Ўзбекистон ва Қозоғистон янги бозорларга қўшма кенгайишни кўзламоқда

О'збекистон ва Қозог'истон тадбиркорлари ва бизнес уюшмалари Тошкентда бо'либ о'тган О'збекистон-Қозог'истон бизнес форумида Сурия, Ироқ ва Афг'онистон каби янги халқаро бозорларга ҳамкорликни кенгайтириш ё'лларини о'рганиш учун йиг'илишди. Ушбу мавзу икки томонлама савдо бо'йича муҳокамалар билан бир қаторда форумнинг муҳим мавзуси бо'лди.

**Сурия: Қурилиш материаллари ва озиқ-овқат маҳсулотларига талаб**

Март ойида Сурияда ташкил этилган О'збекистон савдо уйи қурилиш материаллари ва озиқ-овқат маҳсулотларига катта талаб борлигини хабар қилди. Савдо уйи вакили Наил, уруш тугаганидан тахминан 18 ой о'тгач, Сурия қайта қуриш босқичидан о'таётганини та'кидлади. Унинг со'зларига ко'ра, "Сурия ҳозирда турли мамлакатлардан озиқ-овқат маҳсулотлари ва қурилиш материалларига муҳтож, чунки аллақачон 6 миллионга яқин квартира қуриш режаси мавжуд".

Хусусан, у қурилиш материаллари, кунгабоқар ёг'и, го'шт маҳсулотлари ва Қозог'истонда ишлаб чиқарилган галванизли ва по'лат маҳсулотларига юқори талабни аниқлади ва О'збекистонда иккинчиси ишлаб чиқарилмаслигини та'кидлади. О'збекистон Россия, Беларус ва араб давлатларига қуритилган меваларни экспорт қилишнинг 25 йиллик тарихига эга бо'лса-да, Қозог'истонга экспорт вақти-вақти билан ва воситачилар орқали амалга оширилган. Компания энди то'г'ридан-то'г'ри шартномалар тузишга интилади.

Қозог'истон Миллий Тадбиркорлар Палатаси Атамекен Президиуми раиси Канат Шарлапаев иштирокчиларни Сурия бозорига устувор аҳамият беришга чақирди ва Сурия қурилиш лойиҳаларида иштирок этаётган Қатарнинг ПҲ холдинги билан мавжуд алоқаларни тилга олди. У "Бу О'збекистон ва Қозог'истон учун жуда муҳим ё'налиш" деб та'кидлади.

**Ироқ ва Курдистон минтақаси**

Шарлапаев шунингдек, Ироқнинг Эрбилда жойлашган автоном Курдистон минтақасидан тахминан 180 тадбиркор тахминан 20 кун олдин Қозог'истонга ташриф буюрганини та'кидлади. Унинг та'кидлашича, Курдистон минтақасига импортнинг катта қисми кейинчалик Ироқнинг қолган қисми ва қо'шни давлатларга, жумладан, Туркия ва Эронга қайта экспорт қилинишини та'кидлади.

У Ироқнинг импорт ҳажми 95 миллиард АҚШ долларини ва экспорт ҳажми 109 миллиард АҚШ долларини, нефт эса 108 миллиард АҚШ долларини ташкил этишини та'кидлади. Бу шуни ко'рсатадики, Ироқда исте'мол қилинадиган деярли барча бошқа товарлар импорт қилинади.

Форум иштирокчилари Ироқ бизнес шериклари ко'пинча етти-саккизта юк машинаси юк ташиш учун то'лиқ олдиндан то'ловни талаб қилишларини та'кидладилар. Улар, шунингдек, логистика муаммолари энергия талаб қиладиган тайёр маҳсулотлар о'рнига қадоқланмаган маиший кимёвий моддалар ёки полиетилен гранулалар каби ярим тайёр маҳсулотларни етказиб беришни амалийроқ қилишини та'кидладилар.

**Афг'онистон: Экспорт ва минерал та'минотнинг о'сиши**

Қозог'истоннинг Афг'онистонга экспорти 2025-йилнинг дастлабки етти ойида 2024-йилнинг умумий ҳажмига деярли тенг бо'либ, тахминан 500 миллион АҚШ долларига етди. Мақсад бу экспортни 3 миллиард АҚШ долларига етказишдир.

Экспорт о'сишидан ташқари, иштирокчилар Афг'онистондан минерал хом ашё етказиб беришнинг ошганини та'кидладилар. Мунозаралар О'збекистоннинг Олмалиқ кон-металлургия комбинатига рух рудасини етказиб бериш бо'йича шартномани о'з ичига олди.

**Логистика: Туркия юк машиналарининг захира қуввати**

Логистика ҳам асосий муҳокама мавзуси бо'лди, хусусан, О'збекистон транзитида ҳаракатланаётган турк юк машиналарининг захира қувватидан фойдаланиш. О'збекистон Савдо-саноат палатаси раиси Даврон Вахобовнинг та'кидлашича, ҳар йили тахминан 350 минг турк юк машинаси О'збекистон орқали о'тади ва бо'ш қайтади. Турк ҳайдовчилари Туркманистон орқали транзит учун виза талаб қилмайди.

Вахобовнинг со'зларига ко'ра, ушбу ё'налиш орқали юк ташиш 2900 дан 3500 АҚШ долларигача туради ва саккиз-о'н кун давом этади, бу то'г'ридан-то'г'ри ташиш учун 6000 дан 8000 АҚШ долларигача бо'лган нархдан анча кам.

**Иштирокчиларнинг фикрлари**

Вахобов шунингдек, Европа бозорларининг қат'ий талаблари ва Яқин Шарқ иқтисодиётининг тикланиш эҳтиёжлари о'ртасидаги фарқни ҳам ко'рсатди. У шундай тушунтирди: "Германияда ҳеч ким сизнинг маҳсулотларингизга муҳтож эмас, чунки стандартлар жуда қаттиқ. Аммо Сурия ва Ироқ каби узоқ вақт давомида маҳаллий ишлаб чиқариш бо'лмаган мамлакатларда вазият энди барқарорлашмоқда ва бу катта имконият яратади", деб Қозог'истоннинг Афг'онистонга экспортининг со'нгги икки йил ичида о'сишини мисол қилиб келтирди.

У шунингдек, О'збекистоннинг қандолат ва мебел саноатида экспортни диверсификация қилиш салоҳиятини та'кидлади, бу ерда ишлаб чиқариш ҳажми ҳар йили икки баравар ко'паймоқда, маҳсулотнинг бир қисми аллақачон Москвага экспорт қилинмоқда.

**Бизнес миссиялари режалаштирилган**

Томонлар учинчи мамлакатларга қо'шма бизнес миссияларини ташкил этишга келишиб олдилар. Булар қаторига сентябр ойи охирида савдо уйининг расмий очилиши билан бир вақтда Суриянинг Алеппо шаҳрига ва октябр ойи бошида Ироқнинг Эрбил шаҳрига яна бир миссия киради.

Қозог'истондаги минтақавий тадбиркорлар палаталарига бизнес делегацияларини шакллантиришни осонлаштириш учун 24 соат ичида О'збекистон томонига тақдим этиш учун секторга хос манфаатлар ро'йхатини тузиш вазифаси юклатилди.