Ўзбекистонда қурилиши тугалланмаган кўп қаватли биноларга одамларни жойлаштирганлик учун уч йилгача қамоқ жазоси тайинланмоқчи.
Депутатлар кўп қаватли уйларни фойдаланишга топширишдан олдин эгаллаб олганлик учун тўғридан-тўғри жиноий жавобгарликни жорий этувчи қонун лойиҳасини маъқулладилар. Ҳозирда 136 та фойдаланишга топширилмаган бинода 8000 дан ортиқ одам яшайди. Бундан ташқари, ноқонуний қурилган 383 та кўп қаватли уйда 20 000 дан ортиқ квартира сотилган.
Ўзбекистонда фойдаланишга топширилмаган кўп қаватли биноларни эгаллаб турганлик учун уч йилгача қамоқ жазоси жорий этиш режалаштирилган. Олий Мажлис Қонунчилик палатаси (парламент) 14-июлдаги сессиясида бундай ҳаракатларни жиноят деб ҳисобловчи қонун лойиҳасини маъқуллади. Ҳужжат уч ўқишда қабул қилинди ва Сенатга юборилди.
“Газета” қонун лойиҳасини тақдим этган Бош прокурор ўринбосари Салом Самадовнинг нутқини кўриб чиқди. Унинг таъкидлашича, ищи гуруҳлар сўнгги етти йил ичида мамлакат бўйлаб биноларни лойиҳалаш ва текширишни таҳлил қилишган.
“Кўп қаватли биноларни текшириш давомида 383 та бино ноқонуний равишда, шаҳарсозлик қоидаларига риоя қилмасдан, коммунал хизматларга уланмасдан ёки рўйхатдан ўтказмасдан қурилгани аниқланди. Ушбу биноларда 20 000 дан ортиқ квартира сотилган. Ҳар бир бино учун алоҳида рўйхат тузилган”, деди у.
Салом Самадов. Сурат: Қонунчилик палатаси
Шунингдек, турли қоидабузарликлар туфайли фойдаланишга топширилмаган, аммо аллақачон 8000 дан ортиқ аҳоли истиқомат қиладиган 136 та кўп қаватли уй аниқланди.
"Шуни та'кидлаш керакки, амалдаги қонунчилик аҳолининг фойдаланишга топширилмаган ко'п қаватли уйларга ко'чиб о'тишини тақиқлайди", деб қо'шимча қилди Бош прокурор о'ринбосари.
Ҳозирда мансабдор шахслар бундай қоидабузарликлар учун ма'мурий жавобгарликка тортиладилар. Ма'мурий жазо қо'лланилгандан со'нг, такрорий қоидабузарлик жиноий жавобгарликка тортилиши мумкин - бир йилгача ахлоқ тузатиш ишлари ёки икки йилгача озодликни чеклаш ёки қамоқ жазоси.
Салом Самадовнинг со'зларига ко'ра, аниқланган қоидабузарликлар учун жами 619 миллион со'м миқдорида жарима солинган ва 2515 киши ма'мурий жавобгарликка тортилган.
"Бироқ, амалдаги жазолар кутилган натижаларни бермади", деб та'кидлади у.
Шу муносабат билан, Шаҳарсозлик кодексида мижоз ёки пудратчининг аҳолининг белгиланган тартибда фойдаланишга топширилмаган ко'п қаватли уйга ко'чиб о'тишига ё'л қо'ймаслик мажбуриятини алоҳида белгилаш таклиф қилинмоқда.
Шу билан бирга, Жиноят кодексига бундай қоидабузарликлар учун то'г'ридан-то'г'ри жиноий жавобгарликни белгиловчи қоида қо'шилади.
"Жиноят кодексининг 229-3-моддасини янги 7-қисм билан то'лдириш ва то'г'ридан-то'г'ри жиноий жавобгарликни белгилаш таклиф қилинмоқда. Жазо уч йилгача ахлоқ тузатиш ишлари, икки йилдан уч йилгача озодликни чеклаш ёки икки йилдан уч йилгача озодликдан маҳрум қилиш жазосини назарда тутади", деди Бош прокурор о'ринбосари.
Қонун лойиҳасини тайёрлашда АҚШ, Франсия, Хитой, Россия, МДҲ ва бошқа мамлакатлар қонунчилиги о'рганилди.
"Ушбу қонуннинг қабул қилиниши қурилиши тугалланмаган ко'п қаватли уйларда ноқонуний яшаш ҳолатларининг олдини олишга ва одамлар ҳаётига та'сир қилувчи масалаларда мансабдор шахсларнинг жавобгарлигини сезиларли даражада оширишга ёрдам беради", деди Салом Самадов.
Ялпи мажлис давомида депутатларнинг ма'рузачига ҳеч қандай саволлари бо'лмади.
Қонун лойиҳаси бо'йича фикр билдирар экан, Қонунчилик палатаси спикери Нуриддин Исмоилов уни қурилиш сифати ва хавфсизлиги масалалари билан бог'лади.
"Мен шахсан президент билан тадбирда иштирок этдим. Яхши тақдимот бо'лди. Қурилиш материаллари сифати бо'йича ко'плаб қонунларни ҳали ҳам такомиллаштиришимиз керак. Энг муҳим масала - бу сейсмик чидамлилик. Фуқароларнинг уй-жойлари юқори сифатли ва хавфсиз бо'лиши керак. Шунинг учун, мен Бош прокуратура томонидан таклиф қилинган ушбу қонун мутлақо о'ринли деб ҳисоблайман", деди у.
О'тган йилнинг охирида Қурилиш ва уй-жой коммунал хизмат ко'рсатиш вазири Шерзод Ҳидоятов 2018 ва 2019 йиллар оралиг'ида О'збекистонда 38 000 та квартирадан иборат ноқонуний уй-жойлар аниқланганини, уларнинг ба'зилари қурилиш жараёнида эканлигини ма'лум қилди. Унинг со'зларига ко'ра, ко'п қаватли бинолар рухсатномаларсиз, текширувларсиз ёки материаллар сифатини назорат қилмасдан қурилган. Муаммони ҳал қилиш учун ищи гуруҳ тузилган.
13 июл куни Сенат қурилиш назоратини кучайтирувчи қонунни ма'қуллади. Текшириш рухсатномасисиз ко'п қаватли уй қурганлик учун фуқаролар 400 БРВ миқдорида, мансабдор шахслар эса 450 БРВ миқдорида жаримага тортилади. Такрорланган қонунбузарлар уч йилдан беш йилгача озодликдан маҳрум қилиш билан жазоланади.
Тошкентда янги биноларнинг қурилиши кечикишлари ва квартира сотиб олувчилар олдидаги мажбуриятларни бажармаслик ҳолатлари кузатилди. Газета илгари бир нечта турар-жой мажмуалари акциядорлари билан улар дуч келаётган муаммолар ҳақида ма'лумот олиш учун бог'ланган эди.
Веб-сайтдаги ма'лумотларни ко'пайтириш, нусхалаш, тарқатиш ва бошқа мақсадларда фойдаланиш тақиқланган.