бонуслар кўринишида берилиши кўзда тутилган. Бу Криштиану Роналду, Гарет Бейл, Эден Азар ва Жуд Беллингҳемдан ҳам қимматроқ трансфер ҳисобланади.

Бу ёзда Диоманде учун бир нечта топ-клублар кураш олиб борди. «Лейпсиг» нарх борасида охиригача ён бермади ва музокаралардан максимал фойда билан чиқди. Жаҳон чемпионатидан олдинроқ Диоманденинг номи Салоҳ ўрнига янги вингер қидираётган «Ливерпул» билан боғланган эди. Кейинчалик «Арсенал» ва «Манчестер Сити» ҳам унга жиддий қизиқиш билдирди. Аммо ивуарлик футболчига Англияда ўйнаш варианти маъқул келмади ва у «ПСЖ» таклифини афзал кўрди. Инсайдерлар унинг парижликлар сафига ўтиш жараёни якуний босқичда эканлигини хабар қилишган эди, бироқ кутилмаганда пойгага «Реал» ҳам қўшилди ва якунда уни қўлга киритди.

Бозор қизиди, «Лейпсиг» эса нархни оширишда давом этди. Натижада «ПСЖ» музокараларни тарк этиб, буни оқилона молиявий бошқарув ва таркиб мувозанатини сақлаш тамойиллари билан изоҳлади. Шундан сўнг фақат «Реал» қолди ва инсайдер Фабрицио Романо ўзининг машҳур «Ҳере ве го» иборасини қўллади, аммо трансфер кечикди ва фақат бир ҳафтадан кўпроқ вақт ўтиб расмий эълон берилди.

**Трансфер нега чўзилди?**

Романонинг тасдиғидан расмий эълонгача ўн кун ўтди. АС нашри маълумотига кўра, бунга футболчининг собиқ агентлик фирмаси, Макс Градел (ивуарлик собиқ футболчи) томонидан бошқариладиган Махидел Манагемент ҳамда унинг ҳозирги вакиллари ҳисобланган Рос Натион ўртасидаги низо сабаб бўлган.

Махидел компанияси Диоманде ўзаро келишувни ноқонуний тарзда бир томонлама бекор қилганини иддао қилди. Агентлик ФИФАга шикоят қилиб, футболчининг бошқа фирма олдида мажбуриятлари борлигига қарамай, «Реал» музокараларни Рос Натион билан олиб борганини қайд этган.

Шу билан бирга, бу трансфер кечикишининг ягона сабаби эмас. «Лейпсиг» бошқарувчи директори Марсел Шефер бир неча кун олдин агентлик можароси келишувни барбод қила олмаслиги, клублар эса ҳозирча якуний келишувга эриша олмаганини айтиб чиққан эди. Афтидан, трансфер расмийлаштирилишини футболчининг вакиллари ўртасидаги баҳс билан бир қаторда «Реал» ва «Лейпсиг» ўртасидаги савдолашув ҳам тўхтатиб турган.

Нима бўлганда ҳам якунда келишув амалга ошди ва Диоманде «Реал»нинг трансфер рекордини янгилаб (бунгача Жуд Беллингҳем 2023-йилда 103 миллион евро ва 20-30 млн атрофида бонуслар), жаҳоннинг энг қимматбаҳо футболчилари сафига кирди. Агар бонуслар тўлиқ тўланадиган бўлса, мадридликлар немисларга жами 140 миллион евро беради, бу эса ивуарлик футболчини энг қимматбаҳо беш футболчидан бирига айлантиради (ундан олдинда фақат Неймар, Мбаппе, Дембеле ва Исак бор).

Скй Германй маълумотига кўра, 15 миллион евролик бонусдан 10 миллиони осон қўлга киритиладиган пуллардир, қолган қисми тўланиши учун эса бироз қатъийроқ шартлар қўйилган. Лекин якуний нарх 135 миллион еврони ташкил эца ҳам, ивуарлик футболчи топ-8 трансфер ичида бўлади.

**Футболчининг профили**

Диоманде ҳар икки қанотда ҳам хавф туғдира олиши билан ажралиб туради. Унинг асосий оёғи ўнг оёқ, фаолиятини чап қанот вингери сифатида бошлаган ва кўпинча қанотдан марказга кўчиб ўйнаган. Аммо ўтган мавсумда у ўйин вақтининг 61 фоиз қисмини ўнг қанотда ўтказди ва фақат 27 фоиз ҳолатда қарама-қарши қанотда ҳаракатланди.

Шунинг учун ивуарлик футболчи «Реал»да қолган Винисиус билан чап қанот учун рақобат қилишига тўғри келмайди. Диомандени айнан ўнг қанот учун сотиб олишди, Моуринио давридаги асосий схема эса, катта эҳтимол билан, 4-2-3-1 кўринишида бўлади.

Янги футболчи «Реал»га янада кучлироқ бўлишда ёрдам берадими? Бу баҳсли масала. Футболчининг салоҳияти ва истеъдодига шубҳа йўқ. У ёш, кучли ва аъло даражадаги дриблингга эга бўлган, ҳар икки оёқда бирдек ҳаракатланувчи вингер. СтатМусе маълумотига кўра, Германия чемпионатининг ўтган мавсумида Диоманде 115 марта муваффақиятли алдаб ўтишни амалга оширган – Бундеслигадаги бошқа бирор футболчи ҳатто 70 талик нуқтага ҳам ета олмаган. Кучли бешлик лигаларида эса ундан юқорироқ натижани фақат Ламин Ямал қайд этган.

Германия чемпионатида Ян 33 ўйинда майдонга тушиб, 12 гол урган ва 9 голга узатма берган. Бу яхши рақамлар, аммо феноменал кўрсаткич эмас. Шу билан бирга, у ўз вазиятларидан фойдаланиш бўйича жуда яхши натижага эришган: хГ 7 га тенг бўлган ҳолда 12 та гол урган. Аммо вазиятларнинг бир қисмида унга омад кулиб боққанини ҳам ҳисобга олиш керак, омади келмаганида эса сермаҳсуллик пасайиши мумкин.

**Кутилмаган кўтарилиш**

«Лейпсиг»дан олдинги клуби «Леганес»да Ян атиги 10 та ўйин ўтказган ва унинг профессионал фаолияти ҳозирча фақат тўлиқ бўлмаган бир ярим мавсумдан иборат.

Лекин немис клубига келиши билан у барчада катта таассурот қолдира бошлайди. Ўтган йил ёзида Швейцарияда ўтказилган йиғин у янги мавсумни бошланғич таркибда бошлаши учун етарли бўлади. У «Айнтрахт» билан ўйинда ҳет-трик қайд этади ва Билд нашри томонидан «1» баллга (энг юқори баҳо) лойиқ кўрилади. Мавсум якунига келиб эса уни Бундеслиганинг энг яхши дебютанти сифатида тан олишади.

Ҳолбуки уни ўз вақтида «Челси», «Кристал Пелас», «Борнмут», «Рейнжьерс», «Олимпиакос» ва ҳатто МЛС клублари ўринбосарлари таркибига ҳам қабул қилишмаганди.

Диоманденинг ҳикоя қилишича, Лондонда «Пелас» базасида ўтган кўрикдан кейин унинг олдига Олисе ва Эберечи Эзе келишган ва «Йигитча, сен чиндан яхши ўйнаркансан» дейишган. Аммо ўшанда инглизлар клубидан таклиф бўлмайди, виза муддати тугайди ва Ян йиғлаганча Африкага қайтади. Умуман, унинг болалиги ўта оғир кечган.

«Биз бошқа болалар билан қишлоққа картошка ўғирлашга борардик, чунки жуда оч эдик. Биз «банкни тунаш»ни ҳам уюштиргандик. Икки бола дўкон эгасини чалғитиб турган, қолган 18 бола эса иккитадан картошка кўтариб қочган. Картошкалар янги ҳам эмасди. Аммо биз учун улар ажойиб таъмга эга эди. Ҳа-ҳа! Бу ҳали ҳам менинг севимли таомим. Сариёғ қўшилган қайнатилган картошка. У менга ўша даврларни эслатади. Биринчи ҳақиқий футбол буцамни олганимда, уни кийиб ухлаганман. Болалигимда ҳар доим оқ пластик сандалларда ўйнардим. Ҳозир ҳам уйга қайтганимда уларда ўйнайман. Бу анъана».

Бошқалар Диоманденинг келажагига шубҳа билан қараганида синглиси Роксан унга энг кўп ишонч билдирганди. Ян профессионал даражада дебют қилганидан (Ла Лигада «Реал»га қарши ўйинда) бир неча ҳафта ўтиб у вафот этган. Ўшанда зиёфатда Роксананинг коктейлига нимадир қўшиб қўйилган ва у шундан кейин ҳушини йўқотган. У доим акаси келгусида буюк футболчига айланишини айтиб келарди.

«Мен сен ҳақлигингни исботлайман ёки буни исботлаш учун жонимни фидо қиламан», – дея Тҳе Плаерс Трибуне учун мактубини якунлаганди Диоманде.

**Энди барчаси Моуринионинг қўлида**

Унинг истеъдодига энди бошқаларда ҳам шубҳа йўқ, аммо гап фақат бунда эмас. «Реал» ҳужум чизиғида ҳозирча бир-бирига мослаша олмаётган икки суперюлдуз бор ва улар ҳимояланишда деярли қатнашмайди. Айнан шунинг учун олдинги мавсумларда мадридликлар тўпсиз ҳолатда Мбаппе ва Винисиусни олдинда қолдириб, 4-4-2 схемасида ҳаракатланишган. Ҳужумчилар ортида тўрт нафар яримҳимоячи жойлашиб, улар учун ҳам катта ҳажмдаги ишни бажаришган.

Диомандени дангаса деб бўлмайди. Катта эҳтимол билан, тўпсиз ҳолатда у ўнг қанотни ёпиши талаб этилади, у бу қанотда мураббий танловига қараб ёки Трент Александр-Арнолд, ёки Дензел Дюмфрис билан шерик бўлади. Уларнинг иккиси ҳам ҳужумкор қанот ҳимоячилари бўлиб, ҳимояланишдаги сифатлари билан мақтана олишмайди. Федерико Валверде бу зонага ёрдамга келиши мумкин, аммо бу ҳолда у ташлаб келган позицияни кимдир ёпишига тўғри келади. Бу футболчиларнинг барчасини қандай жойлаштириш ва шу билан бирга тузилмани бузмаслик – Моуринио учун катта савол.

Ҳар икки оёғида бирдек ўйнай олиши Диомандега ҳужумда қанот ҳимоячилари билан ўзаро муносабатларда қўл келади. Трент билан бирга тушганида у ўнг қанотда кенгликни таъминлаши мумкин, инглиз ҳимоячиси бу ҳолда вазиятлар яратиш учун марказроққа кўчади. Дюмфрис билан жуфтликда Яннинг ўзи инсайд ролини бажаришга ўтади ва қанотни шеригига қолдиради.

Клубда доим ўнг қанотда футболчилар етарли бўлган, лекин ижрочилар доимо ўзгариб турарди. Амалда, жамоада узоқ вақтдан бери биринчи марта ушбу позицияга ихтисослашган футболчи пайдо бўлмоқда. Бир муддат асли чап қанот вингери ҳисобланган Родриго ўнг қанотда ўйнашга мажбур бўлди. Бу эса ушбу бразилиялик ўз имкониятларини тўлиқ намоён этишига имкон бермади. Қолаверса, у сўнгги вақтларда жароҳатга мойил бўлиб қолди ва ҳозир ҳам хочсимон боғлами узилишидан кейин тиклангани йўқ.

Ўтган ёзда Аргентинадан олиб келинган Мастантуоно эса ишончни оқламади ва бу ёзда «Фиорентина»га ижарага берилди. Валверде бу позицияда ҳам ўйнай олади, аммо бу унинг асосий амплуаси эмаслиги билиниб қолади. Мураббийлар штабида Эндрик варианти ҳам бор эди, лекин у марказий ҳужумчи сифатида ўзини яхшироқ ҳис қилади. Клубнинг ёзги трансферларидан бири Бернарду Силва ҳам бор, лекин ёши ўтгани ва тезлиги пасайгани туфайли унга марказда ўйнаш қулайроқ бўлиб қолган.

Сўнгги йилларда «Реал» ҳужумларида чап қанот асосий йўналиш бўлиб қолганди. Анчелотти даврида эса қасддан шу қанотни футболчилар билан тўлдириш ўзига хос услубга айланганди. Шу билан бирга, бундай ўзига хослик жамоани бир қанотга қарам қилиб қўйган ва позицион ҳужумлар уюштиришга халал берган. Диоманденинг келиши бу камчиликни тузатиши мумкин, аммо конструксияни бузмасдан ўрната олиш ҳам керак.

«Реал» раҳбарияти Моуриниога у истаган футболчиларнинг деярли барчасини олиб берди. Унинг ихтиёрида кенг таркиб ва хилма-хил имкониятлар ҳосил бўлган. У қўл остидаги юлдузларнинг барчасига майдондан жой топиб бериши ҳам муаммога айланиши мумкин. Катта эҳтимол билан, мавсум давомида мухлислар турли тажрибалар ва схемалар ўзгаришига гувоҳ бўлишади. Кимдир ўйин амалиёти камлигидан норозилик билдириши ҳам мумкин.

Бу каби кенг кўламли трансфер кампанияси ва таркиб тўлдирилишидан кейин мураббийда ҳеч қандай эътироз бўлмаслиги керак. Жозе бу қадар кўп топ даражадаги футболчилар билан исталган моделни қуриши мумкин. У бундай имкониятдан қанчалик тўғри фойдаланишини олдиндаги мавсум кўрсатиб беради.