Расмийлар чиқинди полигонларида ёнғинларнинг асосий сабабларини аниқладилар.

Расмийлар полигон ёнг'инларининг асосий сабабларини ошкор қилишди.

О'збекистон, Тошкент – Podrobno.uz ахборот агентлиги. Оҳангарондаги қаттиқ чиқиндилар полигонида содир бо'лган йирик ёнг'индан со'нг, ижтимоий тармоқларда чиқиндилар ҳажмини камайтириш учун полигонлар атайлаб ёқиб юборилаётгани ҳақида миш-мишлар тарқала бошлади. Чиқиндиларни бошқариш агентлиги бу да'воларни рад этди ва нима учун ҳаддан ташқари иссиқда ёнг'инлар ко'проқ учрайди, деб тушунтирди.

Агентлик о'т қо'йиш ҳам давлат, ҳам полигон операторлари учун фойдасиз эканлигини та'кидлади. Бундай ёнг'инларни о'чириш катта маблаг'ларни талаб қилади - юзлаб тонна сув, махсус ускуналар, ёқилг'и, тупроқ ва ко'п сонли одамларнинг иштироки, бу эса катта молиявий ё'қотишларга олиб келади.

Бундан ташқари, мамлакатдаги 137 та полигондан 98 таси учун чиқиндиларни саралаш бо'йича тендерлар э'лон қилинган. Чиқиндиларни қайта ишлаш корхоналар учун ёнг'инни тозалашдан ко'ра анча фойдалироқ.

Мутахассислар ёнг'инларнинг то'ртта асосий сабабини аниқлайдилар. Биринчи ва энг муҳим омил - бу чиқиндиларнинг тахминан 44% ни ташкил этувчи органик чиқиндилар. Иссиқ ҳавода у тез парчаланади ва метан ва углерод оксидини чиқаради. Метан жуда тез ёнувчан, шунинг учун ҳатто кичик учқун ёки маҳаллий қизиб кетиш ҳам катта ёнг'инга олиб келиши мумкин. Агентлик ма'лумотларига ко'ра, бир гектарлик полигон 350 000 кубометргача метан ҳосил қилиши мумкин.

Иккинчи омил - аерозолли банкалар, зажигалка ва бошқа босимли идишлар. Юқори ҳароратларда уларнинг улуши кичик - тахминан 0,9% чиқиндиларни ташкил эца-да, улар портлаши ва атрофдаги чиқиндиларни ёқиб юбориши мумкин.

Учинчи омил - шиша идишлар ва синган ойналар. То'г'ридан-то'г'ри қуёш нури остида улар линза вазифасини бажариши, ёруг'ликни жамлаши ва пластик, полиетилен ва бошқа тез ёнадиган материалларни атеşлеме ҳароратига қадар қиздириши мумкин.

То'ртинчи омил - бу иссиқ кул бо'либ, уни аҳоли ва кафе эгалари ба'зан маиший чиқиндилар билан бирга ташлаб юборишади. Ташқи томондан салқин ко'ринса ҳам, ичидаги иссиқлик икки кунгача давом этиши мумкин. Полигонга етказилгандан со'нг, бундай чо'г'лар тутун ва ёнг'инга олиб келиши мумкин.

Агентлик шунингдек, полигонлар стратегик об'эктлар эканлигини ва хусусий мулк бо'ла олмаслигини эслатди. Президент фармонига ко'ра, барча чиқиндихоналар Экология вазирлиги қошидаги давлатга қарашли Чиқиндиларни бошқариш бошқармаси бошқарувига о'тказилиши керак. Бироқ, ба'зи иншоотларни о'тказиш ҳали якунланмаган. Бундай чиқиндихоналарда чиқиндиларни сақлаш технологиясининг бузилиши - чиқинди қатламларини устма-уст қо'ймаслик, уларни зичламаслик ва ҳар куни тупроқ билан қопламаслик - ёнг'ин хавфини ошириши мумкин.

Агентлик бундай ёнг'инлар нафақат маҳаллий муаммо эканлигини та'кидлайди. Улар Европадан тортиб АҚШ ва Ҳиндистонгача бо'лган ко'плаб мамлакатларда содир бо'лади.

2026-йил бошидан бери О'збекистонда 19 та чиқиндихона ёнг'ини қайд этилган, о'тган йилги 44 та ёнг'инга нисбатан.

Ёнг'инларни о'чириш учун сув насослари, сув ташиш машиналари ва о'т о'чириш шланглари доимий равишда чиқиндихоналарда навбатчилик қилмоқда. Ёнг'ин о'чирилгандан со'нг, жойлар тупроқ билан қопланади ва қайта ёнишнинг олдини олиш учун зичланади.

Ва ниҳоят, Чиқиндиларни бошқариш агентлиги аҳоли ва ресторан эгаларини оддий маиший чиқиндилар билан бирга иссиқ кул ва бошқа потенциал хавфли чиқиндиларни ташламасликка чақирди.

Эслатиб о'тамиз, О'збекистон ҳудудларида янги чиқиндиларни қайта ишлаш заводлари қурилмоқда, бу нафақат чиқиндихоналар ҳажмини камайтиради, балки чиқиндилардан электр энергияси ишлаб чиқаради.